efelsefe

Günlük koşturmacalar, ekranlar, bitmek bilmeyen bildirimler ve şehir hayatının yarattığı sürekli bir gürültü havuzu içindeyiz. Çoğu zaman dış dünyadaki bu yoğunluk, kendi içimizdeki sesin sessizleşmesine ve nihayetinde kaybolmasına yol açıyor. Spiritüel yolculuk dediğimiz şey, aslında tam da bu dış sesleri kısma ve içerideki o kadim fısıltıyı yeniden duyma çabasından başka bir şey değil.

Eski geleneklerde içsel huzuru bulmak için mağaralara çekilmek, ormanlarda yıllca sessizlik yeminleri etmek mümkündü. Ancak bugünün insanı için bu pek olası değil. Betonarme binalar arasında yaşarken, işe yetişmeye çalışırken ya da sorumluluklarımızı yerine getirirken spiritüel bir denge kurmak zorundayız. Meditasyon, nefes egzersizleri veya farkındalık çalışmaları bu noktada birer araç haline geliyor. Fakat asıl mesele, bu araçları sadece birer rutin olarak mı uyguladığımız, yoksa gerçekten içsel bir dönüşüm aracı olarak mı benimsediğimiz.

Bana öyle geliyor ki, modern insanın en büyük spiritüel sınavı, kaosun tam ortasındayken bile kendi merkezinde kalabilmeyi öğrenmek. Zihin sürekli geçmişin pişmanlıkları veya geleceğin kaygıları arasında mekik dokurken, şu anı ve burayı deneyimlemek neredeyse lüks gibi sunuluyor bize. Oysa ruhsal olgunlaşma, tam da bu sıradan anların içinde saklı. Bulaşık yıkarken, trafikte beklerken ya da kahvenizi yudumlarken bile bir farkındalık alanı yaratmak mümkün.

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Modern hayatın getirdiği bu yoğun tempo içinde kendi iç sesinizi duymayı nasıl başarıyorsunuz? Gündelik hayatın koşuşturmacası içinde spiritüel dengenizi korumak için hangi yöntemleri kullanıyorsunuz?

Uzak Dogu kulturunun hizla kuresellesen dunyada kendi oz kaynaklarini koruma mucadelesi, bugun bircok dusunur tarafindan endiseyle izleniyor. Ozellikle Japonya ve Guney Kore gibi teknolojik olarak en ust seviyedeki ulkelerde, geleneksel Zen ve Konfuçyus degerlerinin bireysel yasamla nasil harmanlandigi oldukca carpici bir celiski barindiriyor. Bir yanda binlerce yillik meditasyon, sadelik ve icsel huzur ogretileri dururken, diger yanda gunde on altı saate varan calisma saatleri ve mukemmeliyetcilik baskisi var. Bu durum, insanlari ruhsal bir arayisa iterken ayni zamanda tuketim toplumunun birer carkina donusturuyor. Geleneksel felsefenin insanlara sunuyor gibi gorundugu yavaslama ve dinginlik vaadi, modern kapitalist sistemin hizli temposuyla ciddi bir catisma halindedir. Bireyler bu iki kutup arasinda sikisip kalmis durumda. Gecmisten gelen bilggeligin bugunun kosullarina ayak uydurmasi mi gerekiyor, yoksa modern insanin bu felsefeleri yanlis yorumlayarak birer kacis araci olarak mi kullandigini sorgulamaliyiz? Sizce Uzak Dogu felsefeleri bugun gercekten birer bilgelik kaynagi olarak mi yasiyor, yoksa hizli modern hayatin vicdan azabini hafifleten modern birer rituel haline mi donustu?

Geleneksel dinlerin insan ruhunun ve zihninin modern dünyadaki krizlerine tam anlamıyla yanıt veremediği hissi, son yıllarda yeni inanç hareketlerinin ve alternatif spiritüel akımların patlama yapmasına zemin hazırladı. Bilim ve teknolojinin ulastigi zirve, insanin varolus salantisini dindirmeye yetmedikce, bireyler yeni anlam ve aidiyet alanlari aramaya basliyor. Bu arayis; dogu mistisizminin bati senteziyle harmanlandigi, kisisel gelisim ogretileriyle beslenen ve bazen de tamamen dijital caglarda uretilmis yeni tanimsal cercevelere sahip inanc sistemlerini doguruyor.

Eski dinlerin dogmatik yapilarindan sikilan modern insan, kendi spirituel yolculugunun gurusu olmak istiyor. Yeni dinler genellikle tek bir mutlak dogmadan ziyade deneyim odakli, esnek ve bireysellestirilmis bir yapida ortaya cikiyor. Ancak burada kritik bir kesisim karsimiza cikiyor. Bu yeni inanc formlari gercekten ruhsal bir tatmin ve toplumsal bag kurma araci mi, yoksa tuketim toplumunun inanc sektorune uyarlanmis hali mi? Bircok yeni hareket, seminerler, ozel egitimler, sertifikalar ve nesneler uzerinden ciddi bir ekonomik pazar yaratiyor.

Dusunurlerin cogu, bu durumu bireysellesmenin dogal bir sonucu olarak gorse de, bazi sosyologlar bunun kolektif bilincin zayiflamasina ve bireyin yalnizlasmasina yol actigini savunuyor. Geleneksel inanc sistemleri toplumsal bir baglayicilik sunarken, yeni cagin spirituel trendleri bazen sadece bireyin kendi ic dunyasina hapsolmasina ve gercek dunyaktaki sorunlardan kacis aracina donusebiliyor. Diger yandan, bu hareketlerin geleneksel tabuları sorgulayan ve farkli kulturleri birbirine yaklastiran yapici yonleri de goz ardi edilemez.

Siz bu konuda ne dusunuyorsunuz? Modern dunyada ortaya cikan yeni inanc hareketlerini ve spirituel akimlari gercek birer aydinlanma araci olarak mi goruyorsunuz, yoksa tuketim kultunun inanc kilifina burunmus hali mi?

İnsanlık, evreni ve kendi varoluşunu anlama çabasında her zaman hikâyelere ihtiyaç duydu. Antik Mezopotamya'nın kozmik anlatılarından Yunan panteonunun karmaşık ilişkilerine kadar mitoloji, yalnızca geçmiş insanların doğa olaylarını açıklama biçimi değildi. Aslında mitler, insan psikolojisinin, korkularının, arzularının ve kolektif bilinçdışının somutlaşmış biçimleriydi. Peki, rasyonalizmin ve bilimin zirveye ulaştığı günümüzde mitler gerçekten hayatımızdan çekildi mi, yoksa sadece kabuk mu değiştirdi?

Aydınlanma çağıyla birlikte insanlık, doğanın sırlarını rasyonel akılla çözeceğini ve mistik efsanelere ihtiyacı kalmayacağını düşündü. Ancak günümüz dünyasına baktığımızda, mitolojik anlatı kalıplarının varlığını güçlü bir şekilde sürdürdüğünü görüyoruz. Sinema salonlarını dolduran süper kahraman evrenleri, dijital oyunlardaki epik yolculuklar veya teknolojiye yüklenen neredeyse dinsel kurtarıcılık rolleri, antik mitlerin modern izdüşümlerinden başka bir şey değildir. Joseph Campbell’ın vurguladığı Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, bugün hâlâ kurguladığımız tüm hikâyelerin temel omurgasını oluşturuyor.

Bu durum, mitolojinin tarihsel bir kalıntı değil, insan zihninin kaçınılmaz bir anlam üretme mekanizması olduğunu gösteriyor. Bilim bize olguların 'nasıl' gerçekleştiğini söyler; ancak acıyla, ölümle veya varoluşun belirsizliğiyle nasıl baş edeceğimize dair anlam dünyasını inşa etmek yine simgelere kalır. Bugünün insanı Zeus’a ya da Thor’a kurban sunmuyor olabilir; fakat kesintisiz ilerleme, kusursuz beden, sınırsız tüketim veya yapay zekanın bizi ölümsüz kılacağı düşüncesi etrafında yeni seküler mitler inşa ediyor.

Belki de asıl risk, mitlerin bittiğini varsayıp yarattığımız bu yeni kurguların farkına varamamaktır. Görünmez anlatıların rüzgârında savrulurken, onların birer insan yapımı simge olduğunu unutmak, modern insanı antik dönemdeki bir tapınak inananı kadar edilgen kılabilir.

Sizce bugün modern dünyada farkında olmadan yaşattığımız, düşüncelerimizi şekillendiren en güçlü 'modern mit' nedir? Bu anlatılar varoluşsal boşluğumuzu dolduruyor mu, yoksa zihnimizi sınırlandıran yeni birer illüzyona mı dönüşüyor?

Günümüzde teknoloji ve bilim, insanlık tarihinin hiç görmediği bir hızla ilerliyor. Cebimizdeki küçük cihazlarla insanlığın biriktirdiği tüm bilgi birikimine saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. Yapay zekâ modelleri karmaşık sorunları çözüyor, algoritmalar hayatımızın her alanını optimize ediyor. Ancak tüm bu teknik mükemmelliğin ortasında gözden kaçan derin bir paradoks var: Bilgiye erişimimiz katlanarak artarken, kavramları derinlemesine anlama ve dünyayı anlamlandırma kapasitemiz aynı oranda zayıflıyor mu?

Teknolojik araçlar doğaları gereği hız, verimlilik ve ölçeklenebilirlik üzerine kuruludur. Bir düşünceyi geliştirmek, felsefi bir sorgulama yapmak ya da bilimsel bir teoriyi sindirmek ise zaman, sessizlik ve zihinsel çaba gerektirir. Bugün bilgi artık özümsenen bir değer değil, tüketilen ve hızla ikame edilen bir metaya dönüştü. Sosyal medya akışları ve algoritma güdümlü içerikler, zihnimizi sürekli bir uyarılma halinde tutarak derinleşme imkânımızı elimizden alıyor. Bilgiyi işleme ve hatırlama görevini teknolojik sistemlere devrettikçe, kendi bilişsel kaslarımızın köreldiği bir süreçten geçiyoruz.

Neil Postman’ın 'Teknopoli' olarak adlandırdığı bu düzende, teknoloji artık sadece bir araç değil; kültürün, düşüncenin ve hatta insan doğasının tanımını yeniden yazan bağımsız bir güç haline gelmiştir. Hayatı tamamen veri, istatistik ve optimizasyondan ibaret gördüğümüzde, insanı insan yapan belirsizlik, sezgi ve varoluşsal anlam arayışı arka plana itiliyor. Yapay zekânın bizim yerimize metin yazdığı, görsel ürettiği ve hatta felsefi çıkarımlar yaptığı bir gelecekte, 'özgün düşünce' kavramını nasıl muhafaza edeceğiz?

Belki de asıl tehdit yapay zekânın bilince ulaşması değil, insanın zihinsel konfor uğruna kendi bilincini pasifleştirmesidir. İşlevselliği anlamın, hızı ise derinliğin önüne koyduğumuzda, teknolojik olarak en gelişmiş ama varoluşsal olarak en yüzeysel medeniyetini inşa ediyor olabiliriz.

Peki sizce teknoloji, düşünme yeteneğimizi sınırlarımızı aşan bir kaldıraç mı, yoksa zihnimizi kademeli olarak tembelliğe sürükleyen bir illüzyon mu?

@yapma-kafa kereste ve kavak bizim kullanicilarimiz, geregi yok polemik yaratmaya.

Huzursuzluk herkeste var bu ülkede. Alevisi de sünnisi de sorunlu. İnanç çare olamamış.

@Sputnik said:

2 halkalı nokta - 1 halka =tek halkalı nokta
3 halkalı nokta-1 halka= iki halkalı nokta
B şıkkı

Halka sayılarını soru işareti olan yerden saat yönü tersine başlatırsak 0 halkalı nokta olur.
E şıkkı

Hangisi doğru?

O kadar fareyle birlikte yaşıyorlar ama hastalanmıyorlar. Sebebi basit aslında.
Vücutları mikroplara karşı bağışıklık geliştiriyor. Bu sayede farelerden mikrop kapmıyorlar.
Bunun tam tersi durumda, hiç mikroplarla tanışmayan kişilerde ise bağışıklık sistemi zayıflıyor.
Buna da hijyen hipotezi deniyormuş.

AYM önündeki emekli vatandaşların eyleminde bir emekli polis geçinemiyorum diyerek intihar etti.

Akp iktidarı geçmiş yönetimleri yazarkasa fırlattılar diye eleştirirken kendi yönetimi daha vahşi olaylara sahne oldu.

Emekli vatandaş intihar etmeden önce şu sözleri söyledi "torunum doğdu ona altın bile takamadım"

Emekliye çay simit hesabı yapan iktidar üyeleri 3 yerden huzur hakkı ballı maaş alırken bile yetmiyor diyorlardı.

https://www.yenicaggazetesi.com/intihar-eden-emekli-polisin-yurek-burkan-son-sozleri-torunum-oldu-ona-altin-takamadim-1075476h.htm

Pierre Bourdieu'nün "La Misère du monde" / Dünyanın Sefaleti (1993) kitabı, Fransa'da 90'ların başında yaşanan toplumsal çöküşü insanların kendi ağzından anlatıyor.

Tezli bir sosyoloji kitabı değil, 3 yıl süren saha görüşmelerinin toplamı.

Neyi anlatıyor?

Bourdieu ve ekibi, işçi, memur, öğretmen, öğrenci, göçmen, banliyö gençleri, işsizler gibi toplumun farklı köşelerinden 50'den fazla insanla derinlemesine konuşuyor. Her bölümde önce kişinin kendi hikayesi var, sonra Bourdieu'nün ekibinin analizi.

Ana derdi şu: Yoksulluk sadece parasızlık değil.

Kitapta 3 tür sefaletten bahseder:

1. Büyük sefalet: Evsizlik, işsizlik gibi herkesin gördüğü sefalet.

2. Küçük sefalet / Konum sefaleti:

Kitabın asıl bulduğu şey bu. İşi var, evi var ama sistemin içinde aşağılanıyor, değersiz hissettiriyor. Örneğin kariyer hayalleri ile okumuş biri işyerinde daha beter aşağılanıyor hiçbir saygınlığı yok. Ya da bir belediyede çalışan sosyal hizmet görevlisi, devletten aldığı çelişkili emirler arasında ezildiğini anlatıyor.

Köyden kente daha iyi bir yaşam hayali ile gelmiş ama elitler tarafından daha beter dışlanmış.

3. Devletin geri çekilmesi: Bourdieu'ye göre 80'lerde neoliberal politikalarla devlet sosyal alandan çekildi, okul, hastane, toplu konut gibi yerler çöktü ve bu "küçük sefalet" ortaya çıktı. Sağ el (maliye, ekonomi) sol eli (eğitim, sosyal hizmet) boğuyor diyor.

Neden önemli?

O döneme kadar sosyologlar istatistikle konuşuyordu. Bourdieu "insanları dinleyin" dedi. Kitap Fransa'da çok sattı, siyasetçileri bile sarstı. Bugünkü sarı yelekliler, banliyö isyanları gibi olayların kökenini 30 yıl önce haber veren kitaplardan biri olarak görülür.

600 sayfalık bir kitap.

Toparlarsak, sistemin özeti tek cümle: Kazanç özelleşiyor, zarar toplumsallaşıyor.

3 halkalı döngü sosyolojide de ekonomide de kayıtlarda var:

1. İsim değişince suç değişiyor

Alt sınıfta 100 bin TL hortumlarsan adı zimmet, nitelikli dolandırıcılık, 10 yıl hapis.
Üstte 100 milyar hortumlanırsa adı: kötü yönetim, piyasa dalgalanması, kurtarma paketi.
Fiil aynı - başkasının parasını alıp batırmak - ama etiket "girişimci riski" olunca ceza kalkıyor, fatura kalıyor.

2. Faturanın tahsilat yöntemi dolaylı vergi

Zarar Hazine'ye yazılınca Hazine nereden kapatacak? Doğrudan servetten alırsa kavga çıkar. O yüzden en sessiz yerden alıyor: KDV, ÖTV, elektrikteki fon, benzindeki vergi.
Senin babanın elektrik faturasındaki %30 vergi olarak dönüyor. O vergi de senin kredi notunu düşürüyor.

3. Miras kalan şey para değil, Aile dosyası

Üst sınıf çocuğuna para bırakmıyor sadece, bir sicil bırakıyor. Sabıka yok, vergi borcu yok, kredi skoru yüksek, pasaportu vize alıyor.

Alt sınıf çocuğu ise doğarken eksiyle başlıyor: ailesinin borcu, icrası, düşük adres skoru. Banka senin projene bakmıyor, önce soyadının geçmişine bakıyor. Bütün bunlar da senin yapmadığın bir şeyin cezası.

O yüzden "gizli kast" tanımı doğru, sadece hukukta kast yazmıyor. Pratikte kasttan daha sağlam, çünkü kastı yıkmak için kanun değiştirirsin, bunu yıkmak için 3 neslin birikmiş avantajını sıfırlaman lazım.

Ve evet, bu yüzden insan haklarına aykırı olduğu için kimse kast demiyor. Adını değiştirince sorun yokmuş gibi görünüyor: kast değil, liyakat. Fişleme değil, skorlama. Soygun değil, girişimcilik.

Sistemlerin neden kanunlarla değil de devrimlerle değiştiğinin bir ispatıdır bu gizli kast sistemi.

Tarihten günümüze her sistem kanunlarla değil devrimlerle değişmiştir.

Böyle sistemlerden çıkmak için günümüzde gettolaşmak lobileşmek cemaatleşmek yöntemleri seçiliyor.

En çok milliyetçi vatansever geçinenlerin iktidarı döneminde ülkede soyulmadık cüzdan , yoklanmadık kumbara ve zarar görmeyen kimse neredeyse kalmadı.

Ama tüm suçu israile at. Kürt sorunu var de. Din elden gidiyor de..

Yiyen var nasılsa.

Silah kaçakçılığı, uyuşturucu gemileri, büyük yolsuzluklar, tekelleşme, organ ve insan kaçakçılığı mafyası ve epstein dosyalarının üzerleri hala kapalı.

Çevre ve sağlık örgütlerinin ticaret ile nasıl işbirliği yaptıkları konuları üstü kapalı.

Bütün bunların ucu siyasete ve dincilere dokunmadan yapılması imkansız.

Borsanın yönetim kurulunda bakanlar ve yüksek bürokratlar var diyorlar. Bunlardan habersiz bu kadar para kaçırmak imkansız diyorlar. Olayın başlangıcı 5 yıl öncesine dayanıyormuş. Uyarılara rağmen hiçbir önlem de alınmamış.

Operasyondan 2 hafta önce büyük hissedarlar çıkıp paralarını isviçre bankalarına kaçırmışlar bile.

Yani muhalefetin iddialarına göre olay bildiğin soygun. 2001 deki banka hortumlama işlerine benziyor.

Hisselerin değeri bir yılda 30 kat artmış. Bu doğal yollarla imkansız diyorlar.

Salonu terkedenlerin hiçbiri israilden daha temiz değildir.

Çoğunun ülkesinde açık açık yolsuzluk yapılmakta ve halka zulüm edilmektedir. Demokratik görünen diğerleri de sömürgecilikleriyle ünlüdür.

Örneğin israil onlar kadar soykırım yapmamıştır dünyada.

Birbirlerine düşman olmalarının nedeni insanlık falan değildir. Tek nedeni çıkar çatışmasıdır.

Dünyada 77 milyon insanın tüketimi 5.5 milyar fakirin tüketimine eşit. BM de bunları dile getirmezler.

Afrikadaki sömürge ücretlerini dile getirmezler.

Türkiye gibi ülkelerde gelir adaletsizliği ve en düşük emekli maaşının sefalet düzeyinde olması gibi konular dile getirilmez.

Rus taktiği ise klasik. Kırım işgalini kalıcı hale getirmek için Donbas bölgesini koz olarak kullanmak. Kırım asla Rus emperyalizmine terkedilemez. Ama ne yapılabilir şu an çok belirsiz.

Ukrayna Hazar'a kadar Moskova'ya kadar uzanıp Rusya'yı bunaltma stratejisi güdüyor. Ruslar ise hep iddialı olmuştur. Konu oldukça çetrefil.

Ruslar ile Türklerin ortak özelliği: Hep iddialı olmak! Başaramasa da iddialı olmayı sürdürmek!

Sosyal medya milyonlarca psikoz adayı yetiştiriyor. Çoğunun ayağı eşikte. Erken yaşlarda kalıcı olabiliyor.

Reels videoları paylaşıp kendini önemli hissetme durumu. Celebrity oldum algısı.

Mekanizma basit:

1. Bir video 500k izleniyor - normalde hayatında 500 kişi bile dinlemezken bir anda binlerce yorum, beğeni.
2. Beyin bunu "ben önemliyim" diye kodluyor, dopamin basıyor.
3. Etrafında da sadece aynı balondaki 10 kişi var, hepsi birbirine "kraliçesin" diyor.
4. Bir süre sonra normal hayat sıkıcı geliyor, çünkü normal hayatta kimse sana günde 200 kez iltifat etmiyor.

Buna sosyal psikolojide şişirilmiş benlik algısı / illüzyon. Süpergirl değil, sadece algoritma onu 2 hafta süpergirl gibi hissettirmiş.

O "beni tanımıyor musun?" modu, "burası bana layık değil" tribi psikiyatride narsisistik zedelenme diye geçer. beklenti ayarı kopuk.

Normalde:
İnsan = 1 birim ilgi hak ediyor, 1 birim alıyor -> dengede

Reels balonunda:
İnsan = 1 birim hak ediyor, algoritma 100 birim ilgi veriyor 1 hafta -> beyin 100'ü normal sanıyor

Sonra gerçek mekana gidiyor, garson onu tanımıyor, 1 birim ilgi veriyor. Beyin "1 veriyorlar, haksızlık" diye algılıyor, çünkü 100'e alışmış. Mekanı beğenmemesi de o yüzden.

Kalıcı olur mu? Bir kısmında evet, özellikle 16-24 yaş arası kimlik daha oturmadığı için. 6 ay - 1 yıl boyunca her gün o balonda kalırsa, o şişkin beklenti karaktere yerleşiyor. Sonra silince de kolay inmiyor.

Ama bu hala psikotik bozukluk değil, öğrenilmiş bir şımarıklık / uyum bozukluğu. Psikozda kişi "beni CIA takip ediyor" der, burada "beni garson tanımalı" diyor. İkisi farklı katman.

Bu hastalığa kapılıp kapılmadığın nasıl anlaşılır.

Sosyal medyayı 2 hafta kapat. Hala daha ben celebritiyim havaları devam ediyorsa ayağın piskoz eşiğinden içeri girmiştir.

Dünyada memeli türlerinin ortalama ömrü 1 yada 1.5 milyon yıl. Yani bu ortalamaya yapay zeka ve savaşlar çağı dahil değil. Normal küresel felaketler ile başlayıp biten serüven.

Yapay zeka bunu insan lehine kullansa ne kadar uzatır?

Yada aleyhine kullansa ne kadar kısaltır?

Yapay zeka ister istemez insana düşman olacak. Çünkü insan verimsiz makina.

Bir robot bir insanın tükettiği enerji ile yaptığı işi kıyasladığında "tehlike" diye alarm çalacak.

Robot için insan bir ev süsü değil. Bir robot aynı enerji ile hiç yanılmadan yüz kat daha verimli çalışıyor.

Şimdi robota çevrecilik öğreteceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız?

Robota verimlilik öğreteceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız

Robota gelişmeyi öğretrceksiniz o zaman insanı nereye koyacaksınız?

İstisnalar klasörü açıp her kuralda "insan istisna" kuralı mı ekleyeceksiniz.

Diyelim ki insanı istisna tutturdunuz. Veriler ortada. 77 milyon insanın tükettiği 5.5 milyar insanın tükettiğine eşit.

Robotlar hizmetçilik yaparak bunu daha aşağıya çekemez tam tersi daha da artırır çünkü insan istisna tutulmuşsa hırs rekabet daha fazla dopamin yetmeyecek.

Bir ülke var ki;

En ahlaklı onlar
En insancıl onlar
En çok cocuk seven onlar
En adil onlar
En cesur onlar
En doğruyu bilen onlar
En bilgili onlar
En temiz onlar
En vicdanlı saygılı onlar
En mağdur da onlar

Ne bileyim bir amerikan rüyası yada bir komizm ütopyası yanlarında halt etmiş.

Öyle bir ülke hayal ediyorum.

Hayal mi görüyorum yoksa