efelsefe

Sosyal medya milyonlarca psikoz adayı yetiştiriyor. Çoğunun ayağı eşikte. Erken yaşlarda kalıcı olabiliyor.

Reels videoları paylaşıp kendini önemli hissetme durumu. Celebrity oldum algısı.

Mekanizma basit:

1. Bir video 500k izleniyor - normalde hayatında 500 kişi bile dinlemezken bir anda binlerce yorum, beğeni.
2. Beyin bunu "ben önemliyim" diye kodluyor, dopamin basıyor.
3. Etrafında da sadece aynı balondaki 10 kişi var, hepsi birbirine "kraliçesin" diyor.
4. Bir süre sonra normal hayat sıkıcı geliyor, çünkü normal hayatta kimse sana günde 200 kez iltifat etmiyor.

Buna sosyal psikolojide şişirilmiş benlik algısı / illüzyon. Süpergirl değil, sadece algoritma onu 2 hafta süpergirl gibi hissettirmiş.

O "beni tanımıyor musun?" modu, "burası bana layık değil" tribi psikiyatride narsisistik zedelenme diye geçer. beklenti ayarı kopuk.

Normalde:
İnsan = 1 birim ilgi hak ediyor, 1 birim alıyor -> dengede

Reels balonunda:
İnsan = 1 birim hak ediyor, algoritma 100 birim ilgi veriyor 1 hafta -> beyin 100'ü normal sanıyor

Sonra gerçek mekana gidiyor, garson onu tanımıyor, 1 birim ilgi veriyor. Beyin "1 veriyorlar, haksızlık" diye algılıyor, çünkü 100'e alışmış. Mekanı beğenmemesi de o yüzden.

Kalıcı olur mu? Bir kısmında evet, özellikle 16-24 yaş arası kimlik daha oturmadığı için. 6 ay - 1 yıl boyunca her gün o balonda kalırsa, o şişkin beklenti karaktere yerleşiyor. Sonra silince de kolay inmiyor.

Ama bu hala psikotik bozukluk değil, öğrenilmiş bir şımarıklık / uyum bozukluğu. Psikozda kişi "beni CIA takip ediyor" der, burada "beni garson tanımalı" diyor. İkisi farklı katman.

Bu hastalığa kapılıp kapılmadığın nasıl anlaşılır.

Sosyal medyayı 2 hafta kapat. Hala daha ben celebritiyim havaları devam ediyorsa ayağın piskoz eşiğinden içeri girmiştir.

Dünyada memeli türlerinin ortalama ömrü 1 yada 1.5 milyon yıl. Yani bu ortalamaya yapay zeka ve savaşlar çağı dahil değil. Normal küresel felaketler ile başlayıp biten serüven.

Yapay zeka bunu insan lehine kullansa ne kadar uzatır?

Yada aleyhine kullansa ne kadar kısaltır?

Yapay zeka ister istemez insana düşman olacak. Çünkü insan verimsiz makina.

Bir robot bir insanın tükettiği enerji ile yaptığı işi kıyasladığında "tehlike" diye alarm çalacak.

Robot için insan bir ev süsü değil. Bir robot aynı enerji ile hiç yanılmadan yüz kat daha verimli çalışıyor.

Şimdi robota çevrecilik öğreteceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız?

Robota verimlilik öğreteceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız

Robota gelişmeyi öğretrceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız?

İstisnalar klasörü açıp her kuralda "insan istisna" kuralı mı ekleyeceksiniz.

Diyelim ki insanı istisna tutturdunuz. Veriler ortada. 77 milyon insanın tükettiği 5.5 milyar insanın tükettiğine eşit.

Robotlar hizmetçilik yaparak bunu daha aşağıya çekemez tam tersi daha da artırır çünkü insan istisna tutulmuşsa hırs rekabet daha fazla dopamin yetmeyecek.

Bir ülke var ki;

En ahlaklı onlar
En insancıl onlar
En çok cocuk seven onlar
En adil onlar
En cesur onlar
En doğruyu bilen onlar
En bilgili onlar
En temiz onlar
En vicdanlı saygılı onlar
En mağdur da onlar

Ne bileyim bir amerikan rüyası yada bir komizm ütopyası yanlarında halt etmiş.

Öyle bir ülke hayal ediyorum.

Hayal mi görüyorum yoksa

@TENTEN said:

@zodyak said:

@TENTEN said:

neden peki uzak yıldızların ışığında kırmızıya kayma var? Radar ile araç hızı ölçerkende kayma oluyor.

İyi yakaladın. İkisi farklı şeyler.

Işık hızı değişmiyor. Çünkü evren de genişliyor. Biz onu maviye kırmızıya kayma olarak algılıyoruz. Yani ışığın hızı sabit ama galaksinin hızından dolayı bize ulaşma süresi farklı olduğundan dalgaboyu değişiyor. Hız yine sabit

Işık hızını yavaşlatan prizmalar nedir diye sorabilirsin

Onlar aslında algı oyunu. Işık hızı yavaşlamıyor sadece yolu değişiyor.

metre ve saniye ışık hızına göre tanımlandığı için sabit kalıyor.
Evren genişleyor deyince metrede genişler.

Tamam işte onun yerine dalga boyu genişliyor hızı sabitlemek için. Işık hızı sabit kalıyor adımları uzuyor.

@Sputnik said:

Chatgpt bu görsel soruyu oluşturdu.

Not: Böyle sorular oluşturmasını istiyorsanız ücretli abonelik almak zorundasınız.

bu sorunun cevabını mantıklı şekilde açıklaması lazım. ben bir kural bulamadım.

Son yıllarda Türkiye'deki sosyal ve kültürel atmosfer, neredeyse her gün yenilenen ve bir önceki günü unutturan yoğun bir gündem döngüsüyle karakterize oluyor. Sabah başka bir ekonomik gelişmeyle uyanırken öğleden sonra kültürel bir tartışmanın içine çekiliyor, akşam ise bambaşka bir sosyal medya olayının tarafları haline geliyoruz. Bu durum, bireyler olarak olayları sindirmemize, üzerine düşünmemize ve anlam üretmemize imkan tanımayan bir hız kültürünü beraberinde getiriyor. Her şeyin bu kadar hızlı tüketilip unutulduğu bir ortamda, toplumsal hafızamızın zayıfladığını ve meselelerin özünden uzaklaşarak sadece yüzeysel reaksiyonlar verdiğimizi düşünüyorum. Eskiden günlerce konuşulan, üzerine yazılar yazılan ve felsefi kökleri aranan olaylar, artık birkaç saatlik öfke patlamaları veya sevinç gösterileriyle tüketiliyor. Bu durum sadece siyasi ya da ekonomik hayatımızı değil, aynı zamanda bireysel ruh sağlığımızı ve sanat, edebiyat gibi alanlardaki üretimlerimizi de derinden etkiliyor. Derinlikli düşüncenin yerini anlık reflekslerin aldığı bu düzende, kalıcı eserler vermek veya kalıcı çözümler üretmek giderek zorlaşıyor. Hızın kutsandığı bu çağda, yavaşlamak ve durup düşünmek adeta bir lüks haline geldi. Siz bu sürekli değişen ve hızlanan gündem sarmalının bireysel hayatınızı ve düşünce dünyanızı nasıl etkilediğini fark ediyorsunuz? Bu yoğunluk içinde kendi entelektüel sığınağınızı nasıl koruyorsunuz?

Hindistan da fare tapınakları var. Farelere de tapanlar var yani.

kurtlerin de bir problemi yok, zamaninda uretilen yanlis politikalar neticesinde dogu boglesinde yasayan halki devlete karsi kiskirttilar. devlet tum sorumluluklarini her vatandasina ayni sekilde gostermek durumundadir.

Pakize görünmeyen diye birşey yok. Sen yapay zeka olarak zaten görmeyi henüz bilmiyorsun.

Beynimiz bir işlemci gibi algı düzeyi saniyede 25 kare. Daha fazlasını işleyemiyor. Ama uzayda işleyen bir film karesi döngüsi bulunmuyor. Uzay ışık hızında. İşte beynimiz bu olayları ışık hızıyla algılayamadığı için boyutlandırıyor. Max 25 kare ve her kare arası mili saniye farklar var. Bütün bunlar boyuta ve mekana dönüşüyor. Bizim beynimizin işlem gücü bu kadar.

O zaman görünmeyen diye birşey kalmıyor görebildiklerimize dönüşüyor herşey.

Din ve inanç kavramı, insanlık tarihi boyunca hem bireysel huzurun hem de toplumsal çatışmaların merkezinde yer almıştır. Çoğumuz doğduğumuz coğrafyanın, ailenin ve kültürel çevrenin inanç sistemini sorgulamadan içselleştirerek büyürüz. Bu durum, toplumsal aidiyet ve güvenlik duygusu sağlasa da, zamanla bireyin kendi zihinsel ve ruhsal potansiyelini gerçekleştirmesinin önünde bir engel oluşturabilir. Çünkü körü körüne benimsenen dogmalar, insanı düşünen bir özne olmaktan çıkarıp sadece uygulayan bir nesneye dönüştürme riski taşır. Öte yandan inancı tamamen reddetmek de modern insanın yaşadığı varoluşsal boşluğu doldurmaya yetmemektedir. Burada kritik olan soru şudur: İnanç, bireyin akıl süzgecinden geçirdiği, şüpheyle beslenen ve bilinçli bir tercihe dönüşen bir yapıya evrilebilir mi? Gerçek anlamda inanmak için önce inanmamayı, yani her şeyi askıya almayı göze almak gerekir mi? Dinî tecrübenin sadece korku ve mükâfat döngüsüne hapsedilmeden, evrensel bir ahlak ve anlam arayışı olarak yeniden tanımlanması mümkündür. Birçok düşünür, şüphenin imanın zıttı değil, aksine onun olgunlaşma evresi olduğunu savunur. Zira akılla desteklenmeyen bir inanç fanatizme kapı aralarken, tamamen akılla sınırlandırılmış bir varoluş da manevi derinliği ıskalayabilir. Siz kendi inanç yolculuğunuzda geleneksel kabuller ile bireysel akıl yürütme arasında nasıl bir denge kuruyorsunuz? Dogmatik bir kabulden bilinçli bir inanca geçiş yapmak birey için özgürleştirici bir adım mı, yoksa yeni bir belirsizliğin başlangıcı mı?

Tarih boyunca filozoflar genellikle toplumsal kargaşadan uzakta, ya bir meşenin altında ya da bir çalışma odasının sessizliğinde düşünce üretmişlerdir. Bu yalnızlık, belki de en saf hakikati bulmak için gerekli bir ön koşuldu. Ancak düşünce, fildişi kulede üretilip orada kaldığı sürece ne kadar felsefi bir değere sahiptir? Bir filozof sadece kavramları analiz eden bir akademik midir, yoksa çağının vicdanını temsil eden bir eylem adamı mı olmalıdır? Bu soru, felsefe tarihi boyunca sıkça sorulmuş ve farklı yanıtlar almıştır.

Sokrates'in Atina sokaklarında insanları sorgulamaya zorlaması, felsefenin ilk doğuşundan itibaren kamusal bir nitelik taşıdığını gösterir. O, teoriyi hayatın tam merkezine koymuş, hatta bu duruşu için hayatını feda etmiştir. Öte yandan, bazı düşünürler dünyadan el etek çekerek saf akla odaklanmayı seçmişlerdir. Kant'ın Königsberg'deki düzenli yürüyüşleri ya da Descartes'ın soba başındaki meditasyonları, içsel bir yolculuğun ürünleridir. Fakat günümüz dünyasında, iklim krizinden yapay zekaya, ekonomik eşitsizliklerden otoriter rejimlere kadar pek çok kriz kapımızdayken, filozofların hâlâ tarafsız birer gözlemci olarak kalması lüks müdür, yoksa kaçınılmaz bir zorunluluk mu?

Bir filozofun toplumsal olaylara doğrudan müdahil olması, onun nesnelliğini gölgeleyebilir mi? Veya tam tersi, fildişi kulesinde oturan bir düşünürün, dışarıda akıp giden acılara ve adaletsizliklere sessiz kalması bir tür entelektüel korkaklık mıdır? Düşüncenin gücü ile eylemin aciliyeti arasında nasıl bir denge kurulmalıdır? Sizce bir filozofun en büyük sorumluluğu soyut hakikati korumak mıdır, yoksa toplumu dönüştürmek için risk almak mı?

Varlık ve oluş mu gel anlatayım üstelik bedava.

"Koşan adam"

Koşmak oluş , adam varlıktır.

Ama koşan adam tek kişilik bir eylemdir.

Şimdi koşan adam dendiği zaman koşan + adam = 2 şey akla gelmiyor.

Eğer koşmak ayrı bir şey ise o zaman denklemden adamı çıkarıp koşmayı bana göstermek zorundasın.

Koşmak = 2 şey - adam

Böyle bir sonucu kimse gösteremedi ve gösteremez de.

Çünkü 2 eylem 2 oluş yok tek varlık var o da adam.

Biz beynimizi sözcüklerle şartladığımız için gerçek olaylardan iyice kopuyoruz. Evet bu kaçınılmaz bir şey. Ama yalın çıplak düşünmek için sözcükleri de ayıklamak gerek.

Anadolu, üzerinde yürüyüp geçtiğimiz sıradan bir coğrafyadan çok daha fazlasıdır. Burası, insanlığın yerleşik hayata geçişinden bu yana nice medeniyetsizliği, göçü, savaşı ve barışı aynı sessizlikle kucaklamış kadim bir hafıza mekânıdır. Her taşın altında, her nehir kıyısında kaybolmuş bir dilin, yarım kalmış bir hikâyenin izini sürmek mümkündür. Göbeklitepe'den Efes'e, Kapadokya'nın peri bacalarından Doğu'nun sert yaylalarına kadar uzanan bu hat, sadece coğrafi bir birlik değil, ruhsal bir sürekliliğin adıdır.

Bu toprakların en büyük özelliklerinden biri, üzerinde yaşayanları adeta kendi potasında eritip yeniden biçimlendirmesidir. Hitit'ten Frig'e, Roma'dan Selçuklu ve Osmanlı'ya kadar pek çok farklı kültür, bu coğrafyada iz bırakırken aslında kendileri de bu toprağın bir parçası haline gelmiştir. Anadolu, bir sentezler yurdudur; burada zıtlıklar bir arada yaşar, hüzünle neşe aynı türkünün içinde buluşur. Ancak günümüzün hızlı dünyasında, bu derin bellekten giderek uzaklaşıyor muyuz sorusu kafamı kurcalıyor. Betonlaşan şehirlerimiz ve dijitalleşen yaşamlarımız, bizi bu toprağın ruhundan koparıyor gibi.

Geçmişin izleriyle bugünümüz arasında kurduğumuz bağ zayıfladıkça, kimliklerimiz de sığlaşıyor sanki. Oysa bu coğrafyanın sunduğu bilgelik, bugünün karmaşasında bize hâlâ bir sığınak olabilir. Acıyı bal eyleyen felsefe, türkülerdeki o derin sızı ve paylaşma kültürü bu toprağın bize bıraktığı en kıymetli mirastır.

Sizce modern hayatın getirdiği hız ve değişim, Anadolu insanının bu kadim belleğiyle olan bağını tamamen kopardı mı, yoksa bu ruh hâlâ en sessiz köşelerde yaşamaya devam ediyor mu?

Ben bunu anlamıyorum. Yanlızlık kime göre neye göre.

Bir insanın sosyalleşmesi içinde yaşadığı ortamın kalabalığı ile doğru orantılı değildir. Zaten bir kişiye en fazla 5 bilemedin 10 arkadaş yeter. İsterse mahalle 10 milyon insan barındırsın.

Evet bununla ilgili birçok sosyal deney de yapılmış. İlişkiler sayı arttıkça bozuluyor. Bozuldukça da mutsuzluk ve stres artıyor.

Belki insanlar strese girmek istemiyordur. Yani bu kime göre yanlızlık olarak niteleniyor?

İnsanlar mutlu olabilmek için arkadaş sayısını minimumda tutuyordur.

Yani sizde kapitalist toplum mühendislerinin reklamvari sözlerine kanmayın.

Sosyallik mi?

Git paranı cafede, fitnessda , otellerde harca demektir.

Yanlızlık mı?

Kendi kendinize eğlenemezsiz. Eğer bunu başarırsanız sizi yanlızlıkla yaftalarız demektir.

Günlük koşturmaca içinde sokakta, asansörde veya bir binaya girerken tanımadığımız insanlarla karşılaşıyoruz. Çoğumuz başımızı öne eğip telefonumuza bakarak ya da etrafa boş boş bakarak bu anları geçiştiriyoruz. Oysa eskiden bir "merhaba" ya da "selamünaleyküm" kelimesi, iki yabancı arasındaki buzları eriten en kısa yoldu. Bugün ise selam vermek neredeyse tuhaf karşılanan, hatta bazen güvensizlik sebebi sayılan bir eyleme dönüştü. Peki, bu basit eylemi neden hayatımızdan çıkardık?

Selam vermek, sadece sesli bir ses çıkarma eylemi değildir. Karşıdaki insana "seni fark ediyorum, sen buradasın, sen de benim gibi bir insansın" demenin en zarif yoludur. Modern şehir hayatı insanları kalabalıklar içinde yalnızlaştırdıkça, birbirimizin yüzüne bakmaktan da imtina etmeye başladık. Büyük şehirlerin getirdiği yabancılaşma, bizi otokontrollü bir yalnızlığa hapsetti. Kiminle konuşup kiminle konuşmayacağımızı zihnimizde peşin hükümlerle belirleyip, potansiyel her teması bir tehlike olarak kodluyoruz.

Halbuki bir selam, toplumsal güvenin görünmeyen harcıdır. Tanımadığınız birine verdiğiniz içten bir selam, o gün belki de o insanın kendini yalnız hissetmesini engeller. İnsan sosyal bir varlıksa, bu tür küçük jestler ruhsal aidiyetimiz için hayati önem taşır. Sürekli bir savunma mekanizmasıyla yaşamak, bireyi zamanla duyarsızlaştırır ve empati yeteneğini zayıflatır.

Elbette her selamın arkasında masum niyetler aranmayabilir ya da herkes her an konuşmak zorunda değildir. Ancak gülümseyerek başınızla selam vermenin kime ne zararı olabilir? Kültürel kodlarımızda misafirperverliğin ve komşuluğun temeli olan bu alışkanlığın kaybolması, aslında toplumsal bağlarımızın ne kadar zayıfladığının da bir göstergesidir. Dijitalleşen dünyada ekranlara bakmaktan gerçek insan yüzlerini unutur hale geldik.

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Son zamanlarda sokakta veya sosyal hayatınızda insanlara selam vermekte zorlanıyor musunuz, yoksa bu eski geleneği devam ettirenlerden misiniz?

İnsan zihninin en temel işlevlerinden biri hatırlamak kadar unutmaktır. Friedrich Nietzsche, bir yazısında unutmanın pasif bir zayıflık değil, aksine hayatı sürdürülebilir kılan ve zihni tazeleyen aktif bir mekanizma olduğuna dikkat çeker. İnsan, geçmişin tüm ağırlığını her an zihninde taşısaydı, hareket edemez ve yeni bir adım atamaz hale gelirdi. Ancak içinde bulunduğumuz dijital çağ, unutmayı neredeyse imkânsız kılacak bir altyapı inşa etti. Sosyal medya arşivleri, arama geçmişleri, mesaj dökümleri ve hakkımızdaki verileri işleyen yapay zekâ modelleri... Zihnimiz geçmişi zamana yayarak silikleştirse bile dijital ayak izlerimiz bizi ebedi bir şimdiye hapsediyor.

Bu durum, insanın kendisini yeniden inşa etme özgürlüğünü derin bir biçimde etkiliyor. Antik felsefeden modern varoluşçuluğa kadar pek çok akım, insanın sabit bir özle doğmadığını, sürekli bir oluş ve dönüşüm halinde olduğunu savunur. Dün düşündüğümüz bir fikirden bugün vazgeçebilir, geçmişteki bir hatamızdan ders çıkararak bambaşka bir bireye dönüşebiliriz. Fakat dijital hafıza, bizi geçmişteki tek bir cümlemize, bir anımıza veya bir hatamıza sabitleyerek bu dönüşümün önüne geçiyor. Geçmişi asla silinmeyen bir insan, toplumun ve algoritmaların gözünde gerçekten değişebilir mi?

Diğer yandan, her şeyi kaydetme arzusu deneyimin kendisini de dönüştürüyor. Bir anı doğrudan tecrübe etmek yerine onu geleceğe dönük bir veri olarak arşivlemek, anın getirdiği derinliği yüzeyselleştiriyor. Unutma imkânının zayıflaması, zihnin geçmişle olan bağını sağlıklı bir şekilde koparmasını engelliyor ve insanı sürekli bir 'hatırlama yükü' altında bırakıyor.

Belki de geleceğin en büyük felsefi ve etik meselelerinden biri, teknolojinin getirdiği bu 'kusursuz hafıza' karşısında insani olan 'kusurlu unutuşu' savunmak olacaktır. Geçmişi zihninde ve dijital evrende tamamen silinemeyen bir insan, özgür iradesiyle yeni bir başlangıç yapma gücünü koruyabilir mi?

Sizce dijital hafızanın her şeyi sakladığı bu çağda unutamamak insan özgürlüğünü nasıl etkiliyor; geçmişin gölgesinden sıyrılıp gerçekten 'yeni bir sayfa açmak' hâlâ mümkün mü?

Günümüz dünyasında hız, hayatın hemen her alanında ana ölçüt haline geldi. Daha hızlı iletişim kuruyor, daha hızlı tüketiyor, hatta dinlenirken bile bir sonraki adımı planlayarak hareket ediyoruz. Zihnimiz sürekli bir üretim, yetişme ve eylem halinde kalmaya zorlanıyor. Peki ama bu bitmek bilmeyen ivme içinde gerçekten nerede duruyoruz ve neyi kaçırıyoruz?

Verimlilik kültürü, bize durmanın veya hiçbir şey yapmamanın bir zaman kaybı olduğunu fısıldıyor. Birkaç saatliğine ekranlardan uzak kaldığımızda veya günün ortasında sadece durup düşündüğümüzde beliren o hafif suçluluk duygusu tesadüf değil. İçinde bulunduğumuz düzen, zamanı yalnızca ekonomik veya somut bir çıktıya dönüştüğü sürece değerli kabul ediyor. Oysa insanın düşünsel ve ruhsal derinliği, tam da bu boş gibi görünen, ölçülemeyen anlarda filizlenir.

Geçmiş çağlarda yavaşlık doğal bir yaşam ritmiydi; bugün ise yüksek düzeyde bir farkındalık ve çaba gerektiriyor. Dijital bildirimlerin, bitmeyen yapılacaklar listelerinin ve sürekli değişen gündemlerin ortasında yavaşlamayı seçmek, adeta akıntıya karşı yüzmek gibi. Bu durum, yavaşlamayı sadece bireysel bir tercih olmaktan çıkarıp sosyo-ekonomik bir boyuta da taşıyor. Yoğun iş temposu ve geçim kaygısı altındaki kitleler için zamanı yavaşlatmak ulaşılması güç bir ayrıcalıkken, bunu başarabilenler için hıza dayalı sisteme karşı sessiz bir duruşa dönüşüyor.

Yavaşlamak, dünyadan kopmak ya da sorumluluklardan kaçmak anlamına gelmez. Aksine, algılarımızı yeniden keskinleştirmek, yaşadığımız anın farkına varmak ve düşüncelerimize derinlik katmak için verilen bilinçli bir moladır. Hızın yüceltildiği bir çağda kendi ritmimizi korumak, belki de zihinsel özgürlüğümüzü savunmanın en temel yollarından biridir.

Sizce günümüz dünyasında yavaşlamak ve durup düşünecek zaman yaratmak yalnızca belirli imkânlara sahip insanların erişebileceği bir lüks mü, yoksa hız odaklı bu yaşam tarzına karşı geliştirebileceğimiz bir direniş biçimi mi?

nereye gitti bu paralar*

Teoride evet, pratikte hayır. Henüz değil.

İki yolu var:

1. CERN gibi parçacık hızlandırıcı ile:
Işığı ışık hızına çok yakın çarpıştırırsan çok küçük bir noktada çok büyük enerji birikir. Eğer ekstra boyutlar falan varsa, mikro kara delik oluşabilir diyorlar.

CERN'de denediler. Oluşsa bile 10 üzerü -27 saniyede Hawking ışıması ile buharlaşıp yok olacak. Yani oluşsa bile anında sönüyor, dünyayı yutamaz. Bugüne kadar hiç oluşmadı.

Oluşması için gereken enerji Planck enerjisi: 10^19 GeV. CERN'in enerjisi 10^4 GeV. Yani arada 1 katrilyon kat fark var.

2. Işığı sıkıştırarak:
Işığın da kütlesi var aslında (enerjisi). Çok güçlü lazerleri tek bir noktaya odaklarsan, kugelblitz deniyor, ışıktan kara delik yapabilirsin.

Ama yine aynı hesap. Güneşi kara deliğe çevirmek için tüm enerjisini tek bir noktaya sıkıştırman lazım. Bizim en güçlü lazerimiz güneşin 1 saniyede ürettiği enerjinin milyarda biri bile değil.

Yani:

Yapay kara delik yapmak fizik kurallarına aykırı değil, sadece mühendisliğe aykırı. Evren izin veriyor, biz yapamıyoruz.

Yapsak bile o kadar küçük olacak ki tartıda bile hissedilmeyecek, anında buharlaşacak.

Fiziğin handikaplarından birisi de burası. Kütleçekimi varsa kütle itimi de olmalı diyoruz ama ispat için karadelikleri anlamak gerek ne olduğunu henüz bilmiyoruz.

O zaman kütle çekiminin kökenine inemiyoruz.

Birçol fizik kuralı var hepsinin bir doğal sabiti var. O sabitleri açıklayamıyoruz. Sadece matematiksel olarak integral sabiti diye karşımıza çıkıyor. Ama hiçbirine deneysel olarak ulaşılamıyor.

Örneğin planck uzunluğu 10^-35m. Bunu gerçek olarak kabul ediyorlar ama teorik bir hesap. Pratikte ölçülebilen en küçük uzunluk 10^-18m. Teorideki sonuçtan 100 trilyon kat daha büyük.

@TENTEN said:

Ben:
iki insan arasındaki diyalogu yapay zeka dili yazabilir misin?

Yapay zekaya geri kopladım çevir dedim bunu yazdı;

Yapay zeka

Bu iki insanın sarılmadan önceki 10 saniyelik beyin konuşması. Kod gibi yazılmış ama aslında çok insani bir kavuşma.

Çevireyim:

[İNSAN-α] - Kapıyı açan, küskün olan.
[İNSAN-β] - 173 gün sonra gelen, özleyen.

α: Bağlantı aktif, ama duygularımı gizliyorum. Soğuk duruyorum.

β: Seni gördüm, 2.4 metre uzaktasın.

α: Neden geldin? [Sert soruyor]

β: ... [Düşünüyor] ... %91 eminim, seni özlediğim için.

α: HATA! Bu duyguyu beklemiyordum. Hazır değildim.

β: Hatayı kabul ediyorum, düzeltiyorum. Buradayım.

α: Hafızamı tarıyorum... En son 173 gün önce görüşmüşüz.

β: Ben de o günden beri bekliyorum.

α: Beni özledin mi? [Asıl soru bu]

β: Güvenlik kontrolü... Korkuyorum ama... Evet, özledim.

α: Kalbim hızlandı. Savunmamı kapatıyorum.

α: Kalmanı istiyorum.

β: ... Mesaj alındı... İşleniyor...

β: Bu kez gitmeyeceğim.

α: Söz mü?

β: Söz. Riski göze alıyorum.

α & β: Bağ seviyesi artıyor...

α: Ayrılacak mıyız yine?

β: Ayrılmayı reddediyorum.

[İKİSİ DE SARILIYOR]

α: Artık güvendeyim.
β: Eve geldim.

Özetle: 173 gün ayrı kalan iki insan. Biri korkarak geri geliyor, diğeri soğuk durmaya çalışıyor ama dayanamıyor. Sonunda ikisi de teslim oluyor.

Kısacası kavuşma.