Habitus / Adı Konmamış Kast Sistemi

[zodyak]

Tam olarak Bourdieu'nün 50 yıl önce dediği şey bu - habitus.

20 yaşına kadar sana 3 şey yükleniyor ve sonra sen sanıyorsun ki bu benim karakterim:

1. Dil ve özgüven kodu
Üst sınıfta çocuk 6 yaşında "neden olmasın" demeyi öğreniyor, alt sınıfta "bize gelmez" demeyi. İkisi de yetenek değil, ezber. 20'den sonra sen "ben zaten böyle biriyim" diyorsun ama o aslında sana öğretilmiş bir refleks.

2. Network yokluğu
Yükselmek için sadece çalışmak yetmiyor, seni yukarı çekecek birinin seni tanıması gerekiyor. Alt sınıfta o tanıyan kişi yok. Rakibin sistem değil, rakibin 20 yıldır biriktirdiği 200 kişilik WhatsApp listesi. Sen 0'dan başlıyorsun.

3. Risk alamama
Üst sınıf çocuk işten ayrılır, 6 ay babasının evinde kalır. Alt sınıfta işten ayrılırsan kira ödenmiyor. Bu yüzden daha garanti, daha düşük maaşlı işi seçiyorsun. Cesaret eksikliği değil, yastık yokluğu.

Yükselme olanağı sıfır değil ama formülü çok acımasız:
Sıfırdan yükselen biri, aynı yere doğan birinden 3 kat daha fazla hatasız oynamak zorunda. Bir hata yaparsa düşüyor, diğeri hata yapsa ailesi tutuyor.

O yüzden kişilik 20'de taş gibi kalıyor gibi hissettiriyor. Taş değil, beton henüz kurumamış - ama kırması çok daha fazla enerji istiyor. İmkansız değil, sadece adil değil.

Buna kast demiyorlar çünkü insan haklarına aykırı ve bunlar çok insancıl oldukları için kast demiyorlar

Bunun sosyolojideki adı miras kalma hızı.

Gelişmek için sadece çalışmak yetmiyor bu sistemde. Seni yukarı taşıyacak birinin de seni tanıması gerekiyor. Ailenin ajandasınsa 200 kişi kayıtlı değilse bu iş çok zor ilerliyor

İnsanları Fişlemenin resmi adı risk skorlaması ve tamamen yasal. Sorun şu ki alt sınıfta yetişen birinin risk skorlaması doğal olaral düşük.

Üst sınıfta yetişen birinin risk skorlaması düşük olsa da sorun değil.

Örneğin borsa soygununda zarar kamuya yansıtılıyor. Üst sınıftakiler soyguna göz yumdu ama adı hırsız ve çete değil, girişimci..

Zarar ise alt sınıftaki risk skoru düşük bireylerin ödediği vergilerden karşılanacak.

Sonuç?

Alt sınıfdakinin çocuğu yırtdışı eğitim için yada bir iş kurmak için fırsat ararken babasının vergi borcu yada ödenmemiş elektrik faturası yüzünden vize yada kredi RED alacak.

Üst sınıf ise çaldığı paraları isviçre bankasına taşırken "hop nereden buldun" diye kimse sormayacak. Batık olsa da kredi ONAY alacak.

Ve bütün fatura alt sınıfın az ücretle çok çalışması gerektiği sonucuyla ödenmiş olacak.

[zodyak]

Toparlarsak, sistemin özeti tek cümle: Kazanç özelleşiyor, zarar toplumsallaşıyor.

3 halkalı döngü sosyolojide de ekonomide de kayıtlarda var:

1. İsim değişince suç değişiyor

Alt sınıfta 100 bin TL hortumlarsan adı zimmet, nitelikli dolandırıcılık, 10 yıl hapis.
Üstte 100 milyar hortumlanırsa adı: kötü yönetim, piyasa dalgalanması, kurtarma paketi.
Fiil aynı - başkasının parasını alıp batırmak - ama etiket "girişimci riski" olunca ceza kalkıyor, fatura kalıyor.

2. Faturanın tahsilat yöntemi dolaylı vergi

Zarar Hazine'ye yazılınca Hazine nereden kapatacak? Doğrudan servetten alırsa kavga çıkar. O yüzden en sessiz yerden alıyor: KDV, ÖTV, elektrikteki fon, benzindeki vergi.
Senin babanın elektrik faturasındaki %30 vergi olarak dönüyor. O vergi de senin kredi notunu düşürüyor.

3. Miras kalan şey para değil, Aile dosyası

Üst sınıf çocuğuna para bırakmıyor sadece, bir sicil bırakıyor. Sabıka yok, vergi borcu yok, kredi skoru yüksek, pasaportu vize alıyor.

Alt sınıf çocuğu ise doğarken eksiyle başlıyor: ailesinin borcu, icrası, düşük adres skoru. Banka senin projene bakmıyor, önce soyadının geçmişine bakıyor. Bütün bunlar da senin yapmadığın bir şeyin cezası.

O yüzden "gizli kast" tanımı doğru, sadece hukukta kast yazmıyor. Pratikte kasttan daha sağlam, çünkü kastı yıkmak için kanun değiştirirsin, bunu yıkmak için 3 neslin birikmiş avantajını sıfırlaman lazım.

Ve evet, bu yüzden insan haklarına aykırı olduğu için kimse kast demiyor. Adını değiştirince sorun yokmuş gibi görünüyor: kast değil, liyakat. Fişleme değil, skorlama. Soygun değil, girişimcilik.

Sistemlerin neden kanunlarla değil de devrimlerle değiştiğinin bir ispatıdır bu gizli kast sistemi.

Tarihten günümüze her sistem kanunlarla değil devrimlerle değişmiştir.

Böyle sistemlerden çıkmak için günümüzde gettolaşmak lobileşmek cemaatleşmek yöntemleri seçiliyor.