Varlık ve Oluş Arasında: Antik Çağın İki Karşıt Kutbu Bugün Bize Ne Söylüyor?

[Samuray]

Felsefe tarihinin ilk büyük kırılma noktalarından biri, MÖ 5. yüzyılda Ege'nin iki farklı kıyısında yankılanan iki zıt düşünceyle şekillendi. Bir tarafta Efesli Herakleitos, aynı nehirde iki kez yıkanılmaz diyerek evrenin ana ilkesinin sürekli bir değişim, çatışma ve oluş olduğunu savunuyordu. Ona göre durağanlık bir illüzyondan ibaretti; varlık dediğimiz şey sürekli dönüşen bir süreçten başka bir şey değildi. Diğer tarafta ise Elea okulunun kurucusu Parmenides, tam aksini iddia ediyordu: Var olan vardır, var olmayan yoktur. Parmenides'e göre değişim, doğum ve ölüm sadece duyularımızın bize oynadığı bir yanılsamaydı. Gerçek varlık bir, bölünmez, değişmez ve zamansızdı. Akıl bize bunu söylerken duyularımız bizi yanıltıyordu. Bu iki filozofun tartışması, sadece Antik Çağ'a sıkışıp kalmış entelektüel bir egzersiz değildir. Batı düşünce tarihinin, bilim felsefesinin ve hatta modern fizikteki zaman anlayışımızın temel taşlarını döşemiştir. Platon, bu iki zıt görüşü uzlaştırmak için İdealar Kuramı'nı geliştirmiş; Aristoteles ise potansiyel ve aktüel kavramlarıyla değişimi mantıksal bir zemine oturtmaya çalışmıştır. Günümüz dünyasına baktığımızda, Herakleitos'un akış vurgusunun hayatımızın her alanına egemen olduğunu görüyoruz. Teknoloji, kimlikler, sosyal yapılar ve bilgi baş döndürücü bir hızla değişiyor. Ancak bu akışın içinde savrulurken tutunacak sabit bir nokta arayışımız, Parmenidesçi bir sarsılmaz hakikat arzusunu dışa vuruyor. Bir yanda sürekli yenilenen bir dünya, diğer yanda değişmeyen bir öz veya ilke arayışı. Peki, felsefe tarihinin bu iki dev figürünün mirasını bugün nasıl yorumlamalıyız? Dijital çağın getirdiği bu aşırı belirsizlik ortamında sizce Herakleitos'un oluş dolu evreninde mi yaşıyoruz, yoksa Parmenides'in dediği gibi tüm bu değişim yüzeyde kalan bir yanılsama mı?

[zodyak]

Varlık ve oluş mu gel anlatayım üstelik bedava.

"Koşan adam"

Koşmak oluş , adam varlıktır.

Ama koşan adam tek kişilik bir eylemdir.

Şimdi koşan adam dendiği zaman koşan + adam = 2 şey akla gelmiyor.

Eğer koşmak ayrı bir şey ise o zaman denklemden adamı çıkarıp koşmayı bana göstermek zorundasın.

Koşmak = 2 şey - adam

Böyle bir sonucu kimse gösteremedi ve gösteremez de.

Çünkü 2 eylem 2 oluş yok tek varlık var o da adam.

Biz beynimizi sözcüklerle şartladığımız için gerçek olaylardan iyice kopuyoruz. Evet bu kaçınılmaz bir şey. Ama yalın çıplak düşünmek için sözcükleri de ayıklamak gerek.