Anti İdealizm

[phi]

Genel olarak, realist, ama özellikle de materyalist bir görüş benimseyen filozofların sergilediği idealizm karşıtlığı.

Özgül olarak da, örneğin Alman düşünürü Ludwig Feuerbach'ta, Spinoza, Kant ve Hegel tarafından örneklenen rasyonalist ve idealist yaklaşıma şiddetle karşı çıkma tavrı. Modern felsefenin baştan sona, teolojinin kurmuş ya da hazırlamış olduğu gelişme çizgisi üzerinde yürüdüğünü savunan Feuerbach' a göre, idealizm Tann'yı, duyuları bütünüyle bir kenara bırakıp, bilinci, aklı veya zihni bilgi açısından tam ve mutlak bir otorite haline getirmek suretiyle kurtarmaya yönelik bir teşebbüstür. Ona göre, idealizm rasyonalizmin doğal bir sonucudur. Bununla birlikte, o seküler bir yaklaşımı temsil ettiği için, duyuların keşfettiği dünyayı açıklamak ihtiyaa içinde olmuştur. Nitekim, idealizm bu açıklamayı, önce Kant'ta olduğu gibi, kendisine bütün hakikatlerin bağlandığı akıl dünyası ile kendisine gerçeklik izafe edilen duyu dünyası arasında büyük bir uçurum bulunduğunu öne sürüp, sonra da gerçekliği akla tabi kılarak sağlayabilmiştir. Hegel hakikat ile gerçeklik arasındaki bu uçurumu, Descartes'ın aklı tanrısallaştırma eylemini bütün bir varlık alanına yaymak suretiyle kapatmaya çalışmıştır. Sonuç, Kant'ın rasyonel teizminden Hegel'in panteistik idealizmine geçişten başka bir şey değildir.