Efelsefe Forumu Katılım ve Etik İlkeleri
Önsöz
Bu forum, herhangi bir düşünce sistemini, dünya görüşünü, dini, ideolojiyi veya felsefi yaklaşımı üstün ya da aşağı kabul etmek amacıyla kurulmamıştır.
Forumun temel amacı; farklı düşüncelerin özgürce ortaya konulabildiği, sorgulanabildiği, eleştirilebildiği ve birbirleriyle karşılaşabildiği bir düşünce alanı oluşturmaktır.
Burada amaç herkesin aynı düşünmesi değil; farklı düşünen insanların birbirini anlayabilmesine imkân sağlayacak bir tartışma kültürü oluşturmaktır.
Bu nedenle forum, mümkün olan en geniş düşünce özgürlüğünü esas alırken, bu özgürlüğün başkalarının onurunu, kişilik haklarını ve düşünce özgürlüğünü ortadan kaldıracak biçimde kullanılmasını kabul etmez.
Forumun en temel ilkesi şudur:
Düşünce özgürdür; fakat düşüncenin ifade edilme biçimi sorumluluk taşır.
1. Düşünce özgürlüğü
Her katılımcı; felsefi, dini, bilimsel, siyasi, toplumsal, ahlaki veya kişisel görüşlerini açıklama hakkına sahiptir.
Bir düşüncenin toplumda yaygın kabul görmemesi, çoğunluğun düşüncesine aykırı olması veya rahatsız edici bulunması tek başına o düşüncenin forumdan çıkarılması için gerekçe değildir.
Forum yönetimi herhangi bir düşünceyi yalnızca kendisiyle aynı fikirde olmadığı için sansürlemez.
Ancak düşünce özgürlüğü; başka bir katılımcıyı tehdit etme, hedef gösterme, kişilik haklarına saldırma, kin ve nefret söylemi üretme veya başka bir kişinin ifade özgürlüğünü ortadan kaldırmaya çalışma hakkı vermez.
2. Fikir ile kişi arasındaki ayrım
Forumda eleştirinin konusu mümkün olduğunca fikir, argüman, iddia veya düşünce olmalıdır.
“Bu düşünce yanlıştır.” demek meşru bir eleştiridir.
“Bu düşünceyi savunan kişi aptaldır.” demek ise düşüncenin tartışılmasından kişiye saldırıya geçmektir.
Katılımcılar fikirleri sert biçimde eleştirebilir; ancak kişileri aşağılamadan, küçük düşürmeden veya hedef göstermeden bunu yapmalıdır.
Bir fikri çürütmek serbesttir; fikrin sahibini aşağılamak tartışma değildir.
3. Her düşünce eleştirilebilir
Forumda hiçbir düşünce eleştiriden muaf değildir.
Dini inançlar, ateizm, agnostisizm, materyalizm, idealizm, liberalizm, sosyalizm, muhafazakârlık, milliyetçilik, anarşizm, varoluşçuluk ve diğer düşünce sistemleri; tarihsel veya çağdaş bütün fikirler tartışılabilir.
Bir düşüncenin kutsal, geleneksel, popüler veya toplumda yaygın olması onu eleştiriden muaf kılmaz.
Aynı şekilde bir düşüncenin azınlık görüşü olması da ona eleştiri karşısında özel bir dokunulmazlık sağlamaz.
Forumun tarafsızlığı, bütün düşüncelerin doğru kabul edilmesi değil; bütün düşüncelerin tartışılabilmesine imkân verilmesidir.
4. Üslup ve ifade biçimi
Forum yalnızca ne söylendiğiyle değil, nasıl söylendiğiyle de ilgilenir.
Alay, küçümseme, hakaret, kişiselleştirme, sürekli kışkırtma ve karşı tarafı tartışmadan uzaklaştırmayı amaçlayan üslup, düşünsel tartışmanın niteliğini düşürür.
Bununla birlikte sert eleştiri ile hakaret birbirinden ayrılır.
Bir düşünceye yönelik güçlü, keskin ve hatta rahatsız edici eleştiri tek başına forum ihlali değildir.
5. Ayrımcılık, nefret ve hedef gösterme
Irk, etnik köken, cinsiyet, din, mezhep, milliyet, engellilik veya başka bir kişisel özellik üzerinden insanları aşağılayan, insanlık dışılaştıran, hedef gösteren veya şiddete yönlendiren içerikler felsefi tartışma kapsamında değerlendirilmez.
Bir ideolojiyi, dini veya düşünce sistemini eleştirmek serbesttir.
Ancak o düşünceye mensup insanları bir bütün olarak aşağılamak veya düşmanlaştırmak aynı şey değildir.
Fikir eleştirilebilir; insan onuru hedef alınamaz.
6. Kişisel tartışmalar ve polemik
Forum, kişisel hesaplaşmaların yürütüldüğü bir alan değildir.
Bir tartışma sırasında ortaya çıkan anlaşmazlık, katılımcıların birbirlerine karşı sürekli saldırıya geçmesine, geçmiş tartışmaların gündeme taşınmasına veya forumun kişisel çatışma alanına dönüştürülmesine gerekçe oluşturmaz.
Tartışmanın amacı karşı tarafı susturmak değil, düşüncenin sınırlarını birlikte araştırmaktır.
7. Kaynak, alıntı ve özgünlük
Katılımcılar kendi düşüncelerini özgürce paylaşabilir.
Başka bir kişinin düşüncesi, makalesi, kitabı, yazısı veya internet içeriğinden yararlanılması halinde bunun mümkün olduğunca açık biçimde belirtilmesi beklenir.
Doğrudan yapılan alıntılar tırnak içerisinde gösterilmeli ve biliniyorsa yazar ile eser adı belirtilmelidir.
Başkasına ait bir düşüncenin, metnin veya çalışmanın kişinin kendi üretimiymiş gibi sunulması forumun etik anlayışıyla bağdaşmaz.
Telif hakkı ve fikrî mülkiyet bakımından ayrıca yürürlükteki mevzuat hükümleri geçerlidir.
8. Bilgi ile yorumun ayrılması
Katılımcıların mümkün olduğunca;
“Biliyorum”,
“Kaynağa göre”,
“Bana göre”,
“Bunun böyle olduğunu düşünüyorum”
gibi ifadelerle bilgi, yorum, kanaat ve varsayım arasındaki ayrımı gözetmeleri teşvik edilir.
Yanlış bilgi paylaşılması her durumda kötü niyet anlamına gelmez. Ancak yanlış olduğu ortaya konulan bir bilginin kasıtlı olarak sürdürülmesi tartışmanın güvenilirliğine zarar verir.
9. Kaynak gösterme ve akademik dürüstlük
Özellikle tarih, bilim, hukuk, dinler tarihi, psikoloji, sosyoloji ve benzeri alanlarda yapılan iddiaların mümkün olduğunda güvenilir kaynaklarla desteklenmesi teşvik edilir.
Forum akademik bir dergi değildir; dolayısıyla her paylaşımın akademik makale formatında olması beklenmez.
Ancak “kanıt”, “bilimsel araştırma”, “uzmanlar”, “tarihsel gerçek” gibi ifadeler kullanıldığında mümkün olduğunca bunların dayandığı kaynakların belirtilmesi forum kültürünün gelişmesine katkı sağlar.
10. Dil ve anlaşılabilirlik
Forumda yazım ve dil bilgisi kurallarına mümkün olduğunca uyulması önerilir.
Amaç kusursuz Türkçe kullanımı üzerinden katılımcıları dışlamak değil, düşüncelerin mümkün olduğunca açık ve anlaşılır biçimde aktarılmasını sağlamaktır.
Başka dillerde paylaşım yapılabilir. Ancak mümkün olduğunda diğer katılımcıların anlayabilmesi için Türkçe çevirisinin de paylaşılması tercih edilir.
11. Konu bütünlüğü
Her başlık belirli bir düşünce veya tartışma etrafında ilerlemelidir.
Konu dışına çıkılması tamamen yasak değildir; düşünsel tartışmalar doğal olarak başka alanlara geçebilir.
Ancak bir başlığın sürekli olarak başka tartışmalara dönüştürülmesi veya konu bütünlüğünün bozulması halinde yönetim müdahale edebilir.
12. Trollük, kışkırtma ve tartışmayı sabote etme
Sırf tepki oluşturmak amacıyla provokatif içerik üretmek, aynı düşünceyi sürekli tekrarlayarak tartışmayı kilitlemek, bilerek yanlış bilgi vermek, diğer üyeleri kışkırtmak veya tartışmanın niteliğini düşürmek forum kültürüyle bağdaşmaz.
Farklı düşünmek trollük değildir.
Rahatsız edici bir görüş ifade etmek de tek başına trollük değildir.
Burada belirleyici olan niyet, tekrar eden davranış ve tartışmaya etkisidir.
13. Yönetimin tarafsızlığı
Kurucu ve yöneticiler de dahil olmak üzere forumdaki herkes bu kurallara tabidir.
Yönetici sıfatı kişiye tartışmalarda üstünlük sağlamaz.
Yönetimin görevi hangi düşüncenin doğru olduğuna karar vermek değil; tartışmanın yapılabileceği zemini korumaktır.
Yönetim, kendi düşüncesine aykırı olduğu için bir içeriğe müdahale etmemelidir.
14. Yönetimin müdahale yetkisi
Yönetim, forum kurallarının ihlal edildiğini düşündüğü içeriklere müdahale etme, düzenleme, taşıma, gizleme veya kaldırma yetkisine sahiptir.
Bu yetki düşünceleri kontrol etmek amacıyla değil, forumun belirlenen ilkeler içerisinde faaliyet göstermesini sağlamak amacıyla kullanılır.
Mümkün olduğunda müdahalenin gerekçesi katılımcıya açıklanır.
15. İhlaller ve yaptırım
Forum yönetimi yaptırım uygularken ihlalin niteliğini, ağırlığını, tekrarını ve katılımcının tutumunu dikkate alır.
Kural ihlallerinde genel olarak şu yöntem izlenir:
İlk aşama: Katılımcının uyarılması ve mümkünse ihlalin düzeltilmesine imkân verilmesi.
İkinci aşama: Tekrarlanan veya ciddi ihlallerde geçici kısıtlama, içerik kaldırma veya üyeliğin geçici olarak askıya alınması.
Üçüncü aşama: Israrlı, ağır veya kötü niyetli ihlallerde üyeliğin sonlandırılması.
Ağır ihlallerde yönetim, uyarı aşamasını geçerek doğrudan üyeliği sonlandırabilir.
16. Yasaklanan üyeliğin yeniden açılması
Üyeliği forum kurallarını ağır veya tekrarlayan biçimde ihlal ettiği için sonlandırılmış bir kişinin yeni kullanıcı adıyla yeniden katılması, önceki yaptırımı aşmaya yönelikse ayrıca ihlal olarak değerlendirilir.
Yeni bir kullanıcı hesabının oluşturulması tek başına ihlal sayılmaz; ancak önceki yaptırımdan kaçınma amacı taşıdığı tespit edilirse yönetim müdahale edebilir.
17. Gizlilik ve kişisel bilgiler
Katılımcıların gerçek hayattaki kimlikleri, iletişim bilgileri, özel yazışmaları veya kişisel bilgileri rıza dışında paylaşılmamalıdır.
Başka bir kişinin özel hayatına ilişkin bilgileri ifşa etmek, kişisel bilgilerini yayımlamak veya onu gerçek hayatta hedef haline getirebilecek bilgiler paylaşmak forum kurallarıyla bağdaşmaz.
18. İyi niyet ilkesi
Forum tartışmalarında katılımcıların birbirlerinin ifadelerini mümkün olduğunca iyi niyetle yorumlamaları beklenir.
Her hatalı ifade kötü niyet, her farklı düşünce düşmanlık, her sert eleştiri saldırı olarak kabul edilmemelidir.
Aynı şekilde “Ben sadece fikir belirttim” ifadesi de hakaret, tehdit veya nefret söylemi içeren bir davranışı otomatik olarak meşru hale getirmez.
19. Özdenetim
Bu forumun temel güvencesi yalnızca yöneticilerin denetimi değildir.
Asıl amaç, katılımcıların kendi ifadelerinin sorumluluğunu üstlenmesidir.
Katılımcının kendisine sorması gereken temel soru şudur:
“Bunu söyleyebiliyor muyum?” değil; “Bunu söylerken düşüncemi mümkün olan en iyi şekilde ifade ediyor muyum?”
Yönetimin her tartışmaya müdahale etmek zorunda kalmadığı, katılımcıların kendi kendilerini denetleyebildiği bir forum kültürü hedeflenmektedir.
20. Son ilke
Bu forumda kimsenin düşüncesi dokunulmaz değildir.
Hiçbir düşünce yalnızca sahibi nedeniyle doğru kabul edilmez.
Hiçbir düşünce yalnızca çoğunluk tarafından kabul edilmediği için yanlış veya yasak kabul edilmez.
Bir düşüncenin değeri, sahibinin kim olduğundan ziyade gerekçelerinin, tutarlılığının, dayanaklarının ve eleştiriye karşı dayanıklılığının tartışılmasıyla ortaya çıkar.
Bu nedenle forumun temel yaklaşımı şudur:
Düşünceyi susturmak yerine tartış.
İnsana saldırmak yerine fikri eleştir.
Katılmıyorsan gerekçeni ortaya koy.
Yanılıyorsan değiştirmekten çekinme.
Haklıysan haklılığını karşı tarafı küçümsemeden savun.
Forumun amacı herkesin aynı sonuca ulaşması değildir.
Amaç, farklı sonuçlara ulaşan insanların birlikte düşünebileceği bir alan yaratmaktır.
