Meritokrasi ve Meritokrasi Yalanı

[Yapma Kafa]

Meritokrasi = "Liyakat düzeni"

Kelime kökeni:
Merit = Hak etmek, layık olmak
Cracy = İktidar, yönetim

Yani sözlük anlamı: "Hak edenin yönettiği sistem"

Teoride şöyle çalışması gerekiyor:

• En çok çalışanın
• En zeki olanın
• En yetenekli olanın
  kazanması.

Kağıt üzerinde adil bir sistem gibi duruyor. Kimseye torpil yok, herkes eşit yarışıyor, kazanan emeğiyle kazanıyor.

Ama pratikte işlemiyor.

Çünkü yarışın başlangıç çizgisi eşit değil.

Düşün: 100 metre koşusu var.

• Birinin ayağında en iyi ayakkabı, antrenörü var, karnı tok başlıyor.
• Diğeri çıplak ayakla, aç karnına başlıyor.

Sonra kazanan birinciye "Çok çalıştın, hak ettin" diyorlar. Evet çalıştı ama yarış zaten eşitsizdi.

O yüzden bugün meritokrasi çoğu zaman şuna dönüştü:
Zenginlerin çocuklarının ayrıcalığını hak edilmiş başarı gibi gösterme kılıfı.

"Meritokrasi yalanı"

Sistem sana diyor ki: "Çok çalışırsan, iyi okursan zengin olursun."

Ama oyunun kuralı şu:

Zenginin çocuğu: Çalışsa da zengin, çalışmasa da zengin. Onun için okul bir "ağ kurma yeri". Diploma zaten dededen hazır. Başarısız olma lüksü var, çünkü arkası sağlam.

Fakir ve orta gelirlinin çocuğu: Tek sermayesi çalışmak. Çünkü satacak malı yok, mirası yok, çevresi yok. O yüzden ona "çalış, oku, kurtulursun" masalı anlatmak zorundalar. Yoksa 8 saat fabrikada, 12 saat plazada niye dursun?

O gösterilen ; "içinizden biri çıktı" örnekleri de sistemin sigortası. Buna "sınıf atlama pornosu" diyorlar.

Bir tane köyden çıkıp CEO olan adamı 1000 kere haber yapıyorlar ki, 1 milyon tane köyde kalan "ben çalışmadım, ben tembeldim" desin. Sistemin suçu değil, senin suçun olsun.