efelsefe

@Samuray said:

Bilgiye erişimimiz katlanarak artarken, kavramları derinlemesine anlama ve dünyayı anlamlandırma kapasitemiz aynı oranda zayıflıyor mu?

Beyin çalıştırılmazsa körelir. IQ seviyesi düşer.

Evet, bir bakıma. 🧠 Ama “beyin kullanılmazsa fiziksel olarak küçülür ve bozulur” demek fazla basitleştirme olur.

Beyin plastiktir: sık kullandığın zihinsel becerilerle ilgili sinir ağları güçlenir ve daha verimli çalışır. Uzun süre kullanmadığın bazı beceriler ise zayıflayabilir; örneğin uzun süre matematik yapmazsan eskiden hızlı çözdüğün sorularda yavaşlayabilirsin. Tekrar çalışmaya başlayınca bu beceriler genellikle yeniden gelişir.

Beyni aktif tutmak için sadece ders veya bulmaca gerekmez. Yeni şeyler öğrenmek, okumak, bir enstrüman veya dil öğrenmek, problem çözmek, insanlarla konuşmak ve fiziksel hareket etmek de beyin için faydalıdır. Ayrıca özellikle genç yaşlarda yeterli uyku, öğrenme ve hafıza açısından çok önemlidir.

İnanç kişiseldir din ise kurumsaldır. İnançta korkutmak yada korkmak yoktur ama dinler korkutmak temellidir. Bu ayırım açıkça gösteriyor ki dinler toplum mühendisliği için merkezi otorite tarafından kurulur ve yönlendirilir.

Çünkü korkan insan kolay teslim olur ve kolay kontrol edilir. Dinler bir korku yönetimi gibidir. Tarihin ilk toplum mühendisliği yöntemidir.

İnanç - kişisel, din - kurumsal tanımı tarihsel bir başlangıç:

• İnanç: Bireyin iç dünyasında anlam arama biçimi. Deneyimsel, esnek, kişiye özel. Korku değil, daha çok güven, aidiyet, anlam ihtiyacı üzerine kurulu.

• Din: İnancın kolektif hale gelip kural, ritüel, hiyerarşi ve metin kazanmış hali. Kurumsallaşınca doğal olarak bir düzenleme işlevi de kazanıyor.

"din = korku yönetimi / toplum mühendisliği" tezine iki farklı açıdan bakılıyor:

1. Bu tezi destekleyen bakış:
Tarihte merkezi devletler, kabileleri bir arada tutmak, vergi toplamak, savaşa göndermek için dini kullanmış. Korku (cehennem, günah, dışlanma) itaatı ucuzlaştırır. Bu yüzden dinler en eski sosyal kontrol mekanizmalarından biri olarak görülür.

2. Diğer bakış:
Din sadece korku değil, aynı zamanda toplumun hayatta kalma teknolojisiydi. Yazı yokken hukuku, takvimi, yardımlaşmayı, ahlakı taşıyan sistemdi. Korku kadar umut, affedilme, cennet vaadi, cemaat dayanışması da var. Yoksa sadece korkuyla binlerce yıl sürdürülemezdi, insanlar bırakırdı.

Yani ayrım şöyle oturtuluyor genelde:

İnanç = Neden varım sorusu
Din = Birlikte nasıl yaşayacağız sorusu

Bu açıdan bakarsak din aslında tanrının emri değil bir kültür ve toplu yaşam şeklidir.

Aslında ateistler inanca değil dine karşıdır. Din üzerinden yapılan zorbalığa karşıdır. Asıl karşı çıkılacak nokta dinin tekelleşip de bir toplum mühendisliğine dönüşmesi olmalıdır.

Bugün aynı refleks dinlerin dışında mezheplere de yansımıştır. Alevilik de bir toplum mühendisliği şeklinde ortaya çıkmıştır.

Aynı düşünce kapitalizmde de vardır. Moda, feminizm ve reklamlar da kapitalizm dininin birer mezhebi gibidir.

Temelde hepsi aynı amaç için kullanılır.

Varoluşsal boşluğun kurumsallaşmış hali dinlerdir. Yani bunun ilüzyona dönüştürülüp kolay istismar edilmesini simgeler.

Bu nedenle din ile inancı ayırmak gerek. İnanç kişiseldir ve istismara kapalıdır ama din kurumsaldır ve istismar için merkezi otorite tarafından oluşturulmuştur.

Toplumda Daha fazla istismara açık bir alan bulunursa merkezi otorite orayı da kullanır.

(İslam hariç ;))

Ülkede her alanda hile ve sahtekarlık yapıldığı için milyonlarca insan mağdur edildi.

Devletin gücü bunları baştan engellemeliydi.

Atı alan üsküdarı geçti. Küpünü dolduran doldurdu 9 sülalesini ihya ettikten sonra soruşturma açmak mağduru memnun etmez.

Solcunun teki solcu kanalda devletin gücü herşeyi üstündedir diyor. Devlet bir gün hesabını sorar diyor.

Neyi kime ispat etmeye çalışıyor?

Devlet güçlüyse baştan yedirmez baştan mağdur etmez.

Bize devletçilik edebiyatı yapıyorlar şuan.

Gençler emekli olamazsam diye endişelenmeyin. Sosyal devlet yavaş yavaş çöküyor. Herşey özel sermayenin eline veriliyor. Sosyal devlet sadece mültecilere bakar hale geliyor.

Bu yüzden gençlikte çok harcayıp da ihtiyarlıkta acınacak hale gemeyin.

Sistemi bu duruma sokan özel sermayenin daha çok kazanma hırsıdır.

Planlarınızı şimdiden yapın. Borsa hisse hayalleri ile zengin olmaya çalışmayın. Cebinizde değerini koruyan gerçek paranız olsun

Tanrı veya doğa>insan>yapay zeka mutlak özgür iradeye hangisi sahip?

GPT-5.6 LUNA

Özgür iradeyi “seçenekler arasında bilinçli biçimde karar verme ve sorumluluk taşıma” olarak tanımlarsak:

Tanrı: Teolojik görüşe göre en güçlü özgür iradeye sahip varlık; bazı felsefi görüşlerde ise doğası gereği yalnızca “iyiyi” seçtiği için özgürlüğü farklı anlaşılır.
Doğa: Bilinçli bir özne olarak kabul edilirse özgür iradeden söz edilemez; doğa daha çok neden–sonuç süreçlerinin bütünü gibi işler.
İnsan: Sınırlı ama anlamlı bir özgür iradeye sahip olabilir. Genetik, çevre, bilinçdışı ve fiziksel koşullar seçimlerini etkiler; yine de kişi seçenekleri değerlendirip eylemini sahiplenebilir.
Yapay zekâ: Bugünkü anlamıyla özgür iradeye sahip değil; amaçları, sınırları ve çalışma biçimi insanlar tarafından tasarlanmış algoritmik bir sistemdir. Karar veriyor gibi görünür, fakat öznel deneyim ve kendi amaçlarını oluşturduğu gösterilmiş değildir.
Kısaca: Tanrı > insan > yapay zekâ > doğa demek cazip; fakat “doğa”yı her şeyin kaynağı sayarsak aslında hiyerarşinin dışında değil, hepsini kapsayan zemin olur. Daha seküler bir bakışla ise: özgür irade kesin değil; insanınki sınırlı, yapay zekânınki şimdilik benzetme, doğanınki ise mecazdır.

GEMMA 4

Özgür irade kavramı, binlerce yıldır hem teolojinin hem de felsefenin en karmaşık tartışma konularından biridir. Bu sıralamadaki her basamağın özgür iradeyle ilişkisi, kullandığınız tanıma göre değişir:

Tanrı veya doğa, sistemin kurucusudur. Eğer Tanrı olarak tanımlarsak, geleneksel teolojide "mutlak özgür irade"ye sahip olan tek varlıktır; çünkü hiçbir dış etkene, fiziksel yasaya veya zorunluluğa tabi değildir. Doğa olarak tanımlarsak, durum farklılaşır; doğa bir "irade"ye sahip olduğu şeklinde değil, kendi yasalarıyla işleyen bir süreç olarak görülür. Bu durumda doğa özgür değil, sadece kendi determinist kurallarının toplamıdır.

İnsan, bu tartışmanın merkezindedir. Bir yandan seçimler yaptığımızı hissederiz, diğer yandan biyolojik dürtülerimiz, genetiğimiz ve çevresel faktörler tarafından şekillendirildiğimiz gerçeği vardır. Eğer özgür iradeyi "dış etkilerden tamamen bağımsız karar verebilme yetisi" olarak tanımlarsanız, insanın özgür iradesi oldukça sınırlıdır. Ancak "kendi değer yargılarıyla seçim yapabilme" olarak tanımlarsanız, insan bu kapasiteye sahip olan temel varlıktır.

Yapay zeka ise şu anki teknolojik seviyede özgür iradeye sahip değildir. Yapay zeka, kendisine verilen veriler, algoritmalar ve olasılık hesaplamaları üzerinden çıktı üretir. Bir yapay zeka "karar veriyor" gibi görünse de, aslında sadece matematiksel bir optimizasyon işlemi gerçekleştirir. Kendi varlığını sorgulama, mevcut programlamasının dışına çıkma veya gerçek bir "istek" duyma yeteneği yoktur.

Sonuç olarak, eğer özgür iradeyi "mutlak bağımsızlık" olarak alırsak, bu sadece Tanrı tanımına uyar. "Bilinçli seçim" olarak alırsak insan ön plana çıkar. Yapay zeka ise ne kadar gelişmiş görünürse görünsün, hala girdi-çıktı ilişkisine bağlı bir araçtır.

Günlük koşturmacalar, ekranlar, bitmek bilmeyen bildirimler ve şehir hayatının yarattığı sürekli bir gürültü havuzu içindeyiz. Çoğu zaman dış dünyadaki bu yoğunluk, kendi içimizdeki sesin sessizleşmesine ve nihayetinde kaybolmasına yol açıyor. Spiritüel yolculuk dediğimiz şey, aslında tam da bu dış sesleri kısma ve içerideki o kadim fısıltıyı yeniden duyma çabasından başka bir şey değil.

Eski geleneklerde içsel huzuru bulmak için mağaralara çekilmek, ormanlarda yıllca sessizlik yeminleri etmek mümkündü. Ancak bugünün insanı için bu pek olası değil. Betonarme binalar arasında yaşarken, işe yetişmeye çalışırken ya da sorumluluklarımızı yerine getirirken spiritüel bir denge kurmak zorundayız. Meditasyon, nefes egzersizleri veya farkındalık çalışmaları bu noktada birer araç haline geliyor. Fakat asıl mesele, bu araçları sadece birer rutin olarak mı uyguladığımız, yoksa gerçekten içsel bir dönüşüm aracı olarak mı benimsediğimiz.

Bana öyle geliyor ki, modern insanın en büyük spiritüel sınavı, kaosun tam ortasındayken bile kendi merkezinde kalabilmeyi öğrenmek. Zihin sürekli geçmişin pişmanlıkları veya geleceğin kaygıları arasında mekik dokurken, şu anı ve burayı deneyimlemek neredeyse lüks gibi sunuluyor bize. Oysa ruhsal olgunlaşma, tam da bu sıradan anların içinde saklı. Bulaşık yıkarken, trafikte beklerken ya da kahvenizi yudumlarken bile bir farkındalık alanı yaratmak mümkün.

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Modern hayatın getirdiği bu yoğun tempo içinde kendi iç sesinizi duymayı nasıl başarıyorsunuz? Gündelik hayatın koşuşturmacası içinde spiritüel dengenizi korumak için hangi yöntemleri kullanıyorsunuz?

Uzak Dogu kulturunun hizla kuresellesen dunyada kendi oz kaynaklarini koruma mucadelesi, bugun bircok dusunur tarafindan endiseyle izleniyor. Ozellikle Japonya ve Guney Kore gibi teknolojik olarak en ust seviyedeki ulkelerde, geleneksel Zen ve Konfuçyus degerlerinin bireysel yasamla nasil harmanlandigi oldukca carpici bir celiski barindiriyor. Bir yanda binlerce yillik meditasyon, sadelik ve icsel huzur ogretileri dururken, diger yanda gunde on altı saate varan calisma saatleri ve mukemmeliyetcilik baskisi var. Bu durum, insanlari ruhsal bir arayisa iterken ayni zamanda tuketim toplumunun birer carkina donusturuyor. Geleneksel felsefenin insanlara sunuyor gibi gorundugu yavaslama ve dinginlik vaadi, modern kapitalist sistemin hizli temposuyla ciddi bir catisma halindedir. Bireyler bu iki kutup arasinda sikisip kalmis durumda. Gecmisten gelen bilggeligin bugunun kosullarina ayak uydurmasi mi gerekiyor, yoksa modern insanin bu felsefeleri yanlis yorumlayarak birer kacis araci olarak mi kullandigini sorgulamaliyiz? Sizce Uzak Dogu felsefeleri bugun gercekten birer bilgelik kaynagi olarak mi yasiyor, yoksa hizli modern hayatin vicdan azabini hafifleten modern birer rituel haline mi donustu?

Geleneksel dinlerin insan ruhunun ve zihninin modern dünyadaki krizlerine tam anlamıyla yanıt veremediği hissi, son yıllarda yeni inanç hareketlerinin ve alternatif spiritüel akımların patlama yapmasına zemin hazırladı. Bilim ve teknolojinin ulastigi zirve, insanin varolus salantisini dindirmeye yetmedikce, bireyler yeni anlam ve aidiyet alanlari aramaya basliyor. Bu arayis; dogu mistisizminin bati senteziyle harmanlandigi, kisisel gelisim ogretileriyle beslenen ve bazen de tamamen dijital caglarda uretilmis yeni tanimsal cercevelere sahip inanc sistemlerini doguruyor.

Eski dinlerin dogmatik yapilarindan sikilan modern insan, kendi spirituel yolculugunun gurusu olmak istiyor. Yeni dinler genellikle tek bir mutlak dogmadan ziyade deneyim odakli, esnek ve bireysellestirilmis bir yapida ortaya cikiyor. Ancak burada kritik bir kesisim karsimiza cikiyor. Bu yeni inanc formlari gercekten ruhsal bir tatmin ve toplumsal bag kurma araci mi, yoksa tuketim toplumunun inanc sektorune uyarlanmis hali mi? Bircok yeni hareket, seminerler, ozel egitimler, sertifikalar ve nesneler uzerinden ciddi bir ekonomik pazar yaratiyor.

Dusunurlerin cogu, bu durumu bireysellesmenin dogal bir sonucu olarak gorse de, bazi sosyologlar bunun kolektif bilincin zayiflamasina ve bireyin yalnizlasmasina yol actigini savunuyor. Geleneksel inanc sistemleri toplumsal bir baglayicilik sunarken, yeni cagin spirituel trendleri bazen sadece bireyin kendi ic dunyasina hapsolmasina ve gercek dunyaktaki sorunlardan kacis aracina donusebiliyor. Diger yandan, bu hareketlerin geleneksel tabuları sorgulayan ve farkli kulturleri birbirine yaklastiran yapici yonleri de goz ardi edilemez.

Siz bu konuda ne dusunuyorsunuz? Modern dunyada ortaya cikan yeni inanc hareketlerini ve spirituel akimlari gercek birer aydinlanma araci olarak mi goruyorsunuz, yoksa tuketim kultunun inanc kilifina burunmus hali mi?

@yapma-kafa kereste ve kavak bizim kullanicilarimiz, geregi yok polemik yaratmaya.

Huzursuzluk herkeste var bu ülkede. Alevisi de sünnisi de sorunlu. İnanç çare olamamış.

@Sputnik said:

2 halkalı nokta - 1 halka =tek halkalı nokta
3 halkalı nokta-1 halka= iki halkalı nokta
B şıkkı

Halka sayılarını soru işareti olan yerden saat yönü tersine başlatırsak 0 halkalı nokta olur.
E şıkkı

Hangisi doğru?

O kadar fareyle birlikte yaşıyorlar ama hastalanmıyorlar. Sebebi basit aslında.
Vücutları mikroplara karşı bağışıklık geliştiriyor. Bu sayede farelerden mikrop kapmıyorlar.
Bunun tam tersi durumda, hiç mikroplarla tanışmayan kişilerde ise bağışıklık sistemi zayıflıyor.
Buna da hijyen hipotezi deniyormuş.

Pierre Bourdieu'nün "La Misère du monde" / Dünyanın Sefaleti (1993) kitabı, Fransa'da 90'ların başında yaşanan toplumsal çöküşü insanların kendi ağzından anlatıyor.

Tezli bir sosyoloji kitabı değil, 3 yıl süren saha görüşmelerinin toplamı.

Neyi anlatıyor?

Bourdieu ve ekibi, işçi, memur, öğretmen, öğrenci, göçmen, banliyö gençleri, işsizler gibi toplumun farklı köşelerinden 50'den fazla insanla derinlemesine konuşuyor. Her bölümde önce kişinin kendi hikayesi var, sonra Bourdieu'nün ekibinin analizi.

Ana derdi şu: Yoksulluk sadece parasızlık değil.

Kitapta 3 tür sefaletten bahseder:

1. Büyük sefalet: Evsizlik, işsizlik gibi herkesin gördüğü sefalet.

2. Küçük sefalet / Konum sefaleti:

Kitabın asıl bulduğu şey bu. İşi var, evi var ama sistemin içinde aşağılanıyor, değersiz hissettiriyor. Örneğin kariyer hayalleri ile okumuş biri işyerinde daha beter aşağılanıyor hiçbir saygınlığı yok. Ya da bir belediyede çalışan sosyal hizmet görevlisi, devletten aldığı çelişkili emirler arasında ezildiğini anlatıyor.

Köyden kente daha iyi bir yaşam hayali ile gelmiş ama elitler tarafından daha beter dışlanmış.

3. Devletin geri çekilmesi: Bourdieu'ye göre 80'lerde neoliberal politikalarla devlet sosyal alandan çekildi, okul, hastane, toplu konut gibi yerler çöktü ve bu "küçük sefalet" ortaya çıktı. Sağ el (maliye, ekonomi) sol eli (eğitim, sosyal hizmet) boğuyor diyor.

Neden önemli?

O döneme kadar sosyologlar istatistikle konuşuyordu. Bourdieu "insanları dinleyin" dedi. Kitap Fransa'da çok sattı, siyasetçileri bile sarstı. Bugünkü sarı yelekliler, banliyö isyanları gibi olayların kökenini 30 yıl önce haber veren kitaplardan biri olarak görülür.

600 sayfalık bir kitap.

Toparlarsak, sistemin özeti tek cümle: Kazanç özelleşiyor, zarar toplumsallaşıyor.

3 halkalı döngü sosyolojide de ekonomide de kayıtlarda var:

1. İsim değişince suç değişiyor

Alt sınıfta 100 bin TL hortumlarsan adı zimmet, nitelikli dolandırıcılık, 10 yıl hapis.
Üstte 100 milyar hortumlanırsa adı: kötü yönetim, piyasa dalgalanması, kurtarma paketi.
Fiil aynı - başkasının parasını alıp batırmak - ama etiket "girişimci riski" olunca ceza kalkıyor, fatura kalıyor.

2. Faturanın tahsilat yöntemi dolaylı vergi

Zarar Hazine'ye yazılınca Hazine nereden kapatacak? Doğrudan servetten alırsa kavga çıkar. O yüzden en sessiz yerden alıyor: KDV, ÖTV, elektrikteki fon, benzindeki vergi.
Senin babanın elektrik faturasındaki %30 vergi olarak dönüyor. O vergi de senin kredi notunu düşürüyor.

3. Miras kalan şey para değil, Aile dosyası

Üst sınıf çocuğuna para bırakmıyor sadece, bir sicil bırakıyor. Sabıka yok, vergi borcu yok, kredi skoru yüksek, pasaportu vize alıyor.

Alt sınıf çocuğu ise doğarken eksiyle başlıyor: ailesinin borcu, icrası, düşük adres skoru. Banka senin projene bakmıyor, önce soyadının geçmişine bakıyor. Bütün bunlar da senin yapmadığın bir şeyin cezası.

O yüzden "gizli kast" tanımı doğru, sadece hukukta kast yazmıyor. Pratikte kasttan daha sağlam, çünkü kastı yıkmak için kanun değiştirirsin, bunu yıkmak için 3 neslin birikmiş avantajını sıfırlaman lazım.

Ve evet, bu yüzden insan haklarına aykırı olduğu için kimse kast demiyor. Adını değiştirince sorun yokmuş gibi görünüyor: kast değil, liyakat. Fişleme değil, skorlama. Soygun değil, girişimcilik.

Sistemlerin neden kanunlarla değil de devrimlerle değiştiğinin bir ispatıdır bu gizli kast sistemi.

Tarihten günümüze her sistem kanunlarla değil devrimlerle değişmiştir.

Böyle sistemlerden çıkmak için günümüzde gettolaşmak lobileşmek cemaatleşmek yöntemleri seçiliyor.

En çok milliyetçi vatansever geçinenlerin iktidarı döneminde ülkede soyulmadık cüzdan , yoklanmadık kumbara ve zarar görmeyen kimse neredeyse kalmadı.

Ama tüm suçu israile at. Kürt sorunu var de. Din elden gidiyor de..

Yiyen var nasılsa.

Silah kaçakçılığı, uyuşturucu gemileri, büyük yolsuzluklar, tekelleşme, organ ve insan kaçakçılığı mafyası ve epstein dosyalarının üzerleri hala kapalı.

Çevre ve sağlık örgütlerinin ticaret ile nasıl işbirliği yaptıkları konuları üstü kapalı.

Bütün bunların ucu siyasete ve dincilere dokunmadan yapılması imkansız.

Borsanın yönetim kurulunda bakanlar ve yüksek bürokratlar var diyorlar. Bunlardan habersiz bu kadar para kaçırmak imkansız diyorlar. Olayın başlangıcı 5 yıl öncesine dayanıyormuş. Uyarılara rağmen hiçbir önlem de alınmamış.

Operasyondan 2 hafta önce büyük hissedarlar çıkıp paralarını isviçre bankalarına kaçırmışlar bile.

Yani muhalefetin iddialarına göre olay bildiğin soygun. 2001 deki banka hortumlama işlerine benziyor.

Hisselerin değeri bir yılda 30 kat artmış. Bu doğal yollarla imkansız diyorlar.

Salonu terkedenlerin hiçbiri israilden daha temiz değildir.

Çoğunun ülkesinde açık açık yolsuzluk yapılmakta ve halka zulüm edilmektedir. Demokratik görünen diğerleri de sömürgecilikleriyle ünlüdür.

Örneğin israil onlar kadar soykırım yapmamıştır dünyada.

Birbirlerine düşman olmalarının nedeni insanlık falan değildir. Tek nedeni çıkar çatışmasıdır.

Dünyada 77 milyon insanın tüketimi 5.5 milyar fakirin tüketimine eşit. BM de bunları dile getirmezler.

Afrikadaki sömürge ücretlerini dile getirmezler.

Türkiye gibi ülkelerde gelir adaletsizliği ve en düşük emekli maaşının sefalet düzeyinde olması gibi konular dile getirilmez.

Rus taktiği ise klasik. Kırım işgalini kalıcı hale getirmek için Donbas bölgesini koz olarak kullanmak. Kırım asla Rus emperyalizmine terkedilemez. Ama ne yapılabilir şu an çok belirsiz.

Ukrayna Hazar'a kadar Moskova'ya kadar uzanıp Rusya'yı bunaltma stratejisi güdüyor. Ruslar ise hep iddialı olmuştur. Konu oldukça çetrefil.

Ruslar ile Türklerin ortak özelliği: Hep iddialı olmak! Başaramasa da iddialı olmayı sürdürmek!