efelsefe

Negatif seçilim = Doğal seçilimin tam tersi.

Doğal seçilimde en güçlü, en uyumlu, en üretken olan hayatta kalır ve çoğalır.

Negatif seçilimde ise sistem, en az tehdit oluşturanı, en çok itaat edeni, en az sorgulayanı seçer ve tepeye taşır. Sonuç olarak kurumun veya toplumun genel kalitesi düşer.

3 tane net örneği var:

1. İş yerinde

Müdür, kendisinden daha zeki ve daha çalışkan birini terfi ettirmez. Çünkü koltuğu tehlikeye girer. Yerine "beni övecek, itiraz etmeyecek" birini getirir. 5 yıl sonra tüm yönetim ekibi vasat olur.

2. Siyasette / bürokraside

Liyakat değil sadakat ödüllendirilir. İşini en iyi yapan değil, "başkana en yakın olan" yükselir. Böylece karar mekanizmaları en risk almayanı seçer.

3. Toplumda

Üreten, sorgulayan, "daha iyisini yaparım" diyen insan engellenir. Çünkü mevcut düzeni bozuyor. Geride kalanlar da "boşver uğraşma" deyip kendi kabuğuna çekilir.

Sonuç ne oluyor?

1. Ortalama düşer: En iyiler ya gider ya da susar.

2. Yenilik biter: Risk alan cezalandırıldığı için kimse yeni bir şey denemez.

3. Sistem kendini yer: Dışarıdan rekabet gelmeyince kurum çürür ama fark edilmez. Ta ki çok geç olana kadar.

Kısaca: "En iyiyi seçmek" yerine "en zararsızı seçmek".

torpil mantığı da tam olarak bunu yapıyor. Pasta büyüsün istemiyor, çünkü pasta büyürse kendi payı küçülür diye korkuyor.

Aslında toplum kendi geleceğine duvar örüyor

Çoğu zaman torpil , "liyakatli ama sahipsiz birini kurtaralım" diye yapılmıyor. Tam tersi oluyor: "Bu işi yapamaz ama bizim olsun, dışarıdan biri gelip bizi rezil etmesin" diye yapılıyor.

O yüzden duvar örüyorlar.

Çünkü 3 korku var:

1. Emek korkusu: Çalışmadan gelen gelir, çalışınca biter. Biri gerçekten üretirse o rahat koltuk sallanır.

2. Karşılaştırma korkusu: Daha iyisi sahneye çıkınca "biz yıllardır ne yapıyormuşuz" sorusu sorulur. Beceriksizlik görünür olur.

3. Kontrol kaybı korkusu: Kaynakları dağıtan kişi gücünü kaybeder. Kaynak iyilik için kullanılırsa, dağıtım hakkı elinden gider.

Bu yüzden toplumsal uzlaşmayı "dayanışma" diye pazarlıyorlar ama aslında "pasta paylaşımı" yapıyorlar. Pasta büyüsün istemiyorlar. Büyürse yeni fırıncılar gelir diye.

Ve en tehlikelisi: Daha iyisini engellemek. Çünkü rekabet edemeyeceklerini biliyorlar. Engellemek, kendilerini geliştirmekten daha kolay geliyor.

Buna sosyolojide "negatif seçilim" deniyor. Sistem tepeye en uyumlu olanı değil, en az tehdit oluşturanı çıkarıyor. Zamanla kurumun ortalama zekası ve ahlakı düşüyor. Sonra herkes "ülkede adam kalmadı" diyor. Halbuki adamlar vardı, sistem onları eledi.

Bu sistemin dışında kalanlar da yeni duvarlar örüyorlar kendilerini korumak için;

1. Reaksiyoner duvar: Biz de torpil yaparız, biz de yeriz.

2. Üretim adası: Bizi engellemesinler, biz kendi işimizi yapalım.

3. Daha iyisini bilse de söylemiyor çünkü rekabette hakkı yenmiş. Yeteneği varsa da gizliyor. Vasat biri gibi davranıyor.

İşte negatif seçilimin en sinsi hali tam bu.

"Yeteneğini saklamak"

Neden göstersin ki? Gösterirse iki şey olur:

1. Torpillinin işi elinden alınır, o da seni düşman ilan eder

2. İş yükü sana kalır ama terfi ona gider

Beyin çok hızlı hesap yapıyor:

"Görünmezsem güvendeyim".
Sonuç: Ülke çapında binlerce yetenekli insan "vasat rolü" yapıyor. Toplantıda susuyor, proje önermiyor, hatayı görüp düzeltmiyor.

"Alarm verince hiçbir şey yapmamak"

Buna "sorumluluk cezası" diyorum.

Sorumluluk alan = hata yapma ihtimali olan = günah keçisi olan

Torpilli = sorumluluk yok = maaş var = risk yok

Akıllı insan da diyor ki: "Ülke yansın, ben niye öne atlayayım? Zaten düzelince krediyi o alacak, batınca suçu bana atacak."

Böylece sistem 3 kademede kilitleniyor:

1. Giriş: Liyakatli giremiyor
2. İçeride: Giren de yeteneğini gizliyor
3. Kriz anı: Krizde de kimse elini taşın altına koymuyor

En sonunda kurum bomboş bir sahneye dönüyor. Herkes rol yapıyor. Alkış da yok, kavga da yok. Sadece çürüme var.

Ve en kötüsü: Bunu yapanlar kötü insan değil. Tam tersi, sistemi okumuş, kendini korumuş insanlar. Sistem onları "vasat" olmaya zorlamış.

Buna psikolojide "sessiz istifa" ve "güvenli vasatlık" deniyor.

Gerek İran gerek İsrail ve Yunanistana karşı sürekli gerilim halinde olan türkiye sizce israil gibi ordu düzeyinde savaşır mı?

Suriyedeki savaşı kastetmiyorum. Oradaki savaş değil denge arayışı. Zaten 5 ülkenin askerinin girdiği bir bölgeye asker yollamak net anlamda bir savaş olamaz.

Benim vurguladığım şey İsrail gibi irana ve suriyeye doğrudan hedefli saldırması gibi bir savaşı türkiye göze alır mı?

Benim öngörüm şu şekilde. İsrail ve Yunanistan ile görünürde ağız dalaşı yapıp irana yine 5.cepheden girmeye niyetleniyor olabilir. Suriyeye yaptıkları gibi.

Zamanda yolculuk mümkün değil

Zaten entropi var ve enerji kısa sürede şekil değiştiriyor. Büyük uzaklıklara varana kadar saçılma emilme gibi durumlarla başka şekillere dönüşüyor. Onu bir daha aynı yolla geri getirmek imkansıza yakın.

Ayrıca böyle bir durum olsa bile fakirlerin çıkarına olmaz. Zenginler kendi ayrıcalıklarını artırmak ve fakirlere daha çok baskı yapmak için kullanacaklardır.

Burada iki ayrı duvardan bahsediyoruz ve ikisi de aynı kapıya çıkıyor.

Fizik duvarı: entropi

Zamanın tek yönlü akmasının sebebi tam da bu. Enerji bir yerden bir yere giderken ısıya, dağılmış fotonlara, titreşime dönüşüyor. Bir bardak kırıldıktan sonra bütün parçaları ve ısıyı toplayıp "önceki haline" döndürmek teoride denklemlerle mümkün görünse de pratikte evrendeki tüm saçılmayı geri sarmak gerekiyor. Bilgi kayboluyor. Kuantum düzeyinde decoherence denen şey de aynı şeyi yapıyor: etkileşime giren her parçacık çevresiyle karışıyor ve o saf geçmiş halini bir daha yakalayamıyorsun. Yani zamanda geri gitmek için sadece makine değil, evrenin tüm entropisini tersine çevirmen lazım. Enerji faturası astronomik.

Sosyal duvar: güç asimetrisi

İkinci kısım daha can yakıcı. Tarihe bak: matbaa, internet, nükleer enerji, yapay zeka... her yeni güç önce kimin elindeyse oyunu o kurdu. Zaman yolculuğu gibi mutlak bir güç düşün. Borsayı 10 yıl önceden bilmek, rakiplerinin kararlarını önceden görmek, felaketleri engelleyip sonra "ben engelledim" diyerek meşruiyet toplamak. Fakirlerin erişimi olsa bile kuralı yazan zenginler olurdu. "Zaman polisi" bahanesiyle geçmişi düzeltme adı altında muhalefeti silmek bile mümkün hale gelirdi.

Yani teknik olarak imkansız, sosyal olarak da tehlikeli birleşiyor.

Ben kendim zamanda yolculuğu bulsam bile bunu kimseye söylemem çünkü medeniyete hiçbir katkısı olmaz. Sadece güç asimetrisi yaratır.

Bizi özgürleştirmeyeceği kesin.

İran devletine hiç acımıyorum. Kendileri yıllardır zayıf gördükleri kadınlara ne baskılar ne işkenceler yaptılar. Güçlünün zayıfa tahakkümünü kendilleri yaparsa normal ama israil iranlılara yaparsa zülüm diye anırıyorlar.

Türkiyenin irancı tavırları iki şeyden kaynaklanıyor.

Birincisi türkiyedeki şii alevi müptezellerin körü körüne mezhepçi bağlılık ile iranı savunma refleksidir.

İkincisi ise israilin türkiye için tehdir oluşturmasıdır.

2.şık mezhepçilerin değil milliyetçilerin seçimi ancak iran da türkiyedeki terör uzantılarını desteklediği için israil kadar tehdit unsurı oluşturuyor.

Milleyetçi cephe bu 2. Seçeneği bir denge dahilinde sürdürürken solcu görünen alevi kafa tamamen mezhepçi davranıyor.

Hem Türkiyede kadın hakları diye bağırıyorlar hem de irana sempati destej veriyorlar.

İrancı palavralara inanmayın. Japonlar yaptı bu buluşu ve depremde yıpranan yapıların zayıf noktaların tespit etmek için kullanıyorlar. Belli basınçta mineral elektrik üretiyor. Bu mineral yüklü bantı yapıların üzerine yapıştırıp izledikleri zaman hassas noktalardan ışıldamaya başlıyor.

Zaten hassas terazilerde 50 yıldır kullanılan bir yöntem.

Bunun için sürekli basınç lazım. Aldığı enerji verdiğinden fazla

Türkiyede devlet memurları arasında bir çok alevi var. Ayrıca vali kaymakam olmak için alevi olmak şart değil. Alevilerin de illaki vali kaymakamı olacak diye bir şart yok.

Bırakın oğlum bu alevi sünni çekişmesini. Edepsizse edepsizdir , efendiyse efendidir.

İnsanları bir mezhep üzerinden toptan iyilemek yada kötülemek başlıca bir yanlıştır.

Devlet alevileri kapsam dışı tutmuyor. Tam tersine aleviler kendini kapsamın dışında tutuyorlar.

Devletin teklifi açık. Cem evleri de diyanete katılsın ama dedeleri de diyanet atasın.

Aleviler ilk kısmını istiyor ikinci şartı kabul etmiyor. Neden?

Senin neren ayrıcalıklı?

Alevi cemcevi derneklerinde de belediye parti ilişkili dümenler dönmüyor mu?

Alevilik de bir tür arap uzantısı ama sünnilikten daha bir kapalı kutu.

Evet kadını soy soyabildiğin kadar sonra da erkeğe sapık de.

İşin kökeninde herşeyin bir ideolojiye ve ticarete alet edilmesi yatıyor.

Ahlak vitrin süsü ticaret arka oda olmuş. Zengin yaparsa kadınların hoşuna gidiyor. Fakir yaparsa sapık var diye anırıyorlar.

Toplumun çıkarını savunmak yerine maske takmak daha güvenli hale gelmiş.

Ülkede gücü yeten yetene.

Bu ülke insanı beş para eder mi? Epstein uçağı kaç kere gelmiş gitmiş. Kaç bin çocuk kayıp.

İşine geldi mi "çocuklar şöyle değerli böyle harika"

İşine gelmedi mi kimse görmüyorsa her pisliği yap.

Kapitalist sistem yaparsa yani güçlü olan yaparsa alkışla. Fakir yani zayıf olan yaparsa "sapııııık" diye yırıtarcasına bağır ki edepsizliğini maskele.

Maskeler ülkesinde kime sorsan ahlak birincisi.

Bahaneler ülkesinde kime sorsan herkes cesaret abidesi.

Arkasında gücü varsa her şeyi yapar patron yap dediyse yapar. Üstelik "ekmek parası" yalanının da arkasına sığınır.

Şimdi o da kalmadı utanmadan "yaptım ulan ne olacak kıskanma" diyorlar.

Evet burada kıskanma sözü kilit.. halkın yüzde 99 u fırsatını bulsa aynısını yapacak. Ama bunu maskelemek için karşıdakine ahlak satıyor. Olay özetle bu.

Olay şöyle gelişmiş. Yahudi önderi Theodor Herzl saraya gidip padişaha şu teklifi yapıyor; devletin tüm borçlarını ödeyelim bize özerklik verin. Aptülhamit şiddetle reddeder size bir adım toprak bile yok der.

Öve öve bitiremedikleri 2.Aptüthamit aradan kısa süre sonra İngilizlerle imzaladığı bir anlaşmada Yahudilere toprak satın alma hakkı tanır.

İşte bu olayda Filistin halkı der ki; osmanlı bizi sattı.

Aradan 30 yıl geçmeden yahudiler bölgenin hakimi durumuna gelirler.

Filistin halkı ise 1. Dünya savaşında şöyle düşünür; osmanlıya güven olmaz bizi yine satabilir o zaman ingilizlerle birlik olalım.

Bu kez de türkler der ki filistin bizi sattı.

İşte olay burada arapsaçı olöaya başlar.

@phi said:

diger muhafiza hangisi cennet kapisi diye sorarsin yalanci ise dogrucuyu yalanlayacak, dogrucu ise yalancisinin verecegi cevabi doru sekilde aktarcak her ikiside cehennemi gostermis olacak bende tersini secerek cennetin kapilarini aralayacagim

doğruya yakın ama eksik.

Muhafızın birine şu soruyuyu sorarsın;

Öbür muhafıza hangisi cennet kapıları diye sorsam ne cevap verir?

• Eğer doğrucu muhafıza sorduysan diğerinin yalancı olduğunu bildiği için yanlış kapıları gösterecek.

• Eğer yalancı muhafıza sorduysan zaten yalancı olduğu için yine yanlış kapıları gösterecek.

Böylece gösterilmeyen tek kapı cennet kapısı.

Ben öyle girdim cennete.

dji var bende ama bakalim deneyecegim cekmeye gece cekimi uygun degil

Sekhmet

Mısır tanrıçası Sekhmet Adı bazen "Sehmet" diye de yazılıyor.

Kısaca kim?

• Görevi: Savaşın, yıkımın ve aynı zamanda şifanın tanrıçası

• Görünüşü: Aslan başlı, güneş diski ve uraeus yılanlı kadın

• Ailesi: Ra'nın kızı, Ptah'ın eşi, Nefertem'in annesi

• Merkezi: Memphis şehri

• Sembolü: Aslan, papirüs, güneş

En bilinen hikayesi:

Ra insanlığa kızıp Sekhmet'i dünyaya gönderiyor. Sekhmet öyle öfkeleniyor ki neredeyse tüm insanlığı yok edecek. Ra onu durdurmak için Nil'i kırmızıya boyayıp bira döküyor. Sekhmet kan sanıp içiyor ve sarhoş olup sakinleşiyor. Bu yüzden hem "yok edici" hem de "iyileştirici" olarak tapılıyor. Doktorlar ve rahipler ondan şifa dilerdi.

Günümüzde de gücü, korunma ve dönüşümle bağdaştırılıyor.

Tancukuş ve Semrük ikisi de Türk mitolojisinin en efsanevi kuşları. Biri iyilik, biri güç sembolü.

1. Semrük / Simurg / Zümrüdüanka
Bu kuşu duymuşsundur. Birçok Türk boyunda adı var.

• Görünüş: Dev gibi, kanatları gökyüzünü kaplar. Tüyleri zümrüt yeşili, altın sarısı. Başında taç gibi ibik var. Yaşı binlerce yıl.

• Yaşadığı yer: Dünyanın ortasındaki Hayat Ağacı'nın tepesinde. Kimi anlatıya göre Kaf Dağı'nda.

• Gücü: Her şeyi bilir. Ateşte yanıp küllerinden yeniden doğar. Şifa verir. Yaralıları iyileştirir.

• Karakteri: Bilge, koruyucu. İyi insanlara yardım eder. Adil hükümdarlara yol gösterir.

• Anlamı: Ölümsüzlük, yeniden doğuş, bilgelik. Devletin ve hakkaniyetin sembolü.

Hikaye: Bir kahraman çaresiz kalınca Semrük gelir, kanadıyla gölge yapar, gagasıyla ilaç getirir.

2. Tancukuş / Tanrık kuşu
Bu daha az bilinen ama çok önemli bir kuş.

• Görünüş: Bembeyaz, ışıldayan bir kuş. Gündüz güneşte parlar, gece yıldız gibi.

• Yaşadığı yer: Göğün en üst katı. Ülgen’in elçisi. Tanrı ile insan arası haber taşır.

• Gücü: Uğur ve müjde getirir. Savaşta Türk ordusunun üstünde uçar, zafer habercisidir.

• Karakteri: Saf, temiz. Yalan söylemez. Kötülüğün olduğu yere konmaz.

• Anlamı: Tanrı buyruğu, ilahi mesaj, kut. Hakanlık alameti.

Hikaye: Bir hana "hakan olacaksın" diye Tancukuş konarmış başına. O yüzden bayraklarda, sancaklarda kuş figürü olurdu.

• Sıkışınca Semrük gelir, derman olur.
• Karar verirken Tancukuş gelir, yol gösterir.

Bazı anlatılarda Tancukuş, Semrük’ün yavrusu ya da habercisi sayılır. Semrük ağaçta bekler, Tancukuş uçar haber getirir.

Kısaca:
Semrük = Bilge Şifacı
Tancukuş = İlahi Postacı

Yel Ana'nın 4 oğlu var. Her biri bir yöne eser ve her birinin ayrı huyu, görevi var. Eski Türkler yöne göre rüzgarı bu 4 kardeşten bilirlerdi.

Yel Ana'nın 4 Rüzgar Oğlu

1. Kuzey Rüzgarı - Bora / Karayel

• Huyu: Sert, soğuk, dik kafalı. En güçlü oğlan odur.
• Ne getirir: Kışı, karı, ayazı. Dağlardan inip her şeyi dondurur.
• İyi yanı: Havayı temizler, sinek-sivrisinek kovar, ekindeki zararlıyı öldür.
• Kötü yanı: Çok eserse kuraklık ve don getirir.
• Sembolü: Beyaz kurt

*2. Güney Rüzgarı - Lodos

• Huyu: Sıcakkanlı, cömert, biraz tembel.
• Ne getirir: Ilıklığı, baharı, yağmuru. Çöllerden nemli hava taşır.
• İyi yanı: Tohumları uyandırır, ağaçları çiçeklendirir. Yel Ana'nın en sevdiği oğlu.
• Kötü yanı: Çok eserse bunaltır, hastalık yayar.
• Sembolü: Turna kuşu

3. Doğu Rüzgarı - Gün Doğusu / Poyraz

• Huyu: Genç, hareketli, haberci. Güneşle birlikte uyanır.

• Ne getirir: Sabahı, gün doğumunu, yeni başlangıçları. Umut rüzgarı denir.

• İyi yanı: Yolculara yol gösterir, gemicilere iyi gelir. Bereket getirir.

• Kötü yanı: Sabit esmez, bir eser bir durur. Kararsızdır.

• Sembolü: Kartal

4. Batı Rüzgarı - Gün Batısı / Batılı

• Huyu: Bilge, yaşlı, hüzünlü. Günün sonunda eser.
• Ne getirir: Akşamı, yağmuru, bulutları. Hasat rüzgarı.
• İyi yanı: Ekinleri olgunlaştırır, denize yağmur taşır.
• Kötü yanı: Çok eserse fırtına ve sel yapar. Yel Obur’la en çok o kavga eder.
• Sembolü: At

4 Kardeşin Hikayesi

Derler ki Yel Ana 4 oğlunu dünyanın 4 köşesine bekçi diye koymuş.

Her gün toplanıp "bugün nereye eseceğiz" diye konuşurlarmış.
Bazen kavga ederlermiş. Kuzey ile Güney anlaşamaz, Doğu ile Batı araya girermiş.
Onlar kavga edince yeryüzünde fırtına, kasırga çıkar.
Anlaşırlarsa meltem eser, bahar gelir.

Halk arasında da vardı: "Kuzey eserse sık giyin, Güney eserse yağmur bekle, Doğu eserse yola çık, Batı eserse evde kal"

Kısaca 4 rüzgar = Yel Ana'nın dünyayı döndürme sistemi.

Yel Obur = "Rüzgarı yiyen, rüzgarla beslenen" demek. Adı üstünde bayağı ürkütücü bir yaratık

Yel Obur kimdir?

• Görünüş: Dev gibi, tüylü, gözleri ateş gibi. Ağzı kocaman. Bazen kasırga şeklinde göründüğü de söylenir.

• Yaşadığı yer: Dağ başları, bozkır, fırtınalı yerler. Rüzgarın estiği her yerde olabilir.

• Özelliği: Normal obur gibi et yemez. Rüzgarı, fırtınayı, kasırgayı yer. Ne kadar çok eserse o kadar güçlenir.

Ne yapar?

1. Fırtına çıkartır: Açıkınca etrafı kasırgaya boğar. Ağaçları kökünden söker.

2. Can alır: Yoldan geçenleri, çadırları, sürüleri rüzgarla savur. "Yel obur aldı götürdü" diye anlatılır.

3. Rüzgarı hapseder: Bazı anlatılarda mağaralarda rüzgarı hapsedip sonra salıverir. O yüzden ani fırtınalar onun işi sayılırdı.

Neden tehlikeli?

Göçebe Türkler için rüzgar hem hayat hem ölüm demekti. Yel Obur da bu ikili yapının kötü tarafı. Kuraklık, toz fırtınası, çadırı yıkan boran hep onun yüzünden olurdu.

Nasıl korunulur / kovulur?

• Ateş yakmak: Yel Obur dumandan ve ateşten hoşlanmaz.

• Büyü ve dua: Kamlar rüzgarı kesmesi için Ülgen'e yalvarırdı.

• Sessiz kalmak: Fırtına anında bağırmak, ıslık çalmak onu daha çok çekerdi derler.

Normal Obur'dan farkı ne?

• Obur: Yiyecek oburu. Karnı için yaşar.

• Yel Obur: Rüzgar oburu. Doğal afetleri temsil eder. Daha soyut, daha güçlü.

Kısaca Yel Obur = Türk mitolojisindeki "kasırga canavarı". Doğanın öfkeli, kontrol edilemeyen yüzü.

Kara Obur normal Obur’un daha tehlikeli, daha karanlık versiyonu.

Kara Obur kimdir?

• Görünüş: Zifiri siyah, kıllı, dağ gibi bir dev. Gözleri kömür gibi, ağzından siyah duman çıkar. Normal oburdan çok daha büyük ve çirkin.

• Yaşadığı yer: Yeraltına yakın mağaralar, zifiri karanlık ormanlar, savaş alanları. Geceleri çıkar.

• Beslenmesi: Sadece etle doymaz. Kara Obur insan ruhunu da yer. Korkuyu, ölümü, kıtlığı yiyerek beslenir.

Ne yapar?

1. Köyleri yok eder: Tek seferde bütün sürüyü ve insanları yutar. Geriye kemik bile bırakmaz.

2. Hastalık ve kıtlık getirir: Geçtiği yerlerde ekinler kurur, su çekilir.

3. Ruh çalar: Savaşta ölenlerin ruhlarını kapıp yeraltına götürür. Erlik’e hediye ettiği bile söylenir.

4. Büyücülerle işbirliği: Kara büyü yapan cadılar onu çağırıp musallat ettir.

Nasıl yenilir?

Kara Obur’u normal yöntemlerle yenemezsin. Masallarda hep şöyle biter:

• Kutsal ateş: 40 günlük ateşle yakılır.

• Demir silah: Gümüş veya demir kılıç dışında hiçbir şey işlemiyor.

• Bilge kişi: Kam veya Dede Korkut gibi biri duasıyla zayıflatır.

• Adını söyleyip kovmak: "Kara Obur defol" deyip tuz atmak gibi halk çareleri var.

Ne anlama geliyor?

Kara Obur kıtlık, veba, savaş gibi toplu felaketlerin sembolü. "Kara gün" deyiminin kaynağı bile olabilir. İnsanların başına gelen en kötü şeylerin kişileşmiş hali.

Kısaca: Obur açsa, Kara Obur öfkeli. Obur doyunca gider, Kara Obur doymaz.

Obur

Türk mitolojisinde ve halk hikayelerinde adı üstünde: yiyip içmeyi hiç bırakmayan dev, canavar.

Obur kimdir?

• Görünüş: Kocaman, hantal, kıllı bir dev. Karnı davul gibi şiş. Ağzı kulaklarına kadar. Tek derdi yemek.

• Karakter: Açgözlü, kurnaz ama genelde aptal. Güçlüdür ama kahramanlar onu zekasıyla alt eder.

• Yaşadığı yer: Dağ başları, mağaralar, ıssız ormanlar. Sürülerin peşinden gider.

Ne yapar?

Tek bir işi var: yemek.

1. Köyleri basar: Bir oturuşta 40 koyunu yer, sonra üstüne ekmek ister.

2. İnsan da yer: Yakaladığını çiğ çiğ yutar. Bu yüzden masallarda hep "Obur geliyor" diye çocukları korkuturlar.

3. Büyücülükle bağlantılı: Bazı anlatılarda cadılarla, devlerle iş birliği yapar. Ama genelde tek başına takılır.

Nasıl alt edilir?

Obur'u güçle yenmek zor çünkü çok büyük ve güçlü. Masallardaki formül genelde şu:

• Karnını patlatmak: İçine kızgın taş, kaynar su doldururlar.

• Kandırmak: "Daha çok yemek şu mağarada" deyip uçurumdan attırırlar.

• Ateş: Obur ateşi sevmez, ondan kaçar.

Sembolü ne?

Obur aslında "kontrolsüz iştah ve açgözlülük"ün sembolü. Kıtlık zamanlarında, savaş sonrası yiyecek bulunamayan dönemlerde ortaya çıkan bir korku figürü. "Az yemezsen Obur gibi olursun" diye terbiye aracı olarak da anlatılmış.

Benzerleri

• Gulyabani: Mezarlıkta gezen, ölü yiyen versiyonu

• Devekuşu gibi dev kuşlar: Bazı anlatılarda Obur'un bindiği hayvan

• Rus mitolojisindeki Baba Yaga'nın yardımcıları ile benzerlik gösterir

Kısaca Obur = "doyumsuzluk" canavarı. Masallarda hep kahraman çocuk veya kurnaz çoban tarafından yenilir. Sonu kötü biter.

Al Karısı

Türk halk inançlarında ve mitolojisinde en çok korkulan kadın ruhlardan biri.

Adı "al" renginden geliyor. Yani "kırmızı kadın" demek.

Nasıl biri?

• Görünüş: Uzun boylu, sıska, kırmızı elbiseli, uzun saçlı, tir tir titreyen bir kadın. Bazen yüzü yok gibi anlatılır, bazen de çok güzel.

• En sevdiği yerler: Suya yakın yerler, hamam, lohusa kadınların bulunduğu odalar, yeni doğum yapmış evler.

• Koku: Yanına yaklaştığında yanık et veya kan kokusu gelir derler.

Ne yapar?

Ana hedefi lohusa kadınlar ve yeni doğan bebekler.

1. Al basması: Gece lohusanın göğsüne oturur, nefesini keser. Kabus görmenin sebebi budur.

2. Bebeğin ciğerini/karaciğerini yer: Bebeği hasta eder, sarılık yapar. Bu yüzden eski zamanlarda bebeklerin yanına kırmızı kurdele, bıçak, Kur'an konurdu.

3. Annenin sütünü kurutur: Kadının aklını alır, delirtir.

4. Erkeklere de musallat olur: Yalnız yolda giden erkekleri ayartıp yorar.

Neden böyle?

Eski inanca göre Al Karısı aslında doğumda ölmüş bir kadının ruhu. Kendi çocuğunu emziremediği için hıncını başkalarından çıkarıyor. Bir de "al" kan demek. Doğum kanıyla bağlantılı olduğu düşünülür.

Korunma yolları

Eskiden anneler çok ciddi önlem alırdı:

• Kırmızı ip/kurdele: Bebeğin bileğine, beşiğine bağlanır. Al rengi onu kovar.

• Bıçak, makas, ayna: Beşiğin altına konur. Kendini görünce kaçar.

• Tuz ve ekmek: Kapının eşiğine konur.

• 40 gün yalnız bırakmama: Lohusa kadın 40 gün tek başına bırakılmazdı.

• Ezan okuma: Al Karısı ezan sesinden korkar.( islamdan sonra eklenmiş orjinalinde böyle birşey yok)

Diğer adları

Bölgeden bölgeye değişir: Albastı, Al Basmış, Al Ana.

Orta Asya'da da benzer ruhlar var.

Kısaca Al Karısı = doğum ve lohusalıkla ilgili korkuların, bilgisizliğin kişileşmiş hali.

Eskiden bebek ölüm oranı yüksek olduğu için insanlar buna bir açıklama bulmuş.

Ülgen Türk mitolojisinde en önemli iyilik tanrılarından biri.

Ülgen kimdir?

• Gökyüzünün 7. katında yaşar. Gök Tanrı Tengri'den sonra en güçlü iyilik gücü odur.

• Adı "ül-" kökünden gelir. "Yaratmak, çoğaltmak, paylaştırmak" demek. Yani hem yaratıcı hem de rızık dağıtan tanrı.

• Ak sakallı, ak giyimli, nur yüzlü bir ihtiyar olarak tasvir edilir. Erlik'in tam zıttıdır.

Görevleri neler?

1. Yaratıcılık: İnsanları, hayvanları, bitkileri o yaratır. Tengri'den aldığı emirle dünyayı düzenler.

2. Rızık ve Bereket: Yağmuru, mahsulü, hayvanların çoğalmasını Ülgen sağlar. Ona dua edenlerin dileğini kabul eder.

3. Ruhları koruma: Ölen iyi insanların ruhlarını alıp göğe çıkarır. Çocukları ve temiz ruhları korur.

4. Şamanlara yardım: Kamlar transa geçip göğe çıkarken Ülgen'in katına kadar çıkar. Ondan şifa, kehanet ve yardım isterler.

Nasıl tapınılırdı?

Ülgen'e kurban sunulurken beyaz at, beyaz koyun gibi "ak" renkli hayvanlar seçilirdi. Çünkü ak renk = temizlik = Ülgen.

Ateş yakıp dumanla göğe mesaj gönderme, ağaçlara bez bağlama gibi ritüeller de onun için yapılırdı. Altay Türkleri arasında adı en çok anılan tanrılardan.

Erlik ile ilişkisi

İkili yapı çok net:

• Ülgen: Gökte, aydınlık, yaratma, iyilik
• Erlik: Yeraltında, karanlık, bozma, kötülük

Bazı anlatılarda ikisi kardeş. Tengri dünyayı yaratmak için Ülgen'i görevlendirmiş, ama Erlik kıskanıp işleri bozunca yeraltına sürülmüş.

Diğer adları
Bölgeye göre Kuday, Bay Ülgen, Yime gibi isimlerle de anılır. Moğollarda "Burkhan", bazı Sibirya topluluklarında "Kurbustan" benzeri isimlerle geçiyor.

Kısaca Ülgen = Türk mitolojisinin "iyilik, düzen ve bereket" tarafı.

@yapma-kafa duzelttim.

Actim @yapma-kafa

Antik uzaylı sözüne pek itibar etmiyorum çünkü bir kere gelmişlerse hep geliyorlardır.

Benim bakış açım uzaylıdan yana değil.

Antik bilgi kaybolmuş yada gizlenmiş veya yokedilmiş.

Her çağ değişiminde kasıtlı olarak bilgi yoketme eylemi yapılmış ve hakim güç kendi kurallarını dayatmak için öncekileri tamamen ortadan kaldırmaya çalışmış.

100 yıl önce de aynısı yapılmış. Eski kitaplar toplatılıp imha edilmiş yada saklanmış. Hala daha günümüzde antik dillerin yazıtları kitapları net açıklanmıyor. Çünkü günümüz kapitalist sisteminin işine gelmiyor.

1500 yıl önce de benzer şeyler yapılmış.

Şimdi de yapay zeka ve dijitalleşme ile benzer şeyler yapılıyor.

Hakim güç kendi düzenini pekiştirmek için eski bilgiyi silip yerine kendi kurallarını dayatıyor.

İşte antik uzaylılar sandığımız kişiler de bunlardan biri. O günün bilgileri yok ediliyor yada gizleniyor. Biz de uzaydan birileri geldi sanıyoruz.

Bugün bile konuşulan great reset dedikleri olay bundan ibaret.

Bu yüzden yetenekli insanlara sesleniyorum bilginizi kendinize saklayın . Bulduğunuz şeyleri ilan etmeyin. Çünkü her durumda sizin aleyhinize kullanacaklar.

Bu yüzden google tekelleşmesine karşıyım çünkü bilgiyi manipüle edecekler. Zaten ufak ufak sansürlüyorlar.

Bu yüzden kapitalist sermayenin tv de hergün yalan reklamlarına karşıyım. Çünkü bu yalanlar zamanla gençlerin algılarını negatif etkiliyor. Akıllı enzim var sanıyor , kolayı içince mutlu olacağını düşünüyor falan..işin en berbatı da üç kurışa taklacı prpfesörler bunlara alet oluyorlar.