efelsefe

Toplam 100 kg kayakçı 100m tepeden kayıp karşı tepeye tırmanışa geçiyor ve 20kg çantasını bırakıyor. Karşı tepeye kaç m çıkar? Sürtünme yok eğim her iki tepede de sabit.

A) 80 B) 100 C) 120 D) 125

@phi hocam hoşbulduk

Erkek yıllarca çalışır bir ev alır ailesi için. Ama evde istenmez emekli bile olsa surat yapılır. Git kahvede otur denir.

Çalışmak erkek için mecburidir ve başka alternatifi yoktur. Kimse erkeğe çalışmak için erken daha sonra düşünürsün demez.

Ama kadın için çalışmak sadece can sıkıntısını gidermek için bir hobidir. Stres atma ve sosyalleşme bahanesidir.

Ama erkeğin işine kadın eleman alınır hatta kadın çalıştırma kotası zorunlu yapılır.

Erkek ağır işlerde çalıştırılır. Bütüngün sokağın stresini çeker. Beğenmedim deme lüksi yoktur.

Eve geldiğinde sıcak yemek temiz ortam ister. Ama erkek pistir. Ter kokuyordur. Çünkü en ağır işlerde çalışır 2 katı ter döker.

Ama erkek anlayışla karşılanmaz.

Türkiyede ataerkil düzen yoktur. Tam tersine feminazi vardır.

Uyduda aynı tv kanalının bir SD bir de HD yanınları niye var. Boşuna elektrik israfı olmuyor mu.

Neymiş efendim türkiyede hala sd uydu alıcıları varmış. Değiştirsinler birader. Hd alıcılar servet değerinde değil ya.

Özellikle trt her kanal için çift sinyal gönderiyor. Ne gerek var?

Lafa gelince kamu spotlarında enerji tasarrufu diyorlar. İcraata gelince yok.

"Çevreciyiz" diye reklam yapan kurumların en büyük israfın kendi yayınında olması ironik.

Neden HD kampanyası başlatmıyorlar?

Para kimseye dokunmasın
SD'yi kapatırsak 70 yaşındaki amca "benim TV gitti" diye arayacak. Operatör müşteri hizmetleri kilitlenecek. RTÜK'e şikayet yağacak. Hiçbiri bu topa girmek istemiyor.

• "Zaten geçecekler" mantığı*
  "Zamanla herkes HD TV alır, SD kutular bozulur" diye bekliyorlar. Yani doğal seleksiyon Ama bu da 10 sene sürüyor. 10 yılda bu sd yayın için harcanan cihaz masrafı soğutma ve elektrik astarı yüzini geçti bile.

Avrupa ne yaptı? Almanya, Fransa "31 Aralık 2020 itibariyle SD bitti" diye 1 sene önceden afiş astı. Millet mecbur 50 euroluk HD alıcı aldı. İlk 3 ay kıyamet koptu, sonra herkes unuttu.

Türkiye'de de Türksat'ın elinde koz var aslında. Tek bir duyuru: "01.01.2028'den sonra 10758 V frekansındaki SD yayınlar kapanacaktır." O gün gelince %90'ı geçer.

Lafa gelince enerji tasarrufu, yeşil mutabakat... yok şişe geri dönüşüm makinası...

ama icraat yok. Çünkü kısa vadede kimse oy kaybetmek istemiyor.

Lafı gelmişken şişe geridönüşüm makinalarının maliyeti yaptıkları geri dönüşümden daha pahalı görünüyor.

O işte de bir iş var gibi.

@TENTEN kanka ulusal tv gibi bir kanal bile parti üyelerinden geçiniyorsa diğerlerinin ne halt ettiği şaibeli.

Büyük olasılıkla çamaşır makinesi görevi görüyorlardır.

@Yapma-Kafa said:

@TENTEN said:

ABD okul baskınlarını örnek almışız mesela.

Abd 4x4 değil zaten. Ama türkiye daha kötü. Türkiye dünyadaki ne kadar negatif olay varsa aynısını uyguluyor. Maddi yada manevi bütün pislikleri rahatça alıp normalleştirebiliyor.

Abdli milyarderler epstein ve diğer görünmez ortaklarının kara paraları vergi cennetlerine taşınmadan önce biryerlerde aklanıyor.

Örneğin isviçre vergi cennetinde bir bankaya milyardolar yatırmadan önce o parayı çamaşır makinesi görevi gören ülkelerin borsa emlak sisteminde bir güzel aklamaları gerekiyor. İşte o ülke hangi ülke?

Neden böyle yapıyorlar? Halktan mı çekiniyorlar?

Yooo..halk umurlarında bile değil artık. Tamamen teslim alınmış bir insanlık var ellerinde ama çekindikleri şey ne o zaman? Neden aklama gereği duyuyor?

Rakipleri.

Evet rakiplerinden çekiniyorlar. Tek korkuları rakipleri tarafından avlanma korkusu. Bu korkuyu yenemezler çünkü karakterleri böyle.

Bütün dünyada uygulanan seçim sistemi parası olana öncelik tanıyor. Parası olanda parasını katlayacak yasalar çıkartır. Parası olmayıpda meclise girmişse parası olanın temsilcisidir.
Kanun denilen şeyleri bu seçilenler çıkartıyor.
İhaleleride bunlar belirliyor. Çıkar dengesi içinde azınlığın hakkı oluyor.
Çoğunluk geliri olmayanda köle.

Türklerin asimilasyon tarihinde bir dönüm noktası daha var onu unutmuşum.

Sovyet rusya asimilasyonu ile çin asimilasyonu.

Yani kısaca çokta uzun yazmaya gerek yok. Türkler çok kolay asimile edilmişler. Hatta neredeyse hepsini kendi istekleri ile kendiler başarmışlar. Hatta asimile olöayı bir üstünlük olarak görmüşler.

Hani bir laf varya

Tarihte iranlılar iyi masal yazar, araplar o masalı iyi anlatır ve türkler de inanır.

Aynen böyle.

Şimdi de reklam , tv dizileri ve asosyal medya uygulamalarında gösterilen herşeye inanan yine türkler.

Aslında yıllar önce söylenen bir söz; türk diye bir ırk kalmadı, demişti birileri .

Haklı olabilir.

Temelde kredi ile büyünmez. Seni büyüten inovasyon gelişim devinim sinerji şeylerdir.

Eğer bir projen yeni ürünün gelişim fikrin yoksa kredi ile hiçbir halt edemez sadece borçlanırsın.

İki tür şirket kredi çekerse yararlı olur.

1- Karlı bir projesi olan şirketler

Finansal riskleri değerlendirip amortisman süresine uygun bir miktar çekersin.

2-batmak üzere olan şirketler kredi çekerler.

Batmanı geciktirmek için çekersin. Zaman kazanıp belki bir iş çıkar o güne kadar idare ederiz dersin.

Cebinde para var peşin almak yerine krediye yöneliyor. Bu durum cahil kullanıcıya cazip geliyor. Böyle yaparsan gelecekte kendini daha fazla borçlandırmış oluyorsun.

İlk aşamada psikolojik olarak cebindeki para düşüncesi seni mutlu ediyor ama uzun vadede fazlasıyla geri ödersin.

Bunu hissettirmemek için enflasyon tuzağı kurarlar. Para enflasyonda artmış gibi görünür. 10 yıl önce çektiğin kredi bugünkü yıllık kazancına denk gelmiş gibi görünür. Halbuki paran enflasyona yenildi. Alım gücü olarak 10 yıl önce çektiğin kredi kadar iş yapamıyorsun.

Banka salak değil.

Ben bunlara GAVAT diyorum. Gelişmekte olan avam takımının kısaltılması.

Modern derebeylik sistemi Bu kitleyi besleyerek ayakta kalıyor. Çünkü bu kitleye istediği herşeyi yaptırıyor.

Sistem önce bunları besler büyütür sonra da yer yada yem eder. Şuan yem etme ve yeme aşamasına geçtik. Besledi büyüttü ve şimdi de yiyor bunları.

Bu kitle yatırım yapmıyor sadece tüketiyor. TV ekranlarındaki şımarıklığa özeniyor. Bu kitlenin vizyonu yok.

TV deki temizlik manyakları , otoyol kapatıp düğün yapanlar, asosyal medya fenomenleri ve hitap ettiği kitleler, göstermek için yaşayanlar...

Bu GAVAT kısımında daralma olursa o zaman sistem çöküyor.

Kendini millet zanneden kalabalığı kendi çöplüğünde rahat bırakmak gerekir. Aksi halde birleşir sana saldırır. Fetö çatışması bu tür davranışların bir çeşitidir.

O yüzden ütülmek isteyen kalabalıkları üteceksin. Öyle mutlu oluyorlar.

Ticaretten biliyorum , alıcılar satıcının yalan söylemesini istiyor. Satıcılar ise alıcının duymak istediği şeyi söylerse ürününü satıyorlar. Ama gerçeği söylerse çok az satış yapıyor.

Veya kendini halk olarak tanımlayan kalabalık sürüler ceplerinde para olunca AVM ve zincir marketlerden PEŞİN para ile DAHA PAHALI da olsa alışveriş yapıyor. Ama parası bitince esnafa gelip üç kuruşun pazarlığını yapıyor ve sana düşman oluyor. İşini baltalamaya kalkıyor.

Bankadan kredi çekip borçlanarak işini büyüttüğünü sanıyor. Herkesin aynı hareketi yaptığı bir ülkede fiyatlar da aynı oranda şişeceği için aslında işini büyütemiyor yerinde sayıyor. Sadece bankaya fazladan para ödemiş oluyor.

Ben bunlara GAVAT diyorum gelişmekte olan avam takımı kazık yiye yiye ya öğrenecek yada ölecek.

Onları rahat bırakalım huzurla öğrensinler yada ölsünler.

Benim yapmam gereken aynı oltaya gelmeden uzaktan gemimi yüzdürmektir.

İleride hatırlar hatırlar gülerim bu günleri.

@phi said:

dji var bende ama bakalim deneyecegim cekmeye gece cekimi uygun degil

Saatin alarmını ayarlayıp fotoğraf makinesini hazırladım.

Şiddetli yağmur başlayınca ay görünmez oldu.

​Hava açıldığında ise ay ufuk çizgisinin altında kalmıştı.

Hiç şansım yok.

Başta söylemekte yarar var. Mitoloji palavralarla doludur. Birbirinin üzerine eklene eklene günümüz dinlerini oluşturarak evrimleşmişlerdir.

Enki Sümer mitolojisinin en önemli tanrılarından biri.

Kısaca özetlersem:

• Kimdi: Sümerlerde su, bilgelik, büyü, zanaat ve yaratılış tanrısıydı. Akad ve Babil mitolojisinde adı Ea olarak geçer.

• Ailesi: Gök tanrısı Anu’nun oğlu, yeraltı tatlı su okyanusu Abzu’nun efendisiydi. Kardeşleri Enlil ve Ninhursag’dı.

• Görevi: İnsanlığı yaratan ve onlara uygarlığı öğreten tanrı olarak bilinir. Tarım, sulama kanalları, yazı, sanat, tıp gibi şeyler hep onunla bağdaştırılır. "İnsanı kilden yoğurup akıl veren" figür odur.

• Karakter: Diğer tanrılar gibi sert değildi. Daha kurnaz, yardımsever ve insan dostuydu. Tufan efsanesinde Ziusudra’yı/Atrahasis’i ve sonra Nuh benzeri kahramanı uyarıp kurtaran da oydu.

• Sembolü: İki iç içe akan nehir ve balık. Tapınağı Eridu şehrindeydi.

Yani Enki’yi modern dille anlatırsak: Sümerlerin "bilge mühendis tanrısı". Kaos değil düzen kuran, insanlığa teknik bilgi veren taraf.

aqua sözcüğünin kökeni de buradan geldiği düşünülüyor. Ea olarak belirtilen sembolü de eau şeklinde yunancaya geçtiği söyleniyor.

Geçmişin büyük tanrıları tuvalet kağıdı markası olacağı kimin aklına gelirdi.

Hollanda da yapılan bir araştırmada orada yaşayan Türk kökenlilerin ortalama zeka seviyesi 75 olarak bulundu. Düşük yani.
Yeni nesillerde 90'ı, 95'i buluyormuş ama.
Eğitim önemsiz derdim ama önemliymiş. Genetiğin etkisi ise zayıf gibi.
Çocuklara disiplinli eğitim vermek gerek. İlk 8 yıl çok önemli.

Hollandalı araştırmacı Jan te Nijenhuis ve ekibinin 2001 yılında yayımladığı bir makalede, Hollanda'daki birinci nesil Türk ve Faslı göçmenlerin IQ testlerindeki ortalamasının Hollanda yerli halkından yaklaşık 1,5 standart sapma (yani tahminen 22-23 puan) daha düşük çıktığı öne sürülmüştür. Bu da matematiksel olarak 75-78 civarı bir puana denk geliyordu.

Ölümsüzlük herkesin ütopyası olmuş tarihten beri. Ancak olumlu gibi görünse de olumsuz yanları daha çok.

Ben ölümsüzlüğü bulsam zaten kimseye söylemezdim.

Bir kere ölümsüzlük sürekli bir mutluluğu getirmez çünkü acılar da o kadar sonsuz olur.

Sürekli gizlenmen gerekir çünkü hedef olursun.

Hiçbir yasadan yararlanamazsın. Olsun sorun değil diyebilirsiniz ama 150 yıl sonra büyük bir yanlızlık başlar.

Hiçbirşeyin anlamı kalmaz. Para, çalışmak , üretmek.. Çünkü ihtiyacın yok.

Duygularda körelir heyecan sevinç mutluluk kalmaz. Çünkü beyin zaman sınırı hissetmiyor ki. Kaybetme kavuşma kazanma gibi heyecanlar biter.

Farkında olmadan büyük bir egoizmin esiri olursun. Ortak yaşama duyguları körelir.

Zaman sorun olmadığı için öğrenmek sorun olmaz.

Tekil ölümsüzlüğü böyle görüyorum. Hatta çok zenginler ölümsüz olmadan bile bu durumu yaşıyorlar.

Toplu ölümsüzlük ise; işte o tam bir facia olur. Statüko hiç değişmez. Kaos çıkar.

@TENTEN said:

Savaşa girmek için bir sürü bahane var.

En büyük bahane seçim.

Hem israil hem türkiye yakın zamanda seçime gidecek. Uyduruktan bir iki boş arsa depo vururlar. Sonra da bütün yandaş kanallarda "en stratejik hedefleri vurduk yeni milli silahlarımız tam isabetli" diye aylarca köpürtürler.

Hem erdoğan hem netenyahu ikisi de durumu kritik.

Ben "seçime doğru" adlı çalışma yapacaklarını düşünüyorum. Çünkü onlar yıllardır böyle çalışıyorlar.

Teknoloji derken digitalleşme ile tekniği birbirinden ayırmak gerekir. Digitalleşme çağına kadar olan teknik insanları özgürleştirdi. Ancak digitalleşme sonrası internet ile birlikte insanlar birbirinden koptu heves ve hırslarına yenildi.

Geçmişte insan ömrü kısaydı şartlar daha zordu ama buna karşın insanlar yaşama umudu vardı. Dünya savaşlarında bile nüfus artıyordu.

Çünkü insanlar hayatı daha yoğun yaşıyordu. Sanal yalanlar yoktu reklam gösteriş yoktu. Dostluk ve arkadaşlık vardı.

Sevgi gerçekti. 15 yaşında bir bohça üç resim ile evleniyordu mutluydu. 17 yaşında ana babalığı 40 yaşında dedeliği tadıyordu. Çünkü güvencesiz hissetmiyordu. Yarışmıyordu yaşıyorlardı.

Devlet denen kurum şirketlerin eline geçmemişti. Üçbeş piç milyarderin çıkarına göre senin başına tebelleş olamıyordu. Barınma sorunu yoktu. Boş arsana ev yapmak için 40 dereden su getirip 100 imza istenmiyordu.

Halkta birlik vardı. Herkes yakınını korur kollardı. Kıskançlık yapılmazdı. Takdir vardı dayanışma vardı. Mahallede dolaşırken yabancılık çekmezdin.

Boş insan yoktu hepsi meslek sahibiydi. Bir işin uzmanıydı.

Şimdi digitalleşme ile bunların hiçbiri yok. Yangın çıkmış kadınlar ellerinde telefon story çekiyorlar. İlk kim duyuracak diye.

Evlilik ticarete ve gösterişe dönüşmüş.

Biri mütevazi bir iş kuruyor ardından 10 adam işine takoz koymak için aynı işe giriyor.

Yok işte insanlık bitti. Sistem boş hanzoları üretti.

Şimdi aynı hanzolar çocuklarının yaptıklatından şikayetçi.

Artık insanlar ölene seviniyor doğana üzülüyor. Gençlerin saçı beyazladı mutluluk kalmadı.

Herkes av peşine düşmüş. 20 bin yıl önceki avcı toplayıcı hallerimize geri döndük.

Digitalleşme sayesinde modern avcı toplayıcı olduk.

Ben digitalşme dışında teknolojiye karşı değilim. Digitalleşme insanların mutluluğunu emdi.

Iphone watsap kullanmak için Efelseye twittera yazmak için sattık hep özümüzü.

Sessiz istifa ve güvenli vasatlık aslında aynı madalyonun iki yüzü gibi.

Sessiz istifa nedir?

İşten ayrılmıyorsun ama fazladan hiçbir şey de yapmıyorsun.

• Mesai saatin bitince laptop kapanıyor

• Ekstra proje, gönüllü toplantı, "bir de ben bakayım" halleri yok

• Sadece iş tanımındaki minimum yapılıyor

Güvenli vasatlık nedir?
Radara takılmamak için bilerek ortalamada kalmak.

• Çok parlamıyorsun ki hedef de olmayasın
• Çok batırmıyorsun ki kovulmayasın
• Riskli fikir atmıyorsun, sorumluluk almıyorsun
• "İdare eder" seviyesi senin güvenlik bölgen

İkisi nasıl bağlanıyor?
Sessiz istifa genelde duygusal bir geri çekilme. Güvenli vasatlık ise stratejik bir geri çekilme.

Ortam toksikleşince, işler adaletsiz olunca, fazla çalışan ceza görünce ikisi de besleniyor. İnsanlar enerjilerini iş dışına, yan gelire, aileye, hobiye kaydırıyor.

Yetenek gelişmiyor, inovasyon duruyor, en iyiler zaten gidiyor ve geriye "vasat ama güvenli" kadro kalıyor.

Birey açısından sınır koymak kendini yakmak değil. Enerjini nereye yatırdığını seçmek.

Devlet çapında olunca sessiz istifa ve güvenli vasatlık yurttaşlık görevini minimumda tutmak" haline geliyor.

1. Sessiz istifa: Vatandaş olarak geri çekilme
   Kurumdan değil, kamusal hayattan sessizce çekilmek.

Nasıl görünüyor:

• Siyasi katılım: Oy kullanmaya gidiyorsun ama kampanya, miting, gönüllülük yok. "Hepsi aynı" deyip geçmek

• Kamu tartışması: Yorum yazmıyorsun, imza kampanyasına girmiyorsun, mahalle toplantısına katılmıyorsun

• Vergi ve kural: Yasayı çiğnemiyorsun ama "denetlenirse yakalanmam" sınırında geziniyorsun. Fatura istememek, kayıt dışı iş gibi

• Gönüllülük: Dernek, STK, muhtarlık, okul aile birliği gibi alanlarda hiç yer almıyorsun

2. Güvenli vasatlık: Radara takılmama stratejisi
   Devlette görünür olmak riskli algılandığında insanlar bunu seçiyor.

Nasıl görünüyor:

• Fikir beyan etmeme: Sosyal medyada siyasi post atmamak, grupta tartışmaya girmemek

• Ortalama hayat: Ne çok başarılı girişimci olup dikkat çekmek, ne de çok sorunlu olup sosyal yardıma düşmek. "Memur maaşı, kira, idare eder" hattı

• Şikayet etmeme: Yol çukur, hastane sıra, bürokrasi... CİMER'e yazmak yerine "boşver alıştık" demek

• Çocuklar için de: "Çok sivrilme, düz memur ol, güvencen olsun" tavsiyesi

Kısaca: İşyerinde "ekstra iş yapmam" demekti. Devlette "ekstra vatandaşlık yapmam" demek oluyor.

Tam olarak tarif edilen şey şu:

"benim sözleşmem feshedildi" hissi.

"Bohçasını hazırlayıp beklemek". Evde değil, misafir gibi yaşamak. Alarm çalarsa ilk kapıdan çıkan ben olurum demek. Bu güvensizliğin en net hali.

Neden bu noktaya gelindi?

1. "Sahnede yer yoktu"

Barış gününde karar masasında yoktun. Vergini verdin, oyunu verdin, ama sözün geçmedi. Şeffaflık yoktu, liyakat yoktu, adalet hissi yoktu. İnsan beyni şöyle kodluyor:

Beni zor günde hatırlayan, iyi günde de hatırlar. Beni iyi günde hatırlamayan, zor günde benden fedakarlık isteyemez.

2. "Sorumluluğu bana yıkıyorlar"

En çok kıran yer burası. Birileri yıllarca yanlış yaptı, kaynakları çarçur etti, kurumları çürüttü. Sonra iş kötüye gidince "vatan elden gidiyor, herkes taşın altına elini koysun" deniyor. Bu adil gelmiyor. Beyin otomatik soruyor: Pasta bölünürken neredeydim ben?

3. "İyi olsaydı da vermeyeceklerdi ki"

Bu cümle bütün motivasyonu bitiriyor. Karşılık beklentisi yok. Savaşırsın, üretirsin, vergini ödersin ama karşılığında güvence, saygı, gelecek göremezsin. O zaman insan rasyonel olarak şunu seçiyor: enerjimi koru, kendimi ve ailemi kurtar.

Sonuç: Sosyal sözleşme yırtılıyor

Devlet ile vatandaş arasında görünmez bir sözleşme var. Ben vergimi, askerliğimi, kurallara uymamı veririm. Sen bana güvenlik, adalet, gelecek verirsin.

O sözleşme yırtılınca geriye ne kalıyor? Sadece zorunluluk. Zorunluluk olduğu için yapan yapıyor, yapmayan "yasal sınırda" geziyor. Aidiyet kalmıyor.

Savaş sorusu da buradan çıkıyor zaten:

Benim için savaşılacak bir "biz" kaldı mı? Yoksa sadece coğrafya mı kaldı?

Bu çok ağır bir yer. Ve kimseyi suçlamak için söylemiyorum. Bu bir tepki. İnsanlar önce hayal kırıklığına uğrar, sonra öfkelenir, en sonunda da yorulup çeker gider.

Negatif seçilim = Doğal seçilimin tam tersi.

Doğal seçilimde en güçlü, en uyumlu, en üretken olan hayatta kalır ve çoğalır.

Negatif seçilimde ise sistem, en az tehdit oluşturanı, en çok itaat edeni, en az sorgulayanı seçer ve tepeye taşır. Sonuç olarak kurumun veya toplumun genel kalitesi düşer.

3 tane net örneği var:

1. İş yerinde

Müdür, kendisinden daha zeki ve daha çalışkan birini terfi ettirmez. Çünkü koltuğu tehlikeye girer. Yerine "beni övecek, itiraz etmeyecek" birini getirir. 5 yıl sonra tüm yönetim ekibi vasat olur.

2. Siyasette / bürokraside

Liyakat değil sadakat ödüllendirilir. İşini en iyi yapan değil, "başkana en yakın olan" yükselir. Böylece karar mekanizmaları en risk almayanı seçer.

3. Toplumda

Üreten, sorgulayan, "daha iyisini yaparım" diyen insan engellenir. Çünkü mevcut düzeni bozuyor. Geride kalanlar da "boşver uğraşma" deyip kendi kabuğuna çekilir.

Sonuç ne oluyor?

1. Ortalama düşer: En iyiler ya gider ya da susar.

2. Yenilik biter: Risk alan cezalandırıldığı için kimse yeni bir şey denemez.

3. Sistem kendini yer: Dışarıdan rekabet gelmeyince kurum çürür ama fark edilmez. Ta ki çok geç olana kadar.

Kısaca: "En iyiyi seçmek" yerine "en zararsızı seçmek".

torpil mantığı da tam olarak bunu yapıyor. Pasta büyüsün istemiyor, çünkü pasta büyürse kendi payı küçülür diye korkuyor.

Aslında toplum kendi geleceğine duvar örüyor

Çoğu zaman torpil , "liyakatli ama sahipsiz birini kurtaralım" diye yapılmıyor. Tam tersi oluyor: "Bu işi yapamaz ama bizim olsun, dışarıdan biri gelip bizi rezil etmesin" diye yapılıyor.

O yüzden duvar örüyorlar.

Çünkü 3 korku var:

1. Emek korkusu: Çalışmadan gelen gelir, çalışınca biter. Biri gerçekten üretirse o rahat koltuk sallanır.

2. Karşılaştırma korkusu: Daha iyisi sahneye çıkınca "biz yıllardır ne yapıyormuşuz" sorusu sorulur. Beceriksizlik görünür olur.

3. Kontrol kaybı korkusu: Kaynakları dağıtan kişi gücünü kaybeder. Kaynak iyilik için kullanılırsa, dağıtım hakkı elinden gider.

Bu yüzden toplumsal uzlaşmayı "dayanışma" diye pazarlıyorlar ama aslında "pasta paylaşımı" yapıyorlar. Pasta büyüsün istemiyorlar. Büyürse yeni fırıncılar gelir diye.

Ve en tehlikelisi: Daha iyisini engellemek. Çünkü rekabet edemeyeceklerini biliyorlar. Engellemek, kendilerini geliştirmekten daha kolay geliyor.

Buna sosyolojide "negatif seçilim" deniyor. Sistem tepeye en uyumlu olanı değil, en az tehdit oluşturanı çıkarıyor. Zamanla kurumun ortalama zekası ve ahlakı düşüyor. Sonra herkes "ülkede adam kalmadı" diyor. Halbuki adamlar vardı, sistem onları eledi.

Bu sistemin dışında kalanlar da yeni duvarlar örüyorlar kendilerini korumak için;

1. Reaksiyoner duvar: Biz de torpil yaparız, biz de yeriz.

2. Üretim adası: Bizi engellemesinler, biz kendi işimizi yapalım.

3. Daha iyisini bilse de söylemiyor çünkü rekabette hakkı yenmiş. Yeteneği varsa da gizliyor. Vasat biri gibi davranıyor.

İşte negatif seçilimin en sinsi hali tam bu.

"Yeteneğini saklamak"

Neden göstersin ki? Gösterirse iki şey olur:

1. Torpillinin işi elinden alınır, o da seni düşman ilan eder

2. İş yükü sana kalır ama terfi ona gider

Beyin çok hızlı hesap yapıyor:

"Görünmezsem güvendeyim".
Sonuç: Ülke çapında binlerce yetenekli insan "vasat rolü" yapıyor. Toplantıda susuyor, proje önermiyor, hatayı görüp düzeltmiyor.

"Alarm verince hiçbir şey yapmamak"

Buna "sorumluluk cezası" diyorum.

Sorumluluk alan = hata yapma ihtimali olan = günah keçisi olan

Torpilli = sorumluluk yok = maaş var = risk yok

Akıllı insan da diyor ki: "Ülke yansın, ben niye öne atlayayım? Zaten düzelince krediyi o alacak, batınca suçu bana atacak."

Böylece sistem 3 kademede kilitleniyor:

1. Giriş: Liyakatli giremiyor
2. İçeride: Giren de yeteneğini gizliyor
3. Kriz anı: Krizde de kimse elini taşın altına koymuyor

En sonunda kurum bomboş bir sahneye dönüyor. Herkes rol yapıyor. Alkış da yok, kavga da yok. Sadece çürüme var.

Ve en kötüsü: Bunu yapanlar kötü insan değil. Tam tersi, sistemi okumuş, kendini korumuş insanlar. Sistem onları "vasat" olmaya zorlamış.

Buna psikolojide "sessiz istifa" ve "güvenli vasatlık" deniyor.

Zamanda yolculuk mümkün değil

Zaten entropi var ve enerji kısa sürede şekil değiştiriyor. Büyük uzaklıklara varana kadar saçılma emilme gibi durumlarla başka şekillere dönüşüyor. Onu bir daha aynı yolla geri getirmek imkansıza yakın.

Ayrıca böyle bir durum olsa bile fakirlerin çıkarına olmaz. Zenginler kendi ayrıcalıklarını artırmak ve fakirlere daha çok baskı yapmak için kullanacaklardır.

Burada iki ayrı duvardan bahsediyoruz ve ikisi de aynı kapıya çıkıyor.

Fizik duvarı: entropi

Zamanın tek yönlü akmasının sebebi tam da bu. Enerji bir yerden bir yere giderken ısıya, dağılmış fotonlara, titreşime dönüşüyor. Bir bardak kırıldıktan sonra bütün parçaları ve ısıyı toplayıp "önceki haline" döndürmek teoride denklemlerle mümkün görünse de pratikte evrendeki tüm saçılmayı geri sarmak gerekiyor. Bilgi kayboluyor. Kuantum düzeyinde decoherence denen şey de aynı şeyi yapıyor: etkileşime giren her parçacık çevresiyle karışıyor ve o saf geçmiş halini bir daha yakalayamıyorsun. Yani zamanda geri gitmek için sadece makine değil, evrenin tüm entropisini tersine çevirmen lazım. Enerji faturası astronomik.

Sosyal duvar: güç asimetrisi

İkinci kısım daha can yakıcı. Tarihe bak: matbaa, internet, nükleer enerji, yapay zeka... her yeni güç önce kimin elindeyse oyunu o kurdu. Zaman yolculuğu gibi mutlak bir güç düşün. Borsayı 10 yıl önceden bilmek, rakiplerinin kararlarını önceden görmek, felaketleri engelleyip sonra "ben engelledim" diyerek meşruiyet toplamak. Fakirlerin erişimi olsa bile kuralı yazan zenginler olurdu. "Zaman polisi" bahanesiyle geçmişi düzeltme adı altında muhalefeti silmek bile mümkün hale gelirdi.

Yani teknik olarak imkansız, sosyal olarak da tehlikeli birleşiyor.

Ben kendim zamanda yolculuğu bulsam bile bunu kimseye söylemem çünkü medeniyete hiçbir katkısı olmaz. Sadece güç asimetrisi yaratır.

Bizi özgürleştirmeyeceği kesin.

İran devletine hiç acımıyorum. Kendileri yıllardır zayıf gördükleri kadınlara ne baskılar ne işkenceler yaptılar. Güçlünün zayıfa tahakkümünü kendilleri yaparsa normal ama israil iranlılara yaparsa zülüm diye anırıyorlar.

Türkiyenin irancı tavırları iki şeyden kaynaklanıyor.

Birincisi türkiyedeki şii alevi müptezellerin körü körüne mezhepçi bağlılık ile iranı savunma refleksidir.

İkincisi ise israilin türkiye için tehdir oluşturmasıdır.

2.şık mezhepçilerin değil milliyetçilerin seçimi ancak iran da türkiyedeki terör uzantılarını desteklediği için israil kadar tehdit unsurı oluşturuyor.

Milleyetçi cephe bu 2. Seçeneği bir denge dahilinde sürdürürken solcu görünen alevi kafa tamamen mezhepçi davranıyor.

Hem Türkiyede kadın hakları diye bağırıyorlar hem de irana sempati destej veriyorlar.

İrancı palavralara inanmayın. Japonlar yaptı bu buluşu ve depremde yıpranan yapıların zayıf noktaların tespit etmek için kullanıyorlar. Belli basınçta mineral elektrik üretiyor. Bu mineral yüklü bantı yapıların üzerine yapıştırıp izledikleri zaman hassas noktalardan ışıldamaya başlıyor.

Zaten hassas terazilerde 50 yıldır kullanılan bir yöntem.

Bunun için sürekli basınç lazım. Aldığı enerji verdiğinden fazla