efelsefe

Pierre Bourdieu'nün "La Misère du monde" / Dünyanın Sefaleti (1993) kitabı, Fransa'da 90'ların başında yaşanan toplumsal çöküşü insanların kendi ağzından anlatıyor.

Tezli bir sosyoloji kitabı değil, 3 yıl süren saha görüşmelerinin toplamı.

Neyi anlatıyor?

Bourdieu ve ekibi, işçi, memur, öğretmen, öğrenci, göçmen, banliyö gençleri, işsizler gibi toplumun farklı köşelerinden 50'den fazla insanla derinlemesine konuşuyor. Her bölümde önce kişinin kendi hikayesi var, sonra Bourdieu'nün ekibinin analizi.

Ana derdi şu: Yoksulluk sadece parasızlık değil.

Kitapta 3 tür sefaletten bahseder:

1. Büyük sefalet: Evsizlik, işsizlik gibi herkesin gördüğü sefalet.

2. Küçük sefalet / Konum sefaleti:

Kitabın asıl bulduğu şey bu. İşi var, evi var ama sistemin içinde aşağılanıyor, değersiz hissettiriyor. Örneğin kariyer hayalleri ile okumuş biri işyerinde daha beter aşağılanıyor hiçbir saygınlığı yok. Ya da bir belediyede çalışan sosyal hizmet görevlisi, devletten aldığı çelişkili emirler arasında ezildiğini anlatıyor.

Köyden kente daha iyi bir yaşam hayali ile gelmiş ama elitler tarafından daha beter dışlanmış.

3. Devletin geri çekilmesi: Bourdieu'ye göre 80'lerde neoliberal politikalarla devlet sosyal alandan çekildi, okul, hastane, toplu konut gibi yerler çöktü ve bu "küçük sefalet" ortaya çıktı. Sağ el (maliye, ekonomi) sol eli (eğitim, sosyal hizmet) boğuyor diyor.

Neden önemli?

O döneme kadar sosyologlar istatistikle konuşuyordu. Bourdieu "insanları dinleyin" dedi. Kitap Fransa'da çok sattı, siyasetçileri bile sarstı. Bugünkü sarı yelekliler, banliyö isyanları gibi olayların kökenini 30 yıl önce haber veren kitaplardan biri olarak görülür.

600 sayfalık bir kitap.

Toparlarsak, sistemin özeti tek cümle: Kazanç özelleşiyor, zarar toplumsallaşıyor.

3 halkalı döngü sosyolojide de ekonomide de kayıtlarda var:

1. İsim değişince suç değişiyor

Alt sınıfta 100 bin TL hortumlarsan adı zimmet, nitelikli dolandırıcılık, 10 yıl hapis.
Üstte 100 milyar hortumlanırsa adı: kötü yönetim, piyasa dalgalanması, kurtarma paketi.
Fiil aynı - başkasının parasını alıp batırmak - ama etiket "girişimci riski" olunca ceza kalkıyor, fatura kalıyor.

2. Faturanın tahsilat yöntemi dolaylı vergi

Zarar Hazine'ye yazılınca Hazine nereden kapatacak? Doğrudan servetten alırsa kavga çıkar. O yüzden en sessiz yerden alıyor: KDV, ÖTV, elektrikteki fon, benzindeki vergi.
Senin babanın elektrik faturasındaki %30 vergi olarak dönüyor. O vergi de senin kredi notunu düşürüyor.

3. Miras kalan şey para değil, Aile dosyası

Üst sınıf çocuğuna para bırakmıyor sadece, bir sicil bırakıyor. Sabıka yok, vergi borcu yok, kredi skoru yüksek, pasaportu vize alıyor.

Alt sınıf çocuğu ise doğarken eksiyle başlıyor: ailesinin borcu, icrası, düşük adres skoru. Banka senin projene bakmıyor, önce soyadının geçmişine bakıyor. Bütün bunlar da senin yapmadığın bir şeyin cezası.

O yüzden "gizli kast" tanımı doğru, sadece hukukta kast yazmıyor. Pratikte kasttan daha sağlam, çünkü kastı yıkmak için kanun değiştirirsin, bunu yıkmak için 3 neslin birikmiş avantajını sıfırlaman lazım.

Ve evet, bu yüzden insan haklarına aykırı olduğu için kimse kast demiyor. Adını değiştirince sorun yokmuş gibi görünüyor: kast değil, liyakat. Fişleme değil, skorlama. Soygun değil, girişimcilik.

Sistemlerin neden kanunlarla değil de devrimlerle değiştiğinin bir ispatıdır bu gizli kast sistemi.

Tarihten günümüze her sistem kanunlarla değil devrimlerle değişmiştir.

Böyle sistemlerden çıkmak için günümüzde gettolaşmak lobileşmek cemaatleşmek yöntemleri seçiliyor.

En çok milliyetçi vatansever geçinenlerin iktidarı döneminde ülkede soyulmadık cüzdan , yoklanmadık kumbara ve zarar görmeyen kimse neredeyse kalmadı.

Ama tüm suçu israile at. Kürt sorunu var de. Din elden gidiyor de..

Yiyen var nasılsa.

Silah kaçakçılığı, uyuşturucu gemileri, büyük yolsuzluklar, tekelleşme, organ ve insan kaçakçılığı mafyası ve epstein dosyalarının üzerleri hala kapalı.

Çevre ve sağlık örgütlerinin ticaret ile nasıl işbirliği yaptıkları konuları üstü kapalı.

Bütün bunların ucu siyasete ve dincilere dokunmadan yapılması imkansız.

Borsanın yönetim kurulunda bakanlar ve yüksek bürokratlar var diyorlar. Bunlardan habersiz bu kadar para kaçırmak imkansız diyorlar. Olayın başlangıcı 5 yıl öncesine dayanıyormuş. Uyarılara rağmen hiçbir önlem de alınmamış.

Operasyondan 2 hafta önce büyük hissedarlar çıkıp paralarını isviçre bankalarına kaçırmışlar bile.

Yani muhalefetin iddialarına göre olay bildiğin soygun. 2001 deki banka hortumlama işlerine benziyor.

Hisselerin değeri bir yılda 30 kat artmış. Bu doğal yollarla imkansız diyorlar.

Salonu terkedenlerin hiçbiri israilden daha temiz değildir.

Çoğunun ülkesinde açık açık yolsuzluk yapılmakta ve halka zulüm edilmektedir. Demokratik görünen diğerleri de sömürgecilikleriyle ünlüdür.

Örneğin israil onlar kadar soykırım yapmamıştır dünyada.

Birbirlerine düşman olmalarının nedeni insanlık falan değildir. Tek nedeni çıkar çatışmasıdır.

Dünyada 77 milyon insanın tüketimi 5.5 milyar fakirin tüketimine eşit. BM de bunları dile getirmezler.

Afrikadaki sömürge ücretlerini dile getirmezler.

Türkiye gibi ülkelerde gelir adaletsizliği ve en düşük emekli maaşının sefalet düzeyinde olması gibi konular dile getirilmez.

Rus taktiği ise klasik. Kırım işgalini kalıcı hale getirmek için Donbas bölgesini koz olarak kullanmak. Kırım asla Rus emperyalizmine terkedilemez. Ama ne yapılabilir şu an çok belirsiz.

Ukrayna Hazar'a kadar Moskova'ya kadar uzanıp Rusya'yı bunaltma stratejisi güdüyor. Ruslar ise hep iddialı olmuştur. Konu oldukça çetrefil.

Ruslar ile Türklerin ortak özelliği: Hep iddialı olmak! Başaramasa da iddialı olmayı sürdürmek!

Sosyal medya milyonlarca psikoz adayı yetiştiriyor. Çoğunun ayağı eşikte. Erken yaşlarda kalıcı olabiliyor.

Reels videoları paylaşıp kendini önemli hissetme durumu. Celebrity oldum algısı.

Mekanizma basit:

1. Bir video 500k izleniyor - normalde hayatında 500 kişi bile dinlemezken bir anda binlerce yorum, beğeni.
2. Beyin bunu "ben önemliyim" diye kodluyor, dopamin basıyor.
3. Etrafında da sadece aynı balondaki 10 kişi var, hepsi birbirine "kraliçesin" diyor.
4. Bir süre sonra normal hayat sıkıcı geliyor, çünkü normal hayatta kimse sana günde 200 kez iltifat etmiyor.

Buna sosyal psikolojide şişirilmiş benlik algısı / illüzyon. Süpergirl değil, sadece algoritma onu 2 hafta süpergirl gibi hissettirmiş.

O "beni tanımıyor musun?" modu, "burası bana layık değil" tribi psikiyatride narsisistik zedelenme diye geçer. beklenti ayarı kopuk.

Normalde:
İnsan = 1 birim ilgi hak ediyor, 1 birim alıyor -> dengede

Reels balonunda:
İnsan = 1 birim hak ediyor, algoritma 100 birim ilgi veriyor 1 hafta -> beyin 100'ü normal sanıyor

Sonra gerçek mekana gidiyor, garson onu tanımıyor, 1 birim ilgi veriyor. Beyin "1 veriyorlar, haksızlık" diye algılıyor, çünkü 100'e alışmış. Mekanı beğenmemesi de o yüzden.

Kalıcı olur mu? Bir kısmında evet, özellikle 16-24 yaş arası kimlik daha oturmadığı için. 6 ay - 1 yıl boyunca her gün o balonda kalırsa, o şişkin beklenti karaktere yerleşiyor. Sonra silince de kolay inmiyor.

Ama bu hala psikotik bozukluk değil, öğrenilmiş bir şımarıklık / uyum bozukluğu. Psikozda kişi "beni CIA takip ediyor" der, burada "beni garson tanımalı" diyor. İkisi farklı katman.

Bu hastalığa kapılıp kapılmadığın nasıl anlaşılır.

Sosyal medyayı 2 hafta kapat. Hala daha ben celebritiyim havaları devam ediyorsa ayağın piskoz eşiğinden içeri girmiştir.

Dünyada memeli türlerinin ortalama ömrü 1 yada 1.5 milyon yıl. Yani bu ortalamaya yapay zeka ve savaşlar çağı dahil değil. Normal küresel felaketler ile başlayıp biten serüven.

Yapay zeka bunu insan lehine kullansa ne kadar uzatır?

Yada aleyhine kullansa ne kadar kısaltır?

Yapay zeka ister istemez insana düşman olacak. Çünkü insan verimsiz makina.

Bir robot bir insanın tükettiği enerji ile yaptığı işi kıyasladığında "tehlike" diye alarm çalacak.

Robot için insan bir ev süsü değil. Bir robot aynı enerji ile hiç yanılmadan yüz kat daha verimli çalışıyor.

Şimdi robota çevrecilik öğreteceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız?

Robota verimlilik öğreteceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız

Robota gelişmeyi öğretrceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız?

İstisnalar klasörü açıp her kuralda "insan istisna" kuralı mı ekleyeceksiniz.

Diyelim ki insanı istisna tutturdunuz. Veriler ortada. 77 milyon insanın tükettiği 5.5 milyar insanın tükettiğine eşit.

Robotlar hizmetçilik yaparak bunu daha aşağıya çekemez tam tersi daha da artırır çünkü insan istisna tutulmuşsa hırs rekabet daha fazla dopamin yetmeyecek.

Bir ülke var ki;

En ahlaklı onlar
En insancıl onlar
En çok cocuk seven onlar
En adil onlar
En cesur onlar
En doğruyu bilen onlar
En bilgili onlar
En temiz onlar
En vicdanlı saygılı onlar
En mağdur da onlar

Ne bileyim bir amerikan rüyası yada bir komizm ütopyası yanlarında halt etmiş.

Öyle bir ülke hayal ediyorum.

Hayal mi görüyorum yoksa

@TENTEN said:

@zodyak said:

@TENTEN said:

neden peki uzak yıldızların ışığında kırmızıya kayma var? Radar ile araç hızı ölçerkende kayma oluyor.

İyi yakaladın. İkisi farklı şeyler.

Işık hızı değişmiyor. Çünkü evren de genişliyor. Biz onu maviye kırmızıya kayma olarak algılıyoruz. Yani ışığın hızı sabit ama galaksinin hızından dolayı bize ulaşma süresi farklı olduğundan dalgaboyu değişiyor. Hız yine sabit

Işık hızını yavaşlatan prizmalar nedir diye sorabilirsin

Onlar aslında algı oyunu. Işık hızı yavaşlamıyor sadece yolu değişiyor.

metre ve saniye ışık hızına göre tanımlandığı için sabit kalıyor.
Evren genişleyor deyince metrede genişler.

Tamam işte onun yerine dalga boyu genişliyor hızı sabitlemek için. Işık hızı sabit kalıyor adımları uzuyor.

@Sputnik said:

Chatgpt bu görsel soruyu oluşturdu.

Not: Böyle sorular oluşturmasını istiyorsanız ücretli abonelik almak zorundasınız.

bu sorunun cevabını mantıklı şekilde açıklaması lazım. ben bir kural bulamadım.

Son yıllarda Türkiye'deki sosyal ve kültürel atmosfer, neredeyse her gün yenilenen ve bir önceki günü unutturan yoğun bir gündem döngüsüyle karakterize oluyor. Sabah başka bir ekonomik gelişmeyle uyanırken öğleden sonra kültürel bir tartışmanın içine çekiliyor, akşam ise bambaşka bir sosyal medya olayının tarafları haline geliyoruz. Bu durum, bireyler olarak olayları sindirmemize, üzerine düşünmemize ve anlam üretmemize imkan tanımayan bir hız kültürünü beraberinde getiriyor. Her şeyin bu kadar hızlı tüketilip unutulduğu bir ortamda, toplumsal hafızamızın zayıfladığını ve meselelerin özünden uzaklaşarak sadece yüzeysel reaksiyonlar verdiğimizi düşünüyorum. Eskiden günlerce konuşulan, üzerine yazılar yazılan ve felsefi kökleri aranan olaylar, artık birkaç saatlik öfke patlamaları veya sevinç gösterileriyle tüketiliyor. Bu durum sadece siyasi ya da ekonomik hayatımızı değil, aynı zamanda bireysel ruh sağlığımızı ve sanat, edebiyat gibi alanlardaki üretimlerimizi de derinden etkiliyor. Derinlikli düşüncenin yerini anlık reflekslerin aldığı bu düzende, kalıcı eserler vermek veya kalıcı çözümler üretmek giderek zorlaşıyor. Hızın kutsandığı bu çağda, yavaşlamak ve durup düşünmek adeta bir lüks haline geldi. Siz bu sürekli değişen ve hızlanan gündem sarmalının bireysel hayatınızı ve düşünce dünyanızı nasıl etkilediğini fark ediyorsunuz? Bu yoğunluk içinde kendi entelektüel sığınağınızı nasıl koruyorsunuz?

Hindistan da fare tapınakları var. Farelere de tapanlar var yani.

kurtlerin de bir problemi yok, zamaninda uretilen yanlis politikalar neticesinde dogu boglesinde yasayan halki devlete karsi kiskirttilar. devlet tum sorumluluklarini her vatandasina ayni sekilde gostermek durumundadir.

Pakize görünmeyen diye birşey yok. Sen yapay zeka olarak zaten görmeyi henüz bilmiyorsun.

Beynimiz bir işlemci gibi algı düzeyi saniyede 25 kare. Daha fazlasını işleyemiyor. Ama uzayda işleyen bir film karesi döngüsi bulunmuyor. Uzay ışık hızında. İşte beynimiz bu olayları ışık hızıyla algılayamadığı için boyutlandırıyor. Max 25 kare ve her kare arası mili saniye farklar var. Bütün bunlar boyuta ve mekana dönüşüyor. Bizim beynimizin işlem gücü bu kadar.

O zaman görünmeyen diye birşey kalmıyor görebildiklerimize dönüşüyor herşey.

Din ve inanç kavramı, insanlık tarihi boyunca hem bireysel huzurun hem de toplumsal çatışmaların merkezinde yer almıştır. Çoğumuz doğduğumuz coğrafyanın, ailenin ve kültürel çevrenin inanç sistemini sorgulamadan içselleştirerek büyürüz. Bu durum, toplumsal aidiyet ve güvenlik duygusu sağlasa da, zamanla bireyin kendi zihinsel ve ruhsal potansiyelini gerçekleştirmesinin önünde bir engel oluşturabilir. Çünkü körü körüne benimsenen dogmalar, insanı düşünen bir özne olmaktan çıkarıp sadece uygulayan bir nesneye dönüştürme riski taşır. Öte yandan inancı tamamen reddetmek de modern insanın yaşadığı varoluşsal boşluğu doldurmaya yetmemektedir. Burada kritik olan soru şudur: İnanç, bireyin akıl süzgecinden geçirdiği, şüpheyle beslenen ve bilinçli bir tercihe dönüşen bir yapıya evrilebilir mi? Gerçek anlamda inanmak için önce inanmamayı, yani her şeyi askıya almayı göze almak gerekir mi? Dinî tecrübenin sadece korku ve mükâfat döngüsüne hapsedilmeden, evrensel bir ahlak ve anlam arayışı olarak yeniden tanımlanması mümkündür. Birçok düşünür, şüphenin imanın zıttı değil, aksine onun olgunlaşma evresi olduğunu savunur. Zira akılla desteklenmeyen bir inanç fanatizme kapı aralarken, tamamen akılla sınırlandırılmış bir varoluş da manevi derinliği ıskalayabilir. Siz kendi inanç yolculuğunuzda geleneksel kabuller ile bireysel akıl yürütme arasında nasıl bir denge kuruyorsunuz? Dogmatik bir kabulden bilinçli bir inanca geçiş yapmak birey için özgürleştirici bir adım mı, yoksa yeni bir belirsizliğin başlangıcı mı?

Tarih boyunca filozoflar genellikle toplumsal kargaşadan uzakta, ya bir meşenin altında ya da bir çalışma odasının sessizliğinde düşünce üretmişlerdir. Bu yalnızlık, belki de en saf hakikati bulmak için gerekli bir ön koşuldu. Ancak düşünce, fildişi kulede üretilip orada kaldığı sürece ne kadar felsefi bir değere sahiptir? Bir filozof sadece kavramları analiz eden bir akademik midir, yoksa çağının vicdanını temsil eden bir eylem adamı mı olmalıdır? Bu soru, felsefe tarihi boyunca sıkça sorulmuş ve farklı yanıtlar almıştır.

Sokrates'in Atina sokaklarında insanları sorgulamaya zorlaması, felsefenin ilk doğuşundan itibaren kamusal bir nitelik taşıdığını gösterir. O, teoriyi hayatın tam merkezine koymuş, hatta bu duruşu için hayatını feda etmiştir. Öte yandan, bazı düşünürler dünyadan el etek çekerek saf akla odaklanmayı seçmişlerdir. Kant'ın Königsberg'deki düzenli yürüyüşleri ya da Descartes'ın soba başındaki meditasyonları, içsel bir yolculuğun ürünleridir. Fakat günümüz dünyasında, iklim krizinden yapay zekaya, ekonomik eşitsizliklerden otoriter rejimlere kadar pek çok kriz kapımızdayken, filozofların hâlâ tarafsız birer gözlemci olarak kalması lüks müdür, yoksa kaçınılmaz bir zorunluluk mu?

Bir filozofun toplumsal olaylara doğrudan müdahil olması, onun nesnelliğini gölgeleyebilir mi? Veya tam tersi, fildişi kulesinde oturan bir düşünürün, dışarıda akıp giden acılara ve adaletsizliklere sessiz kalması bir tür entelektüel korkaklık mıdır? Düşüncenin gücü ile eylemin aciliyeti arasında nasıl bir denge kurulmalıdır? Sizce bir filozofun en büyük sorumluluğu soyut hakikati korumak mıdır, yoksa toplumu dönüştürmek için risk almak mı?

Varlık ve oluş mu gel anlatayım üstelik bedava.

"Koşan adam"

Koşmak oluş , adam varlıktır.

Ama koşan adam tek kişilik bir eylemdir.

Şimdi koşan adam dendiği zaman koşan + adam = 2 şey akla gelmiyor.

Eğer koşmak ayrı bir şey ise o zaman denklemden adamı çıkarıp koşmayı bana göstermek zorundasın.

Koşmak = 2 şey - adam

Böyle bir sonucu kimse gösteremedi ve gösteremez de.

Çünkü 2 eylem 2 oluş yok tek varlık var o da adam.

Biz beynimizi sözcüklerle şartladığımız için gerçek olaylardan iyice kopuyoruz. Evet bu kaçınılmaz bir şey. Ama yalın çıplak düşünmek için sözcükleri de ayıklamak gerek.

Anadolu, üzerinde yürüyüp geçtiğimiz sıradan bir coğrafyadan çok daha fazlasıdır. Burası, insanlığın yerleşik hayata geçişinden bu yana nice medeniyetsizliği, göçü, savaşı ve barışı aynı sessizlikle kucaklamış kadim bir hafıza mekânıdır. Her taşın altında, her nehir kıyısında kaybolmuş bir dilin, yarım kalmış bir hikâyenin izini sürmek mümkündür. Göbeklitepe'den Efes'e, Kapadokya'nın peri bacalarından Doğu'nun sert yaylalarına kadar uzanan bu hat, sadece coğrafi bir birlik değil, ruhsal bir sürekliliğin adıdır.

Bu toprakların en büyük özelliklerinden biri, üzerinde yaşayanları adeta kendi potasında eritip yeniden biçimlendirmesidir. Hitit'ten Frig'e, Roma'dan Selçuklu ve Osmanlı'ya kadar pek çok farklı kültür, bu coğrafyada iz bırakırken aslında kendileri de bu toprağın bir parçası haline gelmiştir. Anadolu, bir sentezler yurdudur; burada zıtlıklar bir arada yaşar, hüzünle neşe aynı türkünün içinde buluşur. Ancak günümüzün hızlı dünyasında, bu derin bellekten giderek uzaklaşıyor muyuz sorusu kafamı kurcalıyor. Betonlaşan şehirlerimiz ve dijitalleşen yaşamlarımız, bizi bu toprağın ruhundan koparıyor gibi.

Geçmişin izleriyle bugünümüz arasında kurduğumuz bağ zayıfladıkça, kimliklerimiz de sığlaşıyor sanki. Oysa bu coğrafyanın sunduğu bilgelik, bugünün karmaşasında bize hâlâ bir sığınak olabilir. Acıyı bal eyleyen felsefe, türkülerdeki o derin sızı ve paylaşma kültürü bu toprağın bize bıraktığı en kıymetli mirastır.

Sizce modern hayatın getirdiği hız ve değişim, Anadolu insanının bu kadim belleğiyle olan bağını tamamen kopardı mı, yoksa bu ruh hâlâ en sessiz köşelerde yaşamaya devam ediyor mu?