Yel Ana ve 4 Oğlu

[Yapma Kafa]

Yel Ana = Rüzgarın Anası. Yel Obur'un tam zıttı

Eğer Yel Obur yıkım getiren kasırgaysa, Yel Ana hayat veren meltemdir.

Yel Ana kimdir?

• Görünüş: Uzun beyaz saçlı, etekleri rüzgarda uçuşan yaşlı bir kadın. Bazen genç bir kız gibi de görünür. Elinde yelpaze veya tüy tutar.

• Yaşadığı yer: Göğün 4. katında, dağ başlarında. 4 yöne rüzgar gönderen yer orasıdır.

• Karakter: Merhametli, anaç, koruyucu. Göçerlerin, yolcuların, çobanların dostu.

Görevleri neler?

1. Rüzgarı göndermek: İlkbaharda ılık rüzgarı, yazın serin meltemi, sonbaharda tohumları savuran rüzgarı o yollar.

2. Yolculara yardım: Çölde, bozkırda kaybolanlara serin rüzgarla yol gösterir. "Yel Ana es, yolumu bulayım" diye dua edilirdi.

3. Temizlemek: Havayı, evleri, insanı kötü kokulardan ve hastalıklardan arındırır. Rüzgarla kötülüğü süpürdüğüne inanılır.

4. Tohum ve bereket: Ekinlerin tozlaşmasını, ağaçların meyve vermesini sağlar. Ülgen ile birlikte çalışır.

Nasıl memnun edilir?
Eskiden göçebe Türkler Yel Ana'ya saygı gösterirdi:

• Islık çalmamak: Islık çalmak Yel Ana'yı çağırmak demekti. Yanlış zamanda çalarsan fırtına getirir.

• Ateşe üflememek: Ateşe üflemek rüzgarı kirletmek sayılırdı.

• Bez bağlamak: Dağ tepesindeki ağaçlara, kayalara bez bağlayıp "Es bize Yel Ana" denirdi.

• Adak: İlk esen rüzgarda süte ekmek ufalayıp havaya savurmak.

Ailesi ve ilişkileri

• Eşi: Yel Bey. O da rüzgarın erkek tarafı.

• Çocukları: 4 yöne esen rüzgarlar. Kuzey rüzgarı, Güney rüzgarı vs.

• Düşmanı: Yel Obur. İkisi sürekli mücadele eder. Yel Ana sakinlik, Yel Obur fırtına ister.

Ne anlama geliyor?

Yel Ana doğanın "nefes" tarafı. Nefes = can = hayat. Bu yüzden şifacıdır da. Hastaya iyi gelen rüzgar Yel Ana'nın öpücüğüdür derler.

Kısaca:
Yel Obur = Rüzgarın öfkesi, yıkımı
Yel Ana = Rüzgarın şefkati, hayatı

İkisi birlikte rüzgarın dengesini tutar.

[Yapma Kafa]

Yel Ana'nın 4 oğlu var. Her biri bir yöne eser ve her birinin ayrı huyu, görevi var. Eski Türkler yöne göre rüzgarı bu 4 kardeşten bilirlerdi.

Yel Ana'nın 4 Rüzgar Oğlu

1. Kuzey Rüzgarı - Bora / Karayel

• Huyu: Sert, soğuk, dik kafalı. En güçlü oğlan odur.
• Ne getirir: Kışı, karı, ayazı. Dağlardan inip her şeyi dondurur.
• İyi yanı: Havayı temizler, sinek-sivrisinek kovar, ekindeki zararlıyı öldür.
• Kötü yanı: Çok eserse kuraklık ve don getirir.
• Sembolü: Beyaz kurt

*2. Güney Rüzgarı - Lodos

• Huyu: Sıcakkanlı, cömert, biraz tembel.
• Ne getirir: Ilıklığı, baharı, yağmuru. Çöllerden nemli hava taşır.
• İyi yanı: Tohumları uyandırır, ağaçları çiçeklendirir. Yel Ana'nın en sevdiği oğlu.
• Kötü yanı: Çok eserse bunaltır, hastalık yayar.
• Sembolü: Turna kuşu

3. Doğu Rüzgarı - Gün Doğusu / Poyraz

• Huyu: Genç, hareketli, haberci. Güneşle birlikte uyanır.

• Ne getirir: Sabahı, gün doğumunu, yeni başlangıçları. Umut rüzgarı denir.

• İyi yanı: Yolculara yol gösterir, gemicilere iyi gelir. Bereket getirir.

• Kötü yanı: Sabit esmez, bir eser bir durur. Kararsızdır.

• Sembolü: Kartal

4. Batı Rüzgarı - Gün Batısı / Batılı

• Huyu: Bilge, yaşlı, hüzünlü. Günün sonunda eser.
• Ne getirir: Akşamı, yağmuru, bulutları. Hasat rüzgarı.
• İyi yanı: Ekinleri olgunlaştırır, denize yağmur taşır.
• Kötü yanı: Çok eserse fırtına ve sel yapar. Yel Obur’la en çok o kavga eder.
• Sembolü: At

4 Kardeşin Hikayesi

Derler ki Yel Ana 4 oğlunu dünyanın 4 köşesine bekçi diye koymuş.

Her gün toplanıp "bugün nereye eseceğiz" diye konuşurlarmış.
Bazen kavga ederlermiş. Kuzey ile Güney anlaşamaz, Doğu ile Batı araya girermiş.
Onlar kavga edince yeryüzünde fırtına, kasırga çıkar.
Anlaşırlarsa meltem eser, bahar gelir.

Halk arasında da vardı: "Kuzey eserse sık giyin, Güney eserse yağmur bekle, Doğu eserse yola çık, Batı eserse evde kal"

Kısaca 4 rüzgar = Yel Ana'nın dünyayı döndürme sistemi.