Çünkü ikisinin kaybedecek şeyi aynı değil.

Namuslu insanın bu hayatta biriktirdiği tek sermaye itibarıdır. Yıllarca "dürüst" kalmak için dişini sıkmıştır. Bir iftira, bir yanlış anlaşılma, bir rezillik o yılları bir gecede silebilir. O yüzden korkar. Koruyacak bir şeyi vardır.

Namussuzun ise kaybedecek bir itibarı yoktur zaten. Rezil olmaktan neden korksun? Rezillik onun için normal. Hatta bazen reklam. "Rezil olduk" der, iki gün sonra kaldığı yerden devam eder, çünkü utanma kası yoktur.

Sorun da tam burada başlıyor.

Toplum rezilliği cezalandırmadığında, denklem tersine dönüyor:

Namuslu olan susuyor, "aman adımız karışmasın" diye geri çekiliyor.

Namussuz olan bağırıyor, çünkü ne kadar bağırırsa namuslunun o kadar korkacağını biliyor.

O yüzden meydanlar hep ikinci gruba kalıyor.

Eskiler buna çok güzel bir şey demiş: "Ar damarı çatlamak." Ar damarı bir kere çatladı mı, insan her şeyi yapar. Ama ar damarı sağlam olan, en ufak çatlakta bile acı çeker.

Ar damarını çatlatan da toplumun tepkisizliği ve pısırıklığı.

Ar damarı kendiliğinden çatlamaz. Toplum "çatlasın, sorun yok" dediğinde çatlar.

Mekanizma çok basit:

Biri ilk kez namussuzluk yapar, etrafına bakar. Herkes görür ama kimse ses çıkarmaz. "Aman bulaşmayayım, bana dokunmayan yılan..." der.

Rezillik yapan şunu öğrenir: Rezil olmanın bir bedeli yokmuş.

İkinciyi yapar, üçüncüyü yapar. Artık utanılacak bir şey kalmamıştır. Çünkü toplum ona utancı öğretmemiştir.

Bizde tepkisizlik hep nezaket, olgunluk, "büyüklük bende kalsın" diye yutturuldu.

Halbuki tepkisizlik korkaklıktır. Konforu bozulmasın diye susmaktır.

Korkaklığı erdem diye yutturdular

Ve bir zaman sonra namuslu insan sadece rezil olmaktan değil, yalnız kalmaktan korkmaya başlıyor. "Ben itiraz edersem herkes susacak, ben tek başıma rezil olacağım" diye düşünüyor. Ve o da susuyor.

Sonra ortaya garip bir ülke çıkıyor: Herkes her şeyin farkında, herkes şikayetçi, ama herkes suskun.

Yapay zeka gibi sorayım ben de;

Sizin çevrenizde oldu mu böyle bir şey, yada böyle olan bir toplum tanıyormusunuz?