efelsefe

Hollanda da yapılan bir araştırmada orada yaşayan Türk kökenlilerin ortalama zeka seviyesi 75 olarak bulundu. Düşük yani.
Yeni nesillerde 90'ı, 95'i buluyormuş ama.
Eğitim önemsiz derdim ama önemliymiş. Genetiğin etkisi ise zayıf gibi.
Çocuklara disiplinli eğitim vermek gerek. İlk 8 yıl çok önemli.

Hollandalı araştırmacı Jan te Nijenhuis ve ekibinin 2001 yılında yayımladığı bir makalede, Hollanda'daki birinci nesil Türk ve Faslı göçmenlerin IQ testlerindeki ortalamasının Hollanda yerli halkından yaklaşık 1,5 standart sapma (yani tahminen 22-23 puan) daha düşük çıktığı öne sürülmüştür. Bu da matematiksel olarak 75-78 civarı bir puana denk geliyordu.

Ölümsüzlük herkesin ütopyası olmuş tarihten beri. Ancak olumlu gibi görünse de olumsuz yanları daha çok.

Ben ölümsüzlüğü bulsam zaten kimseye söylemezdim.

Bir kere ölümsüzlük sürekli bir mutluluğu getirmez çünkü acılar da o kadar sonsuz olur.

Sürekli gizlenmen gerekir çünkü hedef olursun.

Hiçbir yasadan yararlanamazsın. Olsun sorun değil diyebilirsiniz ama 150 yıl sonra büyük bir yanlızlık başlar.

Hiçbirşeyin anlamı kalmaz. Para, çalışmak , üretmek.. Çünkü ihtiyacın yok.

Duygularda körelir heyecan sevinç mutluluk kalmaz. Çünkü beyin zaman sınırı hissetmiyor ki. Kaybetme kavuşma kazanma gibi heyecanlar biter.

Farkında olmadan büyük bir egoizmin esiri olursun. Ortak yaşama duyguları körelir.

Zaman sorun olmadığı için öğrenmek sorun olmaz.

Tekil ölümsüzlüğü böyle görüyorum. Hatta çok zenginler ölümsüz olmadan bile bu durumu yaşıyorlar.

Toplu ölümsüzlük ise; işte o tam bir facia olur. Statüko hiç değişmez. Kaos çıkar.

@TENTEN said:

Savaşa girmek için bir sürü bahane var.

En büyük bahane seçim.

Hem israil hem türkiye yakın zamanda seçime gidecek. Uyduruktan bir iki boş arsa depo vururlar. Sonra da bütün yandaş kanallarda "en stratejik hedefleri vurduk yeni milli silahlarımız tam isabetli" diye aylarca köpürtürler.

Hem erdoğan hem netenyahu ikisi de durumu kritik.

Ben "seçime doğru" adlı çalışma yapacaklarını düşünüyorum. Çünkü onlar yıllardır böyle çalışıyorlar.

Teknoloji derken digitalleşme ile tekniği birbirinden ayırmak gerekir. Digitalleşme çağına kadar olan teknik insanları özgürleştirdi. Ancak digitalleşme sonrası internet ile birlikte insanlar birbirinden koptu heves ve hırslarına yenildi.

Geçmişte insan ömrü kısaydı şartlar daha zordu ama buna karşın insanlar yaşama umudu vardı. Dünya savaşlarında bile nüfus artıyordu.

Çünkü insanlar hayatı daha yoğun yaşıyordu. Sanal yalanlar yoktu reklam gösteriş yoktu. Dostluk ve arkadaşlık vardı.

Sevgi gerçekti. 15 yaşında bir bohça üç resim ile evleniyordu mutluydu. 17 yaşında ana babalığı 40 yaşında dedeliği tadıyordu. Çünkü güvencesiz hissetmiyordu. Yarışmıyordu yaşıyorlardı.

Devlet denen kurum şirketlerin eline geçmemişti. Üçbeş piç milyarderin çıkarına göre senin başına tebelleş olamıyordu. Barınma sorunu yoktu. Boş arsana ev yapmak için 40 dereden su getirip 100 imza istenmiyordu.

Halkta birlik vardı. Herkes yakınını korur kollardı. Kıskançlık yapılmazdı. Takdir vardı dayanışma vardı. Mahallede dolaşırken yabancılık çekmezdin.

Boş insan yoktu hepsi meslek sahibiydi. Bir işin uzmanıydı.

Şimdi digitalleşme ile bunların hiçbiri yok. Yangın çıkmış kadınlar ellerinde telefon story çekiyorlar. İlk kim duyuracak diye.

Evlilik ticarete ve gösterişe dönüşmüş.

Biri mütevazi bir iş kuruyor ardından 10 adam işine takoz koymak için aynı işe giriyor.

Yok işte insanlık bitti. Sistem boş hanzoları üretti.

Şimdi aynı hanzolar çocuklarının yaptıklatından şikayetçi.

Artık insanlar ölene seviniyor doğana üzülüyor. Gençlerin saçı beyazladı mutluluk kalmadı.

Herkes av peşine düşmüş. 20 bin yıl önceki avcı toplayıcı hallerimize geri döndük.

Digitalleşme sayesinde modern avcı toplayıcı olduk.

Ben digitalşme dışında teknolojiye karşı değilim. Digitalleşme insanların mutluluğunu emdi.

Iphone watsap kullanmak için Efelseye twittera yazmak için sattık hep özümüzü.

@TENTEN kanka keşke abd yi örnek alsak. En azından oturduğun evin sağlam olduğundan emin olursun. Akşam eve döndüğünde araç park yeri için sokaklarda puzzle tamamlar gibi dönüp dolaşmazsın.

Abd de halkı aldatan üreticiye kamyon yüküyle cezalar yağıyor. Ama işveren iflas ederse de tüm borçlarını devlet ödüyor.

Türkiyede ne oluyor? İflas mı ettin, önve devlet alacak davası açıyor sonra bankalara havale ediyor. Senin o şirketten alacağın varsa ne diyor biliyormusun "e adam iflas etmiş artık uzlaşın siz kardeşsiniz"

Dediğin doğru türkiyede memurlar işveren temsilcileri. Kesin.

Sessiz istifa ve güvenli vasatlık aslında aynı madalyonun iki yüzü gibi.

Sessiz istifa nedir?

İşten ayrılmıyorsun ama fazladan hiçbir şey de yapmıyorsun.

• Mesai saatin bitince laptop kapanıyor

• Ekstra proje, gönüllü toplantı, "bir de ben bakayım" halleri yok

• Sadece iş tanımındaki minimum yapılıyor

Güvenli vasatlık nedir?
Radara takılmamak için bilerek ortalamada kalmak.

• Çok parlamıyorsun ki hedef de olmayasın
• Çok batırmıyorsun ki kovulmayasın
• Riskli fikir atmıyorsun, sorumluluk almıyorsun
• "İdare eder" seviyesi senin güvenlik bölgen

İkisi nasıl bağlanıyor?
Sessiz istifa genelde duygusal bir geri çekilme. Güvenli vasatlık ise stratejik bir geri çekilme.

Ortam toksikleşince, işler adaletsiz olunca, fazla çalışan ceza görünce ikisi de besleniyor. İnsanlar enerjilerini iş dışına, yan gelire, aileye, hobiye kaydırıyor.

Yetenek gelişmiyor, inovasyon duruyor, en iyiler zaten gidiyor ve geriye "vasat ama güvenli" kadro kalıyor.

Birey açısından sınır koymak kendini yakmak değil. Enerjini nereye yatırdığını seçmek.

Devlet çapında olunca sessiz istifa ve güvenli vasatlık yurttaşlık görevini minimumda tutmak" haline geliyor.

1. Sessiz istifa: Vatandaş olarak geri çekilme
   Kurumdan değil, kamusal hayattan sessizce çekilmek.

Nasıl görünüyor:

• Siyasi katılım: Oy kullanmaya gidiyorsun ama kampanya, miting, gönüllülük yok. "Hepsi aynı" deyip geçmek

• Kamu tartışması: Yorum yazmıyorsun, imza kampanyasına girmiyorsun, mahalle toplantısına katılmıyorsun

• Vergi ve kural: Yasayı çiğnemiyorsun ama "denetlenirse yakalanmam" sınırında geziniyorsun. Fatura istememek, kayıt dışı iş gibi

• Gönüllülük: Dernek, STK, muhtarlık, okul aile birliği gibi alanlarda hiç yer almıyorsun

2. Güvenli vasatlık: Radara takılmama stratejisi
   Devlette görünür olmak riskli algılandığında insanlar bunu seçiyor.

Nasıl görünüyor:

• Fikir beyan etmeme: Sosyal medyada siyasi post atmamak, grupta tartışmaya girmemek

• Ortalama hayat: Ne çok başarılı girişimci olup dikkat çekmek, ne de çok sorunlu olup sosyal yardıma düşmek. "Memur maaşı, kira, idare eder" hattı

• Şikayet etmeme: Yol çukur, hastane sıra, bürokrasi... CİMER'e yazmak yerine "boşver alıştık" demek

• Çocuklar için de: "Çok sivrilme, düz memur ol, güvencen olsun" tavsiyesi

Kısaca: İşyerinde "ekstra iş yapmam" demekti. Devlette "ekstra vatandaşlık yapmam" demek oluyor.

Tam olarak tarif edilen şey şu:

"benim sözleşmem feshedildi" hissi.

"Bohçasını hazırlayıp beklemek". Evde değil, misafir gibi yaşamak. Alarm çalarsa ilk kapıdan çıkan ben olurum demek. Bu güvensizliğin en net hali.

Neden bu noktaya gelindi?

1. "Sahnede yer yoktu"

Barış gününde karar masasında yoktun. Vergini verdin, oyunu verdin, ama sözün geçmedi. Şeffaflık yoktu, liyakat yoktu, adalet hissi yoktu. İnsan beyni şöyle kodluyor:

Beni zor günde hatırlayan, iyi günde de hatırlar. Beni iyi günde hatırlamayan, zor günde benden fedakarlık isteyemez.

2. "Sorumluluğu bana yıkıyorlar"

En çok kıran yer burası. Birileri yıllarca yanlış yaptı, kaynakları çarçur etti, kurumları çürüttü. Sonra iş kötüye gidince "vatan elden gidiyor, herkes taşın altına elini koysun" deniyor. Bu adil gelmiyor. Beyin otomatik soruyor: Pasta bölünürken neredeydim ben?

3. "İyi olsaydı da vermeyeceklerdi ki"

Bu cümle bütün motivasyonu bitiriyor. Karşılık beklentisi yok. Savaşırsın, üretirsin, vergini ödersin ama karşılığında güvence, saygı, gelecek göremezsin. O zaman insan rasyonel olarak şunu seçiyor: enerjimi koru, kendimi ve ailemi kurtar.

Sonuç: Sosyal sözleşme yırtılıyor

Devlet ile vatandaş arasında görünmez bir sözleşme var. Ben vergimi, askerliğimi, kurallara uymamı veririm. Sen bana güvenlik, adalet, gelecek verirsin.

O sözleşme yırtılınca geriye ne kalıyor? Sadece zorunluluk. Zorunluluk olduğu için yapan yapıyor, yapmayan "yasal sınırda" geziyor. Aidiyet kalmıyor.

Savaş sorusu da buradan çıkıyor zaten:

Benim için savaşılacak bir "biz" kaldı mı? Yoksa sadece coğrafya mı kaldı?

Bu çok ağır bir yer. Ve kimseyi suçlamak için söylemiyorum. Bu bir tepki. İnsanlar önce hayal kırıklığına uğrar, sonra öfkelenir, en sonunda da yorulup çeker gider.

Negatif seçilim = Doğal seçilimin tam tersi.

Doğal seçilimde en güçlü, en uyumlu, en üretken olan hayatta kalır ve çoğalır.

Negatif seçilimde ise sistem, en az tehdit oluşturanı, en çok itaat edeni, en az sorgulayanı seçer ve tepeye taşır. Sonuç olarak kurumun veya toplumun genel kalitesi düşer.

3 tane net örneği var:

1. İş yerinde

Müdür, kendisinden daha zeki ve daha çalışkan birini terfi ettirmez. Çünkü koltuğu tehlikeye girer. Yerine "beni övecek, itiraz etmeyecek" birini getirir. 5 yıl sonra tüm yönetim ekibi vasat olur.

2. Siyasette / bürokraside

Liyakat değil sadakat ödüllendirilir. İşini en iyi yapan değil, "başkana en yakın olan" yükselir. Böylece karar mekanizmaları en risk almayanı seçer.

3. Toplumda

Üreten, sorgulayan, "daha iyisini yaparım" diyen insan engellenir. Çünkü mevcut düzeni bozuyor. Geride kalanlar da "boşver uğraşma" deyip kendi kabuğuna çekilir.

Sonuç ne oluyor?

1. Ortalama düşer: En iyiler ya gider ya da susar.

2. Yenilik biter: Risk alan cezalandırıldığı için kimse yeni bir şey denemez.

3. Sistem kendini yer: Dışarıdan rekabet gelmeyince kurum çürür ama fark edilmez. Ta ki çok geç olana kadar.

Kısaca: "En iyiyi seçmek" yerine "en zararsızı seçmek".

torpil mantığı da tam olarak bunu yapıyor. Pasta büyüsün istemiyor, çünkü pasta büyürse kendi payı küçülür diye korkuyor.

Aslında toplum kendi geleceğine duvar örüyor

Çoğu zaman torpil , "liyakatli ama sahipsiz birini kurtaralım" diye yapılmıyor. Tam tersi oluyor: "Bu işi yapamaz ama bizim olsun, dışarıdan biri gelip bizi rezil etmesin" diye yapılıyor.

O yüzden duvar örüyorlar.

Çünkü 3 korku var:

1. Emek korkusu: Çalışmadan gelen gelir, çalışınca biter. Biri gerçekten üretirse o rahat koltuk sallanır.

2. Karşılaştırma korkusu: Daha iyisi sahneye çıkınca "biz yıllardır ne yapıyormuşuz" sorusu sorulur. Beceriksizlik görünür olur.

3. Kontrol kaybı korkusu: Kaynakları dağıtan kişi gücünü kaybeder. Kaynak iyilik için kullanılırsa, dağıtım hakkı elinden gider.

Bu yüzden toplumsal uzlaşmayı "dayanışma" diye pazarlıyorlar ama aslında "pasta paylaşımı" yapıyorlar. Pasta büyüsün istemiyorlar. Büyürse yeni fırıncılar gelir diye.

Ve en tehlikelisi: Daha iyisini engellemek. Çünkü rekabet edemeyeceklerini biliyorlar. Engellemek, kendilerini geliştirmekten daha kolay geliyor.

Buna sosyolojide "negatif seçilim" deniyor. Sistem tepeye en uyumlu olanı değil, en az tehdit oluşturanı çıkarıyor. Zamanla kurumun ortalama zekası ve ahlakı düşüyor. Sonra herkes "ülkede adam kalmadı" diyor. Halbuki adamlar vardı, sistem onları eledi.

Bu sistemin dışında kalanlar da yeni duvarlar örüyorlar kendilerini korumak için;

1. Reaksiyoner duvar: Biz de torpil yaparız, biz de yeriz.

2. Üretim adası: Bizi engellemesinler, biz kendi işimizi yapalım.

3. Daha iyisini bilse de söylemiyor çünkü rekabette hakkı yenmiş. Yeteneği varsa da gizliyor. Vasat biri gibi davranıyor.

İşte negatif seçilimin en sinsi hali tam bu.

"Yeteneğini saklamak"

Neden göstersin ki? Gösterirse iki şey olur:

1. Torpillinin işi elinden alınır, o da seni düşman ilan eder

2. İş yükü sana kalır ama terfi ona gider

Beyin çok hızlı hesap yapıyor:

"Görünmezsem güvendeyim".
Sonuç: Ülke çapında binlerce yetenekli insan "vasat rolü" yapıyor. Toplantıda susuyor, proje önermiyor, hatayı görüp düzeltmiyor.

"Alarm verince hiçbir şey yapmamak"

Buna "sorumluluk cezası" diyorum.

Sorumluluk alan = hata yapma ihtimali olan = günah keçisi olan

Torpilli = sorumluluk yok = maaş var = risk yok

Akıllı insan da diyor ki: "Ülke yansın, ben niye öne atlayayım? Zaten düzelince krediyi o alacak, batınca suçu bana atacak."

Böylece sistem 3 kademede kilitleniyor:

1. Giriş: Liyakatli giremiyor
2. İçeride: Giren de yeteneğini gizliyor
3. Kriz anı: Krizde de kimse elini taşın altına koymuyor

En sonunda kurum bomboş bir sahneye dönüyor. Herkes rol yapıyor. Alkış da yok, kavga da yok. Sadece çürüme var.

Ve en kötüsü: Bunu yapanlar kötü insan değil. Tam tersi, sistemi okumuş, kendini korumuş insanlar. Sistem onları "vasat" olmaya zorlamış.

Buna psikolojide "sessiz istifa" ve "güvenli vasatlık" deniyor.

Zamanda yolculuk mümkün değil

Zaten entropi var ve enerji kısa sürede şekil değiştiriyor. Büyük uzaklıklara varana kadar saçılma emilme gibi durumlarla başka şekillere dönüşüyor. Onu bir daha aynı yolla geri getirmek imkansıza yakın.

Ayrıca böyle bir durum olsa bile fakirlerin çıkarına olmaz. Zenginler kendi ayrıcalıklarını artırmak ve fakirlere daha çok baskı yapmak için kullanacaklardır.

Burada iki ayrı duvardan bahsediyoruz ve ikisi de aynı kapıya çıkıyor.

Fizik duvarı: entropi

Zamanın tek yönlü akmasının sebebi tam da bu. Enerji bir yerden bir yere giderken ısıya, dağılmış fotonlara, titreşime dönüşüyor. Bir bardak kırıldıktan sonra bütün parçaları ve ısıyı toplayıp "önceki haline" döndürmek teoride denklemlerle mümkün görünse de pratikte evrendeki tüm saçılmayı geri sarmak gerekiyor. Bilgi kayboluyor. Kuantum düzeyinde decoherence denen şey de aynı şeyi yapıyor: etkileşime giren her parçacık çevresiyle karışıyor ve o saf geçmiş halini bir daha yakalayamıyorsun. Yani zamanda geri gitmek için sadece makine değil, evrenin tüm entropisini tersine çevirmen lazım. Enerji faturası astronomik.

Sosyal duvar: güç asimetrisi

İkinci kısım daha can yakıcı. Tarihe bak: matbaa, internet, nükleer enerji, yapay zeka... her yeni güç önce kimin elindeyse oyunu o kurdu. Zaman yolculuğu gibi mutlak bir güç düşün. Borsayı 10 yıl önceden bilmek, rakiplerinin kararlarını önceden görmek, felaketleri engelleyip sonra "ben engelledim" diyerek meşruiyet toplamak. Fakirlerin erişimi olsa bile kuralı yazan zenginler olurdu. "Zaman polisi" bahanesiyle geçmişi düzeltme adı altında muhalefeti silmek bile mümkün hale gelirdi.

Yani teknik olarak imkansız, sosyal olarak da tehlikeli birleşiyor.

Ben kendim zamanda yolculuğu bulsam bile bunu kimseye söylemem çünkü medeniyete hiçbir katkısı olmaz. Sadece güç asimetrisi yaratır.

Bizi özgürleştirmeyeceği kesin.

İran devletine hiç acımıyorum. Kendileri yıllardır zayıf gördükleri kadınlara ne baskılar ne işkenceler yaptılar. Güçlünün zayıfa tahakkümünü kendilleri yaparsa normal ama israil iranlılara yaparsa zülüm diye anırıyorlar.

Türkiyenin irancı tavırları iki şeyden kaynaklanıyor.

Birincisi türkiyedeki şii alevi müptezellerin körü körüne mezhepçi bağlılık ile iranı savunma refleksidir.

İkincisi ise israilin türkiye için tehdir oluşturmasıdır.

2.şık mezhepçilerin değil milliyetçilerin seçimi ancak iran da türkiyedeki terör uzantılarını desteklediği için israil kadar tehdit unsurı oluşturuyor.

Milleyetçi cephe bu 2. Seçeneği bir denge dahilinde sürdürürken solcu görünen alevi kafa tamamen mezhepçi davranıyor.

Hem Türkiyede kadın hakları diye bağırıyorlar hem de irana sempati destej veriyorlar.

İrancı palavralara inanmayın. Japonlar yaptı bu buluşu ve depremde yıpranan yapıların zayıf noktaların tespit etmek için kullanıyorlar. Belli basınçta mineral elektrik üretiyor. Bu mineral yüklü bantı yapıların üzerine yapıştırıp izledikleri zaman hassas noktalardan ışıldamaya başlıyor.

Zaten hassas terazilerde 50 yıldır kullanılan bir yöntem.

Bunun için sürekli basınç lazım. Aldığı enerji verdiğinden fazla

Türkiyede devlet memurları arasında bir çok alevi var. Ayrıca vali kaymakam olmak için alevi olmak şart değil. Alevilerin de illaki vali kaymakamı olacak diye bir şart yok.

Bırakın oğlum bu alevi sünni çekişmesini. Edepsizse edepsizdir , efendiyse efendidir.

İnsanları bir mezhep üzerinden toptan iyilemek yada kötülemek başlıca bir yanlıştır.

Devlet alevileri kapsam dışı tutmuyor. Tam tersine aleviler kendini kapsamın dışında tutuyorlar.

Devletin teklifi açık. Cem evleri de diyanete katılsın ama dedeleri de diyanet atasın.

Aleviler ilk kısmını istiyor ikinci şartı kabul etmiyor. Neden?

Senin neren ayrıcalıklı?

Alevi cemcevi derneklerinde de belediye parti ilişkili dümenler dönmüyor mu?

Alevilik de bir tür arap uzantısı ama sünnilikten daha bir kapalı kutu.

Evet kadını soy soyabildiğin kadar sonra da erkeğe sapık de.

İşin kökeninde herşeyin bir ideolojiye ve ticarete alet edilmesi yatıyor.

Ahlak vitrin süsü ticaret arka oda olmuş. Zengin yaparsa kadınların hoşuna gidiyor. Fakir yaparsa sapık var diye anırıyorlar.

Toplumun çıkarını savunmak yerine maske takmak daha güvenli hale gelmiş.

Ülkede gücü yeten yetene.

Bu ülke insanı beş para eder mi? Epstein uçağı kaç kere gelmiş gitmiş. Kaç bin çocuk kayıp.

İşine geldi mi "çocuklar şöyle değerli böyle harika"

İşine gelmedi mi kimse görmüyorsa her pisliği yap.

Kapitalist sistem yaparsa yani güçlü olan yaparsa alkışla. Fakir yani zayıf olan yaparsa "sapııııık" diye yırıtarcasına bağır ki edepsizliğini maskele.

Maskeler ülkesinde kime sorsan ahlak birincisi.

Bahaneler ülkesinde kime sorsan herkes cesaret abidesi.

Arkasında gücü varsa her şeyi yapar patron yap dediyse yapar. Üstelik "ekmek parası" yalanının da arkasına sığınır.

Şimdi o da kalmadı utanmadan "yaptım ulan ne olacak kıskanma" diyorlar.

Evet burada kıskanma sözü kilit.. halkın yüzde 99 u fırsatını bulsa aynısını yapacak. Ama bunu maskelemek için karşıdakine ahlak satıyor. Olay özetle bu.

Olay şöyle gelişmiş. Yahudi önderi Theodor Herzl saraya gidip padişaha şu teklifi yapıyor; devletin tüm borçlarını ödeyelim bize özerklik verin. Aptülhamit şiddetle reddeder size bir adım toprak bile yok der.

Öve öve bitiremedikleri 2.Aptüthamit aradan kısa süre sonra İngilizlerle imzaladığı bir anlaşmada Yahudilere toprak satın alma hakkı tanır.

İşte bu olayda Filistin halkı der ki; osmanlı bizi sattı.

Aradan 30 yıl geçmeden yahudiler bölgenin hakimi durumuna gelirler.

Filistin halkı ise 1. Dünya savaşında şöyle düşünür; osmanlıya güven olmaz bizi yine satabilir o zaman ingilizlerle birlik olalım.

Bu kez de türkler der ki filistin bizi sattı.

İşte olay burada arapsaçı olöaya başlar.

@phi said:

diger muhafiza hangisi cennet kapisi diye sorarsin yalanci ise dogrucuyu yalanlayacak, dogrucu ise yalancisinin verecegi cevabi doru sekilde aktarcak her ikiside cehennemi gostermis olacak bende tersini secerek cennetin kapilarini aralayacagim

doğruya yakın ama eksik.

Muhafızın birine şu soruyuyu sorarsın;

Öbür muhafıza hangisi cennet kapıları diye sorsam ne cevap verir?

• Eğer doğrucu muhafıza sorduysan diğerinin yalancı olduğunu bildiği için yanlış kapıları gösterecek.

• Eğer yalancı muhafıza sorduysan zaten yalancı olduğu için yine yanlış kapıları gösterecek.

Böylece gösterilmeyen tek kapı cennet kapısı.

Ben öyle girdim cennete.

dji var bende ama bakalim deneyecegim cekmeye gece cekimi uygun degil

Sekhmet

Mısır tanrıçası Sekhmet Adı bazen "Sehmet" diye de yazılıyor.

Kısaca kim?

• Görevi: Savaşın, yıkımın ve aynı zamanda şifanın tanrıçası

• Görünüşü: Aslan başlı, güneş diski ve uraeus yılanlı kadın

• Ailesi: Ra'nın kızı, Ptah'ın eşi, Nefertem'in annesi

• Merkezi: Memphis şehri

• Sembolü: Aslan, papirüs, güneş

En bilinen hikayesi:

Ra insanlığa kızıp Sekhmet'i dünyaya gönderiyor. Sekhmet öyle öfkeleniyor ki neredeyse tüm insanlığı yok edecek. Ra onu durdurmak için Nil'i kırmızıya boyayıp bira döküyor. Sekhmet kan sanıp içiyor ve sarhoş olup sakinleşiyor. Bu yüzden hem "yok edici" hem de "iyileştirici" olarak tapılıyor. Doktorlar ve rahipler ondan şifa dilerdi.

Günümüzde de gücü, korunma ve dönüşümle bağdaştırılıyor.

Tancukuş ve Semrük ikisi de Türk mitolojisinin en efsanevi kuşları. Biri iyilik, biri güç sembolü.

1. Semrük / Simurg / Zümrüdüanka
Bu kuşu duymuşsundur. Birçok Türk boyunda adı var.

• Görünüş: Dev gibi, kanatları gökyüzünü kaplar. Tüyleri zümrüt yeşili, altın sarısı. Başında taç gibi ibik var. Yaşı binlerce yıl.

• Yaşadığı yer: Dünyanın ortasındaki Hayat Ağacı'nın tepesinde. Kimi anlatıya göre Kaf Dağı'nda.

• Gücü: Her şeyi bilir. Ateşte yanıp küllerinden yeniden doğar. Şifa verir. Yaralıları iyileştirir.

• Karakteri: Bilge, koruyucu. İyi insanlara yardım eder. Adil hükümdarlara yol gösterir.

• Anlamı: Ölümsüzlük, yeniden doğuş, bilgelik. Devletin ve hakkaniyetin sembolü.

Hikaye: Bir kahraman çaresiz kalınca Semrük gelir, kanadıyla gölge yapar, gagasıyla ilaç getirir.

2. Tancukuş / Tanrık kuşu
Bu daha az bilinen ama çok önemli bir kuş.

• Görünüş: Bembeyaz, ışıldayan bir kuş. Gündüz güneşte parlar, gece yıldız gibi.

• Yaşadığı yer: Göğün en üst katı. Ülgen’in elçisi. Tanrı ile insan arası haber taşır.

• Gücü: Uğur ve müjde getirir. Savaşta Türk ordusunun üstünde uçar, zafer habercisidir.

• Karakteri: Saf, temiz. Yalan söylemez. Kötülüğün olduğu yere konmaz.

• Anlamı: Tanrı buyruğu, ilahi mesaj, kut. Hakanlık alameti.

Hikaye: Bir hana "hakan olacaksın" diye Tancukuş konarmış başına. O yüzden bayraklarda, sancaklarda kuş figürü olurdu.

• Sıkışınca Semrük gelir, derman olur.
• Karar verirken Tancukuş gelir, yol gösterir.

Bazı anlatılarda Tancukuş, Semrük’ün yavrusu ya da habercisi sayılır. Semrük ağaçta bekler, Tancukuş uçar haber getirir.

Kısaca:
Semrük = Bilge Şifacı
Tancukuş = İlahi Postacı

Yel Ana'nın 4 oğlu var. Her biri bir yöne eser ve her birinin ayrı huyu, görevi var. Eski Türkler yöne göre rüzgarı bu 4 kardeşten bilirlerdi.

Yel Ana'nın 4 Rüzgar Oğlu

1. Kuzey Rüzgarı - Bora / Karayel

• Huyu: Sert, soğuk, dik kafalı. En güçlü oğlan odur.
• Ne getirir: Kışı, karı, ayazı. Dağlardan inip her şeyi dondurur.
• İyi yanı: Havayı temizler, sinek-sivrisinek kovar, ekindeki zararlıyı öldür.
• Kötü yanı: Çok eserse kuraklık ve don getirir.
• Sembolü: Beyaz kurt

*2. Güney Rüzgarı - Lodos

• Huyu: Sıcakkanlı, cömert, biraz tembel.
• Ne getirir: Ilıklığı, baharı, yağmuru. Çöllerden nemli hava taşır.
• İyi yanı: Tohumları uyandırır, ağaçları çiçeklendirir. Yel Ana'nın en sevdiği oğlu.
• Kötü yanı: Çok eserse bunaltır, hastalık yayar.
• Sembolü: Turna kuşu

3. Doğu Rüzgarı - Gün Doğusu / Poyraz

• Huyu: Genç, hareketli, haberci. Güneşle birlikte uyanır.

• Ne getirir: Sabahı, gün doğumunu, yeni başlangıçları. Umut rüzgarı denir.

• İyi yanı: Yolculara yol gösterir, gemicilere iyi gelir. Bereket getirir.

• Kötü yanı: Sabit esmez, bir eser bir durur. Kararsızdır.

• Sembolü: Kartal

4. Batı Rüzgarı - Gün Batısı / Batılı

• Huyu: Bilge, yaşlı, hüzünlü. Günün sonunda eser.
• Ne getirir: Akşamı, yağmuru, bulutları. Hasat rüzgarı.
• İyi yanı: Ekinleri olgunlaştırır, denize yağmur taşır.
• Kötü yanı: Çok eserse fırtına ve sel yapar. Yel Obur’la en çok o kavga eder.
• Sembolü: At

4 Kardeşin Hikayesi

Derler ki Yel Ana 4 oğlunu dünyanın 4 köşesine bekçi diye koymuş.

Her gün toplanıp "bugün nereye eseceğiz" diye konuşurlarmış.
Bazen kavga ederlermiş. Kuzey ile Güney anlaşamaz, Doğu ile Batı araya girermiş.
Onlar kavga edince yeryüzünde fırtına, kasırga çıkar.
Anlaşırlarsa meltem eser, bahar gelir.

Halk arasında da vardı: "Kuzey eserse sık giyin, Güney eserse yağmur bekle, Doğu eserse yola çık, Batı eserse evde kal"

Kısaca 4 rüzgar = Yel Ana'nın dünyayı döndürme sistemi.

Yel Obur = "Rüzgarı yiyen, rüzgarla beslenen" demek. Adı üstünde bayağı ürkütücü bir yaratık

Yel Obur kimdir?

• Görünüş: Dev gibi, tüylü, gözleri ateş gibi. Ağzı kocaman. Bazen kasırga şeklinde göründüğü de söylenir.

• Yaşadığı yer: Dağ başları, bozkır, fırtınalı yerler. Rüzgarın estiği her yerde olabilir.

• Özelliği: Normal obur gibi et yemez. Rüzgarı, fırtınayı, kasırgayı yer. Ne kadar çok eserse o kadar güçlenir.

Ne yapar?

1. Fırtına çıkartır: Açıkınca etrafı kasırgaya boğar. Ağaçları kökünden söker.

2. Can alır: Yoldan geçenleri, çadırları, sürüleri rüzgarla savur. "Yel obur aldı götürdü" diye anlatılır.

3. Rüzgarı hapseder: Bazı anlatılarda mağaralarda rüzgarı hapsedip sonra salıverir. O yüzden ani fırtınalar onun işi sayılırdı.

Neden tehlikeli?

Göçebe Türkler için rüzgar hem hayat hem ölüm demekti. Yel Obur da bu ikili yapının kötü tarafı. Kuraklık, toz fırtınası, çadırı yıkan boran hep onun yüzünden olurdu.

Nasıl korunulur / kovulur?

• Ateş yakmak: Yel Obur dumandan ve ateşten hoşlanmaz.

• Büyü ve dua: Kamlar rüzgarı kesmesi için Ülgen'e yalvarırdı.

• Sessiz kalmak: Fırtına anında bağırmak, ıslık çalmak onu daha çok çekerdi derler.

Normal Obur'dan farkı ne?

• Obur: Yiyecek oburu. Karnı için yaşar.

• Yel Obur: Rüzgar oburu. Doğal afetleri temsil eder. Daha soyut, daha güçlü.

Kısaca Yel Obur = Türk mitolojisindeki "kasırga canavarı". Doğanın öfkeli, kontrol edilemeyen yüzü.

Kara Obur normal Obur’un daha tehlikeli, daha karanlık versiyonu.

Kara Obur kimdir?

• Görünüş: Zifiri siyah, kıllı, dağ gibi bir dev. Gözleri kömür gibi, ağzından siyah duman çıkar. Normal oburdan çok daha büyük ve çirkin.

• Yaşadığı yer: Yeraltına yakın mağaralar, zifiri karanlık ormanlar, savaş alanları. Geceleri çıkar.

• Beslenmesi: Sadece etle doymaz. Kara Obur insan ruhunu da yer. Korkuyu, ölümü, kıtlığı yiyerek beslenir.

Ne yapar?

1. Köyleri yok eder: Tek seferde bütün sürüyü ve insanları yutar. Geriye kemik bile bırakmaz.

2. Hastalık ve kıtlık getirir: Geçtiği yerlerde ekinler kurur, su çekilir.

3. Ruh çalar: Savaşta ölenlerin ruhlarını kapıp yeraltına götürür. Erlik’e hediye ettiği bile söylenir.

4. Büyücülerle işbirliği: Kara büyü yapan cadılar onu çağırıp musallat ettir.

Nasıl yenilir?

Kara Obur’u normal yöntemlerle yenemezsin. Masallarda hep şöyle biter:

• Kutsal ateş: 40 günlük ateşle yakılır.

• Demir silah: Gümüş veya demir kılıç dışında hiçbir şey işlemiyor.

• Bilge kişi: Kam veya Dede Korkut gibi biri duasıyla zayıflatır.

• Adını söyleyip kovmak: "Kara Obur defol" deyip tuz atmak gibi halk çareleri var.

Ne anlama geliyor?

Kara Obur kıtlık, veba, savaş gibi toplu felaketlerin sembolü. "Kara gün" deyiminin kaynağı bile olabilir. İnsanların başına gelen en kötü şeylerin kişileşmiş hali.

Kısaca: Obur açsa, Kara Obur öfkeli. Obur doyunca gider, Kara Obur doymaz.

Obur

Türk mitolojisinde ve halk hikayelerinde adı üstünde: yiyip içmeyi hiç bırakmayan dev, canavar.

Obur kimdir?

• Görünüş: Kocaman, hantal, kıllı bir dev. Karnı davul gibi şiş. Ağzı kulaklarına kadar. Tek derdi yemek.

• Karakter: Açgözlü, kurnaz ama genelde aptal. Güçlüdür ama kahramanlar onu zekasıyla alt eder.

• Yaşadığı yer: Dağ başları, mağaralar, ıssız ormanlar. Sürülerin peşinden gider.

Ne yapar?

Tek bir işi var: yemek.

1. Köyleri basar: Bir oturuşta 40 koyunu yer, sonra üstüne ekmek ister.

2. İnsan da yer: Yakaladığını çiğ çiğ yutar. Bu yüzden masallarda hep "Obur geliyor" diye çocukları korkuturlar.

3. Büyücülükle bağlantılı: Bazı anlatılarda cadılarla, devlerle iş birliği yapar. Ama genelde tek başına takılır.

Nasıl alt edilir?

Obur'u güçle yenmek zor çünkü çok büyük ve güçlü. Masallardaki formül genelde şu:

• Karnını patlatmak: İçine kızgın taş, kaynar su doldururlar.

• Kandırmak: "Daha çok yemek şu mağarada" deyip uçurumdan attırırlar.

• Ateş: Obur ateşi sevmez, ondan kaçar.

Sembolü ne?

Obur aslında "kontrolsüz iştah ve açgözlülük"ün sembolü. Kıtlık zamanlarında, savaş sonrası yiyecek bulunamayan dönemlerde ortaya çıkan bir korku figürü. "Az yemezsen Obur gibi olursun" diye terbiye aracı olarak da anlatılmış.

Benzerleri

• Gulyabani: Mezarlıkta gezen, ölü yiyen versiyonu

• Devekuşu gibi dev kuşlar: Bazı anlatılarda Obur'un bindiği hayvan

• Rus mitolojisindeki Baba Yaga'nın yardımcıları ile benzerlik gösterir

Kısaca Obur = "doyumsuzluk" canavarı. Masallarda hep kahraman çocuk veya kurnaz çoban tarafından yenilir. Sonu kötü biter.