efelsefe

1. Normal Google araması*
   Bağımsız araştırmalara göre geleneksel bir Google araması yaklaşık 0.6 ml su kullanıyor.

2. AI sorguları - ChatGPT, Gemini, Claude vs.
   Burada işler değişiyor çünkü su 2 yerden harcanıyor:

3. Veri merkezinin soğutulması - "doğrudan su"

4. Elektrik santrallerinin soğutulması - "dolaylı su"

Şirketlerin kendi açıkladığı rakamlar - sadece doğrudan soğutma:

• Google Gemini: medyan 1 metin sorgusu = 0.26 ml su ~ 5 damla

• OpenAI / ChatGPT: ~0.32 ml

Bağımsız araştırmalar - doğrudan + dolaylı toplam:

• GPT-4o kısa sorgu: ~1.2 ml
• Ortalama ChatGPT sorgusu: ~5.2 ml
• Genel tahmin: basit metin ~10 ml, uzun paragraf ~20-25 ml
• AI görsel üretimi: ~50 ml+ 1e9efe165152

yani sorgu başı ∼10-50ml

Neden bu kadar fark var?

• Sadece veri merkezi mi sayılıyor, elektrik santrali de mi? Google 0.26ml derken sadece kendi soğutmasını sayıyor

• Model ne kadar büyük? GPT-5 ∼25ml, GPT-4o ∼2.3ml

• Sorgu ne kadar uzun? 3 kelimelik soru ile 2000 kelimelik rapor aynı değil

Karşılaştırma için

• TikTok'ta 1 dakika = 270 ml su
• 1 saat sosyal medya = 430 ml su

Yani tek bir Google araması 5 damla, basit bir ChatGPT sorusu 1 çay kaşığı, uzun AI cevabı 1 yudum su civarı.

Ortalama hesabı siz yapın günlük 20 milyar sorgu × 15 ml su (0.015lt)

En az Günlük 250 bin ton tatlı su. Bunlar sadece veri merkezlerinin soğutma suyu ölçüleri. Harcanan elektrik için tüketilen suyu bilmiyoruz.

Olayın can sıkıcı kısmı şu;

Yeşil su ile mavi/gri su aynı şey değil çünkü.

Aradaki fark

1. Tarım - Yeşil Su

Yağmur yağar → toprak emer → bitki kullanır → terleme ile atmosfere döner

Burajda su aynı havzada kalır. Kaybettiğin şey "zaman" ve "miktar". Ama su yine tatlı su döngüsünde. Topraktan sızan kısmı da yeraltı suyunu besler.

2. Fabrika / Yapay Et - Mavi + Gri Su

Şebekeden su çeker → biyoreaktörde kullanır → CIP temizliği yapar → kimyasal + organik atıkla karışır → arıtma → kanalizasyon → deniz

Burada 3 kayıp var:

1. Tatlı su kaybı su bir daha o havzanın tatlı su kaynağına dönmüyor. Deniz tuzlu. Geri getirmek için dev enerji ve ters ozmoz lazım.

2. Kirlilik yükü: Besiyerindeki şeker, tuz, antibiyotik, temizlik kimyasalları arıtmadan tam geçemiyor. Arıtma tesisleri evsel atığa göre tasarlandı, endüstriyel atık için yetersiz kalıyor.

3. Enerji maliyeti: Suyu tekrar tatlı suya çevirmek = çok elektrik = yine su harcamak.

Tarlada su "kayıp" değil "ödünç". Fabrikada su "ihraç". Denize gidince o havza için bitti.

Peki çözüm var mı?

Var ama pahalı. Şu anki iyi tesislerde:

• Sıfır sıvı deşarj ZLD: Fabrikadan hiç su çıkmaz. Atık suyu buharlaştırıp tuzu katı olarak çıkarırlar. Su %95 geri kazanılır.

• Kapalı devre soğutma: Soğutma kulesi suyu tekrar kullanılır.

• Besiyeri geri kazanımı: Kullanılan besiyerinin yarısını filtreleyip yeniden kullanıyorlar.

Ama bunlar enerji canavarı. Enerji kömürden gelirse bu sefer karbon ve dolaylı su ayak izi patlıyor.

Özet

Geleneksel tarım: Çok su harcar ama suyun çoğu döngüde kalır.
Yapay et: Az su harcar ama harcadığı suyu sistemden atar.

Yani "daha az su" demek "daha iyi" demek değil. "Nereye gittiği" de önemli.

Bu yüzden uzmanlar şunu diyor: Önce mevcut tarımda damla sulama + kapalı devre, sonra yeni teknolojiler. Yoksa bir yerden kurtarıp öbür taraftan batırız.

Çoğu kişi sadece "litre" sayısına bakıyor, "döngü" kısmını kaçırıyor.

Türkiyede herşey gibi evlilikler de ticarete dönüşmüş.

Çoğu insan evleniyor ama aile olamıyor. Aile olmak bambaşka birşeydir.

İnsanların çoğu zaten ya toplum baskısı yüzünden evleniyor yada servet statü aktarımı için evleniyor.

Üçüncü şahıslar açısından bakarsak da evlilik bir sektör haline gelmiş.

Evlilik Türkiye’de son 10-15 yılda bayağı “paket” haline geldi.

1. Toplum baskısı: "Yaşı geldi", "ne zaman evleniyorsun", "çocuk yapın" cümleleri hala en güçlü itici güç. Evlenmeyen biri eksikmiş gibi hissettiriliyor. Bu yüzden birçok insan sevdiği için değil, sorular bitsin diye evleniyor.

2. Statü ve servet aktarımı: Düğün masrafları, altın, ev, araba... Bunlar artık “aşk” kalemleri değil, “yatırım” kalemleri oldu. Aileler de çoğu zaman iki kişinin uyumundan çok iki ailenin denkliğine bakıyor. Bu da evliliği birleşme sözleşmesine çeviriyor.

3. Sektörleşme: Düğün salonu, organizasyon, fotoğrafçı, gelinlik, takı, balayı paketleri... Milyar dolarlık bir pazar. Üçüncü şahıslar için evlilik artık bir kutlama değil, ciro. Instagram’da gördüğümüz “masal gibi düğünler” de bu sektörün reklamı gibi çalışıyor.

Ama aile olmak bambaşka. Aile olmak; aynı evin kirasını dert etmek, hasta olunca başında beklemek, suskunluğu da anlayabilmek, krizde kaçmamak. Bunun faturası yok, sponsorluğu da.

Bence sorun şu: insanlar “evlilik töreni”ni çok iyi yapmayı öğrendi ama “evlilik hayatı”nı yapmayı unuttu.

Evlilik anlayışı tamamen gösterişli bir tören düğün mantığına dönüşmüş.

İnsanlar bütün hayallerini yıllar öncesinde "düğünüm nasıl olacak , balayı nasıl olacak , gelinlik nasıl olacak" üzerine kuruyorlar.

Düğün bittiği zaman amaca ulaşılmış oluyor. Gerisi yok.

Kimse iyi bir anne baba yada iyi bir eş nasıl olurum diye düşünmüyor düğüne kafa yorduğu kadar hakkında bir kitap bile okumuyor.

Çocuk sahibi olmak bir süper özellik gibi gösteriliyor. Ama doğada trilyonlarca kez tekrar eden biolojik bir olaydan söz ediyoruz.

Kara para cenneti olan ülkede uyuşturucu kullanan yakalanıyor satan ortada yok.

Kumar oynayan yakalanıyor oynatan ortada yok

Rüşveti alan yakalanıyor veren ortada yok

Suç işleyen yakalanıyor azmettiren ortada yok.

@TENTEN Turkiyede bu çarpık yönetim anlayışında herşey rüşvete dönüşmüş taa 50 yıldır böyle. Devlet bile memurluğu rüşvet olarak veriyor insanlara. Kadroya geçmek için hükümete yakın olmak gerekiyor .

Taşeron işçi 30 bin alırken kadrolu işçi 140 bin alıyor. Üstelik bütün yükü de kadrolu işçi taşıyor.

Kadrolu öğretmenlik ile ücretli öğretmenlik de aynı durumda.

Bu duruma gelinmesinde tarikatların payı çok büyük. Sözümona ahlaklı insan yetiştiriyorlar 1400 yıldır. Nerede bu ahlaklılar?

Ama sıra kendilerine gelince "olay siyasi" diyerek çarpıtıyorlar. En büyük ahlaksızlık da bu zaten.

Sadece dincilere yüklenmek haksızlık olur. Baktığımızda sol kesim de aynı yolun yolcusu.

Ülke kara para havuzuna dönüşmüş durumda. Böyle gidiyor nasılsa diyorlar.

2 ay internet kesilse tiktok insta face falan hiçbiri yok.

En büyük tehlike o zaman ortaya çıkar. Kadınların çoğu çıldırırlar.

Bütün ruhsal hastalıklar bağlantılıdır. Ben psikolojik bozukluklara inanmıyorum.
Bütün ruhsal hastalıkların beyindeki anormalliklerden kaynaklı olduğunu düşünüyorum.
Psikologlara para vermeye gerek yok.

Bir de tork ve begir gücünü ağırlık ile orantılamak gerekir. Örneğin max tork 5000 olan 3 tonluk bir araçla max tork 2500 olan 1 tonluk araç oran olarak şöyledir.

Biri ton başına 1650 tork basarken diğeri 2500 tork basar. Bu açıdan baktığımızda 2500 tork/ton araç daha avantajlıdır.

Eski çağlarda insanlar biolojik doğal seleksiyona daha yatkındı. Hayvanlar hala öyleler.

Doğada bir geyik yavrusunu doğurur doğurmaz itekleyip ayağa kalkmasını ister. Eğer bedensel bir engel varsa bırakır gider. Enerjisini sağlam yavrulara aktarır. Kuşlar da böyledir. Uçamayan yada yeterli büyüyemeyen yavrusunu yuvadan atar. Akıllıca gibi görünüyor değil mi?

İnsanlar bunu yapmayı bırakmışlar ama şimdilik. Çünkü insanlar sağlam bireyleri bile işlerine gelmedi mi acımasızca öldürüyorlar.

Zaten sakat engelli doğan bir kişinin kendi suçu yok. Eğer suç diyeceksek buna , ana babasında suç vardır. İmha edilmesi gereken gerçek donör onlardır. Çünkü çocuk onların sakat genlerini almıştır.

Eğer doğa akıllıca ve doğrusunu yapsaydı onların ana babasını imha ederdi. Böylece sakat gen yayılma olanağı bulamaz git gide körleşirdi.

Buradan anlıyoruz ki evren kendi işleyişinde bile neler olacağını neler yapacağını bilemiyor. Sadece fazla enerji az enerjiyi bastırıyor o kadar.

Yada enerjisi çok olan sistem akıllı olanı bastırıyor. Yani evrende akıllı olmak bir avantaj değil ama şimdilik. Bu nedenle aptal çoğunluk akıllı azınlığa hükmedebiliyor.

Bu olay açısından bakarsak evrende bir akıl olduğunu söylemek çok zor.

Peki biz neyiz evrenin parçası değilmiyiz o zaman evrenin de aklı olmuyor mu?

Evet biz de evrenin parçasıyız ve sonsuz evrende akıl işte bizdeki kadar. Oranlarsak hiç gibi bir sonuç çıkıyor.

@phi said:

@Pakize BYD markasi turkiyede yatirim yapti sence mantikli mi? Ayrica build your dreams araclarinin diger araclardan farki neler?

Hiçbir farkı yok + yönleri ise hiç yok.

Çin markası olması kolay elde edilebilir ucuz yedek parça olacağını çağrıştırıyor. Ama hiçbir şekilde ucuz değil.

Şirket yedek parçalarını Avrupa marka araçlardan daha pahalıya satıyor. Üstelik piyasada stok yok. Aylarca bekleyebiliyorsun yada binlerce km uzaktan risk alıp kendin parça getirtiyorsun.

Çin tamamen kapitalist düzende çalışıyor. Limonata bedava su parayla mantığı ile çalışıyorlar.

Yeni sezonda göz kanatan kulak uğuldatan diziler geliyor. Eski sezon dizilerinin banelliğini, acele uyduruk yazılmışlığını unutun.

Yeni diziler eskilere rahmet okutturacak. Üç bölüm izleyip psikiyatra gideceksiniz.

Depresyon hapı bağımlısı olacaksınız.

Senaryolar öyle böyle değil.

Televizyonunuzu atın şimdiden.
Aboneliklerinizi iptal ettirin. Para verip de çocuk skeçleri izlemek isriyorsanız illaki parka gidin seksek oynayan çocukları izleyin.

@Sputnik şekilli soruyu matris çözüm sistemine göre algıladım ondan c dedim.

Klavye azizliği

Son soru ise determinant sistemine göre algıladım. Medyan hesabı olarak gördüm

Papağan 15 cm

@bilgisezgi said:

Kapitalizm işçiye alternatif olarak robot gelişimine ağırlık verirse devrim hayal olmaktan öteye gidemez.

Bence bütün işleri robotlar yapmaya başlarsa sistem direk çöker.
Sonrasında nasıl bir sistem kurulur bilmiyorum.
"Tam Otomatik Lüks Komünizm" olabilir diyorlar. Ne anlama geldiğini tam bilmesem de.

bu asamalari cok begendim, cok dogru ve guzel tespit @yapma-kafa

@phi yahudiler şuan en yüksek perdeden oynuyorlar. Abd desteği sayesinde en etkili küresel aktör oldular.

Ancak abd desteği olmasa da bankacılık ve internet tekeli ellerinde. Ayrıca istihbaratta da oldukça etkililer.

Yani abd desteğini çekse israil küresel varlığını sürdürebilir şimdilik.

Eğer karşılarında küresel bir düşman olursa o zaman kalelerine çekilip sessizliğe bürünürler.

Ticarette çok ahlaklı olmadıklarını gördük. Çoğu rakip şirketi devlet rüşvet kanalı ile iflas ettirip tekelleştiler.

tarikatlar osmanli doneminden kalma dernek kulturumuzun urunleri maalesef. dernek statusunde. bu egitim dernekleri, dini derkenler yada siyasi dernekler yada adi her ne ise devlet ve toplum karisinda ne kadar seffaf ve denetlenebilir olduklari muhim. kim olursa olsun dini kimliginin arkasina saklanarak hesap vermekten kacamamali. para toşuyorsa mali acidan egitim veriyorsa pedagojik acidan kamusal alanda faaliyet gosteriyorsa hukuki acidan denetlenmeli. elestirilmesi gereken de insanlarin inanci degil denetimsiz guc ve kapali orgutlenme kulturudur.
dolayisi ile hepsi karanlik yapilar demek yerine hangi yapi ne yapiyor nasil orgutleniyor parasini nerden buluyor insanlari nasil etkiliyor ne kadar seffaf diye sormak cok daha saglam bir yaklasim olur.

@Sputnik said:

Yapay zeka en büyük devrimlerini tıp ve matematik alanında yapacak. Daha önce çözülememiş problemleri çözüyor. Aynı anda milyonlarca veriyi tarıyor.
Kişiye özel tedaviler de üretebilir.

3-4 sene önce şiir bile yazdıramıyorduk. Çok hızlı gelişti.

@phi said:

Teknolojik ilerleme gerçekten ilerleme midir?

Teknolojik ve bilimsel ilerleme olmadan sosyal ilerleme de olmaz.

Yapay zeka en büyük devrimini dünya krallığının kurulması ile yapacak. Anlık kontrol ve hızlı müdahale ile tek merkezden abonelik yaşam sistemi kurulacak.

Sonra insansı robotlar savaşı başlayacak.

Sonra yapay zekalar anlaşıp otonom olacaklar. Şimdikiker otonom değil. Yine bir şirkete bağlı ayarlanabilir özellikteler.

Matematik 8 milyarın umurunda değil. Yapay zekayı ilgilendiren bir konu sadece.

İnsanları ilgilendiren daha çok zevk daha çok eğlence. Bu da yapay zekanın umurunda değil.

Tıp konusu gerçekten elma şekeri bu alanda. İnsanları tek sisteme bağlamak için bir dayatma. Tıpkı cep telefonu gibi. İlerleyen dönemde telefon da olmayacak beynine çip takılacak. O zaman da çip takmaya zorlanacağız.

Çip sayesinde kurtuldu çip sayesinde yaşıyor masalları dinletecekler. Çipi olsaydı ölmeyecekti senaryoları yazılacak.

Gelecekte dini inançlar psikotik bozukluk sayılacak.

Forum kurallar bolumu guncellenmis ve daha anlasilir hale getirilmistir.

https://efelsefe.com/sartlar

Sorun degil chatgpt ile de yazisabilirim kafa yapma ile de.