https://duckduckgo.com/?q=DuckDuckGo+AI+Chat&ia=chat&duckai=1

Uydu anteni yönünü ayarlamak için mekanizma çizmesini istedim.

In today’s business environment, executives are expected to make faster, more confident decisions while navigating increasing levels of risk. Regulatory pressure, global supply chains, quality expectations, cybersecurity threats, and constant organizational change have made risk management a board-level priority rather than a back-office function.

Yet many leadership teams still rely on static reports, spreadsheets, and lagging indicators to understand risk. By the time data is compiled and presented, the situation has often already changed. This gap between reality and reporting is where risk heatmaps and real-time dashboards play a transformative role.

When powered by modern quality management software, these visual tools turn complex operational data into actionable insight, enabling executives to prioritize what matters most, respond faster, and align decisions with business outcomes.

The executive challenge: seeing risk clearly and early

Executives don’t lack data. They lack clarity.

Across quality, compliance, suppliers, documents, and change initiatives, organizations generate vast amounts of information. The challenge lies in:

• Identifying which risks require immediate attention
• Understanding how risks are interconnected across functions
• Assessing impact on revenue, customer trust, and compliance
• Making decisions before issues escalate into incidents or recalls

Traditional reporting methods often fail because they are retrospective and fragmented. Risk heatmaps and real-time dashboards address this by providing a single, visual, continuously updated view of organizational risk.

What risk heatmaps actually tell executives

Risk heatmaps are more than colorful charts. When designed correctly, they provide a strategic snapshot of where the organization is most exposed and why.

At an executive level, heatmaps help answer critical questions such as:

• Which risks pose the highest impact to the business right now?
• Are quality risks trending upward or stabilizing?
• Where are compliance gaps emerging across sites or regions?
• How supplier performance is influencing operational risk
• Whether recent changes are increasing or reducing exposure

By visualizing likelihood versus impact, heatmaps allow leaders to quickly distinguish between background noise and issues that demand intervention.

Key benefits for executives include:

• Faster prioritization without deep dives into raw data
• Alignment between operational teams and leadership on risk severity
• Early visibility into systemic issues rather than isolated events
• Confidence that decisions are based on current, validated data

The power of real-time dashboards in decision-making

While heatmaps highlight where risk exists, real-time dashboards explain what is happening now and what may happen next.

Dashboards consolidate live data from multiple functions and present it in a format executives can consume in minutes, not hours.

Effective dashboards often surface insights related to:

• Open and overdue quality events
• CAPAs nearing critical thresholds
• Audit findings and compliance trends
• Supplier risk scores and delivery performance
• Document change activity and approval bottlenecks
• Training gaps linked to quality or safety events

When dashboards update in real time, leaders no longer have to wait for monthly or quarterly reviews to detect problems. Instead, they gain continuous situational awareness.

This immediacy supports:

• Proactive intervention instead of reactive firefighting
• Faster escalation of critical risks
• Better resource allocation during high-impact events
• Informed trade-offs between speed, cost, and compliance

Connecting quality data to executive outcomes

One of the most powerful aspects of modern quality management software is its ability to connect operational signals to executive outcomes.

Risk heatmaps and dashboards don’t exist in isolation. They pull data from core systems that manage quality, change, documents, and suppliers, creating a unified view of enterprise risk.

From a leadership perspective, this integration enables:

• Visibility into how quality issues affect customer satisfaction and revenue
• Understanding the downstream impact of process changes
• Early warning signals from supplier disruptions
• Traceability from decisions to outcomes

For example, a rise in nonconformances tied to a supplier can immediately appear on a heatmap, while dashboards show delayed deliveries, audit findings, and corrective actions in progress. Executives can then decide whether to engage the supplier, shift sourcing, or accelerate mitigation efforts.

Managing change without increasing risk

Change is inevitable, but unmanaged change is one of the biggest sources of risk in any organization.

Executives often approve strategic initiatives, technology rollouts, or process updates without full visibility into how these changes affect quality, compliance, and operational stability.

When change management software is integrated into risk dashboards, leaders gain insight into:

• Volume and status of active changes
• Changes linked to quality events or deviations
• High-risk changes pending approval
• Post-implementation issues or failures

This allows executives to balance innovation with control, ensuring changes move the business forward without introducing unnecessary exposure.

Real-time visibility into change activity also supports governance by ensuring accountability and adherence to approved workflows.

Documents and decisions: reducing hidden risk

Documents are often an invisible source of risk. Outdated procedures, uncontrolled records, or delayed approvals can undermine even the best strategies.

When document management software feeds into dashboards and heatmaps, executives can see:

• Critical documents pending review or approval
• Sites operating with obsolete procedures
• Training misalignment caused by document changes
• Audit risks linked to documentation gaps

This level of insight ensures leadership decisions are supported by accurate, current information across the organization.

Supplier risk as a board-level concern

Supply chain disruptions have elevated supplier risk from an operational issue to a strategic one.

By integrating supplier management software into risk visualization tools, executives can monitor:

• Supplier performance trends
• Risk scores based on audits, quality issues, and delivery metrics
• Concentration risk across critical suppliers
• Emerging issues before they impact production or customers

Instead of reacting to supplier failures, leaders can proactively engage, diversify, or intervene based on real-time intelligence.

Why visualization drives better executive behavior

Data alone doesn’t change decisions. Understanding does.

Risk heatmaps and dashboards succeed because they align with how executives think and operate. They reduce cognitive overload, highlight priorities, and support fast, confident action.

The result is a shift from:

• Gut-driven decisions to evidence-based leadership
• Periodic reviews to continuous oversight
• Siloed risk management to enterprise-wide alignment
• Reactive problem-solving to proactive risk mitigation

Moving from reporting to strategic advantage

Organizations that leverage real-time risk visualization don’t just manage risk better. They compete better.

Executives who can see risk clearly are better positioned to protect brand reputation, maintain compliance, improve quality outcomes, and support sustainable growth.

The foundation for this capability lies in connected, intelligent quality management software that transforms operational data into executive insight.

About ComplianceQuest

ComplianceQuest helps organizations turn quality and risk data into meaningful executive intelligence. Built natively on the Salesforce platform, ComplianceQuest delivers integrated capabilities across quality, change, document, and supplier management, enabling real-time visibility and end-to-end traceability.

With configurable risk heatmaps, real-time dashboards, and AI-driven insights, ComplianceQuest empowers leadership teams to move beyond static reports and make faster, smarter decisions grounded in current data. By unifying quality processes and risk signals across the enterprise, ComplianceQuest helps organizations reduce exposure, improve outcomes, and align quality initiatives with strategic business goals.

Tüm faşist devletler gücünü halktan alır. Bu yüzden devlete yardım etmeyin.

Bir aferin almak için takla atan çocuklar gibi devlete yaranmaya çalışmayın. Bildiğinizi devletten gizleyin. İşgücünüzü onlarla paylaşmayın.

Ben biliyorum , ben gördüm , ben buldum diye hev hev hev yapmayın.

Çünkü bütün bulduklarınız bildikleriniz ve kazandıklarınız hepsi size şiddet ve baskı aracı olarak geri dönecektir.

Sonra da suçu dış güçlere atıp karşınıza bir şeytan figürü koyarlar.

ASELSAN mühendislerinden tutun da PKK ve uğur mumcuya kadar devletin içinde olmadığı bir olay yok bunu aklınızdan çıkarmayın.

PKK tamamen TC nin kontrolünde yıllardır. Bunu aklınızdan çıkarmayın.

Öldürüp yasını tutanlar yine kendileridir

Bunu bilmeyen muhalefet ya salaktır yada haindir. Üçüncü bir olasılık yok.

Siyasi ve Dış İlişkiler

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Putin ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, Ukrayna’daki son gelişmelerin yanı sıra iki ülke arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesi konusu ele alındı. Ayrıca Putin, ABD'de Donald Trump ile Anchorage’daki buluşmasına dair değerlendirmelerini aktardı. Türkiye'nin arabuluculuk rolü ve diplomatik katkısı vurgulandı.

Ekonomi ve Finans

Akaryakıt fiyatlarında bugün, İstanbul, Ankara ve İzmir’de herhangi bir zam veya indirim yapılmadı.

Döviz piyasalarında sabah saatlerinde sakin bir seyir bulundu; Dolar, Euro ve Sterlin’in TL karşısındaki fiyatları yakından takip ediliyor.

Borsa İstanbul’da şirketlerin KAP’a bildirdiği güncel açıklamalar öne çıktı. Özellikle THYAO, DOAS, GENIL, LINK, DGATE gibi sektör öne çıkan hisseler arasında.

Meclis ve İç Politika

“Terörsüz Türkiye için söz Meclis’te” başlığı altında kurulan komisyon bugün beşinci kez toplanacak; ilk oturumda “Cumartesi Anneleri” ve “Barış Anneleri” dinlenecek.

Resmî Gazete’de Bugün

20 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan önemli düzenlemeler arasında:

Bingöl Üniversitesi Bingöl Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği

İstanbul Aydın Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde değişiklik

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Medya ve İletişim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği

Yargıtay ile ilgili kararlar ve çok sayıda ilan yer aldı.

Toplumsal ve Sosyal Gündem

Yasa dışı petrol taşımacılığından kaynaklanan bir kayıp iddiası gündeme geldi. Deniz Yavuzyılmaz, belgelerle kanıt sunduğunu belirtirken; iddia edilen kaybın 58 milyar TL olduğu öne sürüldü.

Bilim, Eğitim ve Altyapı

Türk bilim insanları, Arktik bölgesinde eDNA ve CTD gibi ileri yöntemlerle çevresel izleme çalışmaları yürütüyor. Bu bilimsel sefer, hidrografik değişimleri takip etmenin yanı sıra disiplinler arası iş birliğini de öne çıkarıyor.
Ekonomi Dünya Dergisi

Ulaştırma Bakanı Uraloğlu, Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demiryolu Hattı temelinin 22 Ağustos tarihinde atılacağını duyurdu. Bu hat, Zengezur Koridoru’nun bir parçası olarak, Pekin’den Londra’ya kadar uzanan ticari güzergâhın verimliliğini artırmayı hedefliyor.

Genel Değerlendirme

Bugün itibariyle Türkiye’nin gündemi, uluslararası ilişkilerde diplomasi, enerjiye ve altyapıya yönelik planlar, piyasa istikrarı ve bilimsel ilerlemelerle dikkat çekiyor. Meclis’teki toplumsal meseleler, halk gündemiyle birleşiyor. Genel tablo, ekonomik ve eğitim alanlarındaki adımlarla ilerleme ve kamu politikalarında şeffaflık beklentisine işaret ediyor.

Genel olarak sınırlamaya, kontrole, aklın insanın duygusal boyutunu tahakkümü altına almasına değil özgürlüğe, yaratıcılığa, sevgi ve duygudaşlığa dayanan ahlak görüşü; daha özel olarak da, çağdaş Fransız filozofu Henri Bergson'un açık bir toplumda ve dinamik dinin eşliğinde, yaşam atılımına dayanan duygucu ahlak anlayışı. Felsefesini metafizikte süre/uzam, epistemoloji ve bilim teorisinde sezgi/analiz, politika felsefesinde açık toplum/kapalı toplum olarak, birtakım kavram çiftleri üzerine bina eden Bergson'un dikotomilerinin etiko-dinsel alandaki karşılığı açık ve kapalı ahlak ile dinamik ve statik dindir. Buna göre tıpkı Aristoteles ve diğer bütün düşünürler gibi, insanın sosyal bir hayvan ya da toplumsal bir yaratık olduğunu söyleyen Bergson, insanın gelişiminin veya gelecekteki evriminin, içinde yaşadığı toplum türüne bağlı olduğunu savunur. Onun yaşadığı toplum kapalı bir toplumsa söz konusu gelişme ya da evrim fevkalade güçsüz olur, çünkü kapalı toplum rutin ve mekanik olanın hakim olduğu, gelişmeye direnç gösteren, otoriter ve muhafazakar bir toplumdur. Söz konusu toplumun istikrarı, merkeziyetçiliği ve içsel ahengi, kapalı bir ahlak ve statik/kapalı bir din tarafından sağlanır.

https://www.korkusuz.com.tr/din-bu-degil-p48293

Cübbeli Ahmet... Fuhuş için kadın ticaretinden hükümlü!

Öyle bir şey yok!. Cüppelinin avukatı görmesin.

din bu değil!

derken?
Niye dindar- dinci günah suç işlemez diye bir kural mı var? Bu dinden, mantığından, metodolojisinden hiç bir şey anlamamışsın...

Ebû’d-Derdâ (r.a.) anlatıyor:

“Ey Allah’ın Resûlü! Mümin hırsızlık yapar mı?” Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: “Evet, olabilir.” “Mümin zina eder mi?” Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: “Evet, olabilir.” “Peki mümin yalan söyler mi?” Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: “Yalanı ancak iman etmeyen kimse uydurur.”

Keşke bu din konusuna hiç girmeseydin.

Ayrıca,

“Gerçekten kişi ile şirk ve küfür arasında namazı terketmek vardır.” (Müslim, Îmân 134; Ebû Dâvûd, Sünnet 15; Tirmizî, Îmân 9; İbn Mâce, İkâmet 77)

Solcular içkiyi sigarayı kumarı ve yaz tatilini beş yıl bıraksa yada ciddi oranda azaltsalar dinci sermaye acından ölür. Çünkü kazançlarının büyük bölümü buradan elde edilen vergilerden oluşuyor.

Geriye tek gelir kaynakları kerhaneler kalıyor. Solcular kerhaneye pek gitmez. Oranın müdavimleri sağcı kesimdir.

Yaz sonu hafif serinliği henüz Adriyatik kıyılarına uğramamışken, 1 Ağustos’ta Montenegro’ya indiğim anda içimi hem bir huzur hem de tatlı bir heyecan kapladı. Kotor Körfezi’nin Muo bölgesinde, deniz kenarında kiraladığım ev; karşı kıyının ışıklarını, akşam güneşinin vurduğu dağların ihtişamını ve dalga seslerinin eve dolan sakinliğini bana armağan etti. Kaldığım ilk andan itibaren buranın bana unutulmaz bir hikâye yazdıracağını biliyordum.

Akşam olduğunda kendimi The Square of Arms meydanının hareketli atmosferine bıraktım. Dar sokakların içine saklanan butik dükkânlar, meydanı dolduran canlı müzikler ve karşıma çıkan bira festivali sürprizi… Işıklar, danslar, kahkahalar ve eski taş binaların arasında süzülen bir tarih kokusu. Günün yorgunluğunu, Konoba Kantum’da yediğim nefis akşam yemeğiyle sonlandırdım.

İkinci gün Muo kıyısından kalkan tekneye binerken önümde nasıl bir güzellik olduğunu tahmin bile edemiyordum. Mağaraların serinliğinden geçerek Perast açıklarındaki Our Lady of the Rocks adacığına ulaştık. Kayalıkların üzerine batırılan gemilerle oluşturulmuş bu yapay ada, hikâyesiyle bile sizi içine çekiyor. Maviyle gri arasında asılı kalmış bir tablo gibi duran kilisesi, küçük müzesi ve adanın huzurlu sessizliği insanı bir anlığına zamanda yolculuğa çıkarıyor.

Tekne turunun ardından Perast sokaklarında yürürken, dağların eteklerine kurulmuş bu kasabanın dinginliğine hayran kaldım. Şık mekânları, sahile vuran sessiz dalgaları ve bir o kadar lezzetli dondurmasıyla adeta küçük bir masal köyü. Günün sonunda rotamı Kotor Beach’e çevirdim. Adriyatik Denizi’nin masmavi ve kristal berraklığındaki sularında yüzmek, o günün en güzel kapanışı oldu.

Son günümde taze sıkılmış portakal suyunun eşlik ettiği avokadolu sandviçle Gastro Pub MojaKafanica’da keyifli bir kahvaltı yaptım. Ardından hediyelik eşya dükkânlarını dolaştım, küçük bir butik kahvecide Americanomu yudumlayıp yine kendimi denizin kucağına bıraktım. Akşam ise Pjaca od brasna’da harika bir yemekle günü tamamladım.

Dördüncü gün geldiğinde ayrılık içimi burktu. Kotor’un geceleri insanı ürperten ama gündüzleri büyüsüyle içine alan dağları, sakin denizi ve güler yüzlü insanları… Tüm bu üç günlük maceranın sonunda, kalbimin bir parçasını burada bıraktığıma eminim.
Eğer bir gün yolunuz Karadağ’a düşerse, bu küçük körfezin sizi de benim gibi büyülemesine hazır olun.

https://www.nefes.com.tr/korkunc-kazada-kolunu-ve-bacagini-kaybetti-3-milyar-tl-kazandi-83097

Da Silva'nın avukatı David Roth, "Zaten bilinen ve önlenebilecek bir tehlike karşısında hareketsiz kalmak, ihmalin ta kendisidir" dedi.

Aynı insanın Amerika' da ki değeri.

https://www.birgun.net/haber/metroda-raylara-dusen-gorme-engelli-yurttas-hayatini-kaybetti-292622

Bu da Türkiye' de ki insanın değeri: "Ne işin vardı senin görmeyen gözle dışarıda"... Zihniyet bu yani!

Metro dünyanın her yerinde aynı metro, hukuk öğretisi metodolojisi desen dünyanın her yerinde 3 aşağı 5 yukar aynı .

Anayasalar desen keza gene aynı.

Ama gel gör ki Türkiye' de işler insanın lehine işlemiyor nedense!..

https://www.hurriyet.com.tr/gundem/hz-nuhun-gemisi-mi-bolgede-heyecan-veren-gelisme-yeni-bulgular-ortaya-cikti-43038301

"Rakamlar(matematik) yalan söyemez"
Sağlaması yapıldıında bu sözde prof yalanlanıyor olsa gerek! Değil mi?

Demek yeryüzündeki bütün hayvanların 1 çiftini bu ebatlarda bir bota sığdırdınız... Hımmm iyiymiş. Bu neyin kafası sahi? Ve bunu prof. olarak iddia ediyorsunuz. Geçekten Aziz Nesin haklı. Buna inanmak için aklımızı yitirmemiz gerek!"

Bu ilaçlar genellikle psikozları tedavi etmesiyle bilinir. İnternette bir forumda şu videoyu gördüm. Video bana ilginç geldi çünkü tourette sendromunun antipsikotik ile tedavisini anlatıyor. Video çok eski ama olsun.

Bu ilaçların iyi gelmediği beyin hastalığı yok deniyor. Yani her hastalıkta faydası varmış. Ruslar Tourette sendromunda bile denemişler ve başarılı olmuşlar.

Psikiyatri hastaları için bu ilaçları kullanmak zorunlu olmalı.

(Bu konuyu açtım ama konu üzerinde bir uzmanlığım yok. Sadece kendi çapımda araştırıyorum. Bunu belirtmiş olayım.)

Amerika Birleşik Devletleri'nde "devlet kapanması" (government shutdown), federal hükümetin Kongre tarafından onaylanmış bir bütçesi olmadığında meydana gelir. Bu durum, hükümetin birçok faaliyetini geçici olarak durdurmasına neden olur. İşte temel noktalar:

Devlet Kapanması Neden Olur?

-ABD'de mali yıl her yıl 30 Eylül'de sona erer.

-Yeni mali yıl için Kongre'nin bir bütçe yasası veya geçici finansman tasarısı (continuing resolution) onaylaması gerekir.

-Eğer bu onay alınamazsa, federal hükümetin harcama yetkisi sona erer ve "kapanma" başlar

**Kapanma Sırasında Ne Olur?

-Temel hizmetler (ordu, istihbarat, acil sağlık hizmetleri) devam eder.

-Kamu çalışanlarının büyük kısmı ücretsiz izne çıkarılır.

-Federal kurumlar (müze, park, vergi daireleri gibi) kapatılır veya sınırlı hizmet verir.

-Ekonomik veriler (örneğin tarım dışı istihdam raporu) açıklanmaz.

Kimleri Etkiler?

-Federal çalışanlar ve aileleri.

-Kamu hizmetlerinden yararlanan vatandaşlar.

-Ekonomik belirsizlik nedeniyle piyasalar (örneğin altın ve Bitcoin gibi güvenli limanlar) etkilenebilir.

Ne Kadar Sürer?

-Kapanma süresi, Kongre'nin bütçe konusunda uzlaşmasına kadar devam eder.

-Geçmişte birkaç saatten birkaç haftaya kadar süren örnekler yaşanmıştır. Örneğin, 2025'teki kapanma 1 Ekim'de başlamış ve hâlâ devam etmektedir

https://www.nefes.com.tr/yazarlar/deniz-zeyrek/2026da-kime-calisacagimiz-belli-oldu-71612

Akbakan Şimşek işine geldimi avrupayı, amerika' yı buraya monte eder. İşine gelmedi mi bütçeyi aşar. Bak amerika' ya dünyanın bir numaralı devleti bütçe yoksa ilk nereden tasarrfu edip kesiyormuş? Tabiki kamu' dan. Bütçe para yoksa kapanırsın olur biter. Fakir insanları dolaylı vergiyle ezmek, borçlandırmak zulümdür. Zalimliktir.
Bu millet zaten enayi ya... Bütün dünya' da bir tek Türk milleti bunların lüks şatafatına çalışıyor. Avrupa' da nerede görülmüş misal asgari ücretin 3-4 katından fazla maaş alıp 2 sene de emekli bakan? He "avrupa" da demek 65 den önce emekli olan yok öyle mi? İşinize geldimi avrupa, işinize gelmedimi demogoji...! Dolandırıcı dediler(RTE) buna sonra getirdiler gene kasanın başına oturttular bizi dolandırıyor.

Az önce bloğumda yayınladığım makaleyi sizinle de paylaşmak istedim.

Diyalektik denince, kişinin aklına ilk gelen Marksistlerin kullandığı yöntemdir. Haksız da sayılmazlar çünkü günümüzde Felsefede hakim olan bir nevi Marksizm karşıtlığıdır. Halbuki diyalektiği Marks yada Hegel çıkarmamıştır. Çok daha eskiye Antik Yunan'a dayanır; Herakleitos'un nehir örneği ve Sokrates'in soru-cevap yöntemi bu kavramın ilk izleridir.

Şimdi diyalektik sözcüğünün tarihteki yolculuğuna bakalım.

Diyalektik nedir?

Diyalektik sözcüğü, Eski Yunan'da kullanılan dialektike sözcüğünden günümüze ulaşmıştır. Başlangıçta karşılıklı konuşma, tartışma, diyalog gibi anlamlara gelen sözcük, karşılıklı aracılığıyla anlamında dia- ön eki ile 'konuşmak, söylemek, seçmek' anlamlarına gelen legesthai fiilinin birleşmesinden meydana gelir.

Ayrıca Legesthai, aynı zaman da 'söz, akıl, mantık' gibi anlamlara sahip Eski Yunan'dan günümüze gelen logos sözcüğünün de oluşturur.

Diyalektiği kavram olarak ilk kullanan Sokrates, teorik sistemizasyon olarak kullanan ise Aristoteles'tir. Ancak onların öncesinde diyalektik düşüncenin tohumlarını atan kişi Herakleitos'un kendisidir.

'Çünkü nehir aynı nehir değildir ve siz de aynı siz değilsiniz.' - Herakleitos

Düşünce olarak Herakleitos’ta var olsa da, diyalektiğin kavram hâline gelmesi Sokrates’in soru-cevap yönteminde gerçekleşir. “Doğurtma sanatı” olarak bilinen bu yöntemde, Sokrates sorular sorar ve cevaplar olumlu ya da olumsuz olsun, şeyin nesnelliğini ortaya çıkarır. Öğrencisi Platon ise bu yöntemle diyaloglarını şekillendirecek ve daha sonra Aristoteles’e aktaracaktır.

Aristo'dan sonra diyalektik, özellikle Ortaçağ’a kadar felsefi tartışma ve teoloji aracı olarak varlığını sürdürür. Peripatetik (Aristotelesçi filozoflar) okul onun mantık ve diyalektik çalışmalarını devam ettirirken, Cicero gibi Romalı düşünürler bunu retorik ve ahlaki ikna sanatıyla birleştirdi. Ortaçağ’da Boethius, Aristoteles’in mantığını Latince’ye çevirerek Batı’da skolastik eğitimde diyalektiğin temelini atar. Aynı dönemde Ortadoğu'da gelişen İslam feslefesinde İbn Sina ve Farabi, Aristotelesçi diyalektiği hem felsefi hem teolojik bağlamda kullanırlar.

12. yüzyıla geldiğimizde, bir dönüm noktası yaşanır. Aristoteles’in eserleri, İbn Sina, El-Farabi gibi İslam filozofları tarafından Arapça’ya çevrilir, yorumlanır ve geliştirilir. Haçlı Seferleri ve Endülüs’teki etkileşimler sayesinde bu Arapça eserler Latinceye çevrilmeye başlar. Böylece Batı Avrupa, Aristoteles’in mantık ve diyalektiğini yeniden öğrenip üniversitelerde öğretmeye başlar. Bu sayede diyalektik artık sadece bireysel tartışmaların değil, akademik ve sistematik bir tartışma yöntemi hâline gelir. Bu dönemde Skolastik filozoflar, Hristiyan teolojisi ile Aristotelesçi mantığı birleştirerek diyalektiği akıl ve inanç arasında köprü olarak kullanırlar.

Günümüz felsefesinin kökeni olan Modern felsefede ise diyalektik, Leibniz ile mantık ve monadoloji çerçevesinde çelişkileri çözme aracı olarak görünmeye başlar ve henüz Hegel’in tarih ve evrenin içsel yasası anlayışı yoktur. Descartes, diyalektiği tarihsel veya toplumsal bir yasa olarak değil, akıl yürütme ve metodik şüphe aracı olarak kullanır.

Ada felsefesinde (Bacon, Hume, İskoç Sağduyu Okulu) diyalektik doğrudan kullanılmaz; tartışma ve eleştiri yöntemleri öne çıkar, mantıksal ve retorik bir araç olarak görülür.

Bu gelenekten beslenen Hegel ise diyalektiği tartışma yönteminden çıkarıp evrenin, tarihin ve bilincin içsel yasası hâline getirir. Bu yasaya göre çelişkiler ve çatışmalar zorunlu olarak çözülür ve bu süreç tüm varlığı ve tarihi şekillendirir.
Böylece Almanya’da modern felsefede diyalektiğin temeli atılmış olur. Kant ise bu süreçte aklın sınırlarını ve çelişkilerini inceleyerek, saf akıl eleştirisi aracılığıyla metodik bir analiz geliştirerek aklın çelişkilerini sistematik bir biçimde ortaya koyar.

Günümüz dünyasında ise diyalektik Karl Marx'ın teorize ettiği kavramdır. Hegel’in idealist diyalektiğini alıp tersine çevirmiştir; artık diyalektiğin zemini artık madde ve toplumsal ilişkiler olur. Çelişkiler ve çatışmalar, sınıflar arasında somut bir gerçeklik olarak görülür ve tarih, bu çatışmaların çözümü üzerinden ilerler. Yani Marx’ta diyalektik, soyut düşüncenin değil, maddi dünyanın ve toplumsal mücadelelerin analiz aracıdır.

Marx, Hegel’in idealist diyalektiğini tersine çevirerek diyalektiği maddi dünyanın ve toplumsal ilişkilerin temeline oturtur. Artık çelişkiler soyut değil, somut ve toplumsaldır. Sınıflar arasındaki çatışmalar tarihsel bir zorunluluk olarak görülür ve tarih bu çatışmaların çözümü üzerinden ilerler. Böylece diyalektik, sadece düşünsel bir yöntem olmaktan çıkar, üretim ilişkilerini ve toplumsal mücadeleleri anlamak için pratik ve tarihsel bir analiz aracına dönüşür. Marx’ta diyalektik, artık sadece düşünsel bir yöntem değil, maddi dünyanın ve toplumsal mücadelelerin analiz aracı hâline gelir.

Siyasette diyalektik

Rus devrimi teorisyenlerinden Lenin, Marx’ın diyalektiğini hem felsefi hem de pratik bağlamda daha da çok geliştirir. Ona göre her olgu kendi içinde çelişkiler taşır ve bu çelişkiler, tezin ve antitezin çatışmasıyla çözülür.

“Zıtların birliği, yani diyalektik (tesadüf, özdeşlik, eşit etki) koşullu, geçici, fani, görelidir. Karşıt olan zıtların mücadelesi ise mutlak, tıpkı gelişim ve hareketin mutlak olması gibi.”

Vladimir I. Lenin — “On the Question of Dialectics” (1915)

Mao ise çelişkileri somut ve tarihsel bağlamda ele alır, bazı çelişkilerin temel, diğerlerinin yan olduğunu vurgular: “Çelişki her yerde vardır; önemli olan hangi çelişki temel, hangi yan çelişkidir.” Tez ve antitez kendi iç çelişkileriyle birlikte ele alınmadıkça sentez gerçek bir dönüşüm üretemez.

“Düşman ile aramızdaki çelişkiler antagonistik çelişkilerdir. Halkın safları içindeki çelişkiler ise, çalışan halk arasındaki çelişkiler, antagonistik olmayan çelişkilerdir…”

Mao Zedong — (On Contradiction) (Ağustos 1937)

2500 yıllık serüveni sonrası, 1937'de Mao Zedung 'Çelişki üzerine' adlı söyleminde diyalektiğin ilk çıkışını temel alarak şunları söyler;

'Antik Yunan filozofu Herakleitos, ‘her şeyin akış halinde olduğunu’ ve ‘tüm değişimin kaynağının çelişki olduğunu’ söylemiştir. Hatta aynı nehre iki kez adım atamayacağımızı da belirtmiştir çünkü o artık aynı nehir değildir. Bu düşünceler diyalektiğin ilk nüvelerini barındırmaktadır.'
⦁ Mao Zedong (On Contradiction) (Ağustos 1937)

Peki Diyalektik ne değildir ;

Diyalektik ≠ Düalizm: Düalizm iki zıt ilkeyi katı biçimde ayırır, diyalektik ise zıtların birbirini belirleyen birliğini savunur.

Diyalektik ≠ Mantık (Formel Mantık): Mantık çelişkisizlik ilkesine dayanır, diyalektik ise çelişkilerin şeylerin içsel yapısına ait olduğunu kabul eder.

Diyalektik ≠ Sofistik: Sofistik tartışmayı kazanmayı hedefler, diyalektik ise hakikati ve süreci anlamayı amaçlar.

Diyalektik ≠ Metafizik (Statik Düşünce): Metafizik varlığı durağan görür, diyalektik ise değişim ve süreç içinde kavrar.

"Ben bu kulaklara göre ağız değilim."

Nietzsche

KIZIM İÇİN BİR DUA

Başlığı W.B.Yeats'dan ödünç alınmış olan bu son bölümde tek bir öğe var: kızıma o on yaşındayken yazdığım açık bir mektup. Çocukluğunun büyük bölümünde onu üzücü bir şekilde sadece kısa zaman
dilimleri boyunca görebildim ve hayatın önemli konuları hakkında konuşmak kolay değildi. Her zaman, dünyadaki kötülüğün çoğunun en temelinde yattığını düşündüğüm, çocukların beyinlerinin yıkanmasına dair en küçük bir imadan kaçınmaya titizlikle dikkat
ettim. Ona daha az yakın olan başkaları böyle bir titizlik göstermediler, bu da beni, tüm çocukların olduğu gibi onun da kendi karar larını verebilecek yaşa geldiğinde kararını özgürce verebilmesini gerçekten çok istediğim için üzdü. Ona ne düşünmesi gerektiğini söylemeden, kendi başına düşünmesini için onu teşvik ederdi m. Onyaşına geldiğinde ona uzun bir mektup yazmayı düşündüm. Fakat bunu damdan düşer gibi göndermek bana garip bir şekilde resmi ve korkutucu göründü.
Sonrasında tesadüfen bir fırsat doğdu. Edebiyat temsilcim John Brockman karısı ve partneri Katinka Matson ile birlikte oğulları Max'a önemli bir anı olması açısından makalelerden bir kitap derleme fikrini düşündüler. Müşterilerini ve arkadaşlarını, genç bir adam için tavsiye veya ilham olacak makaleler yazmaya katılmaları için davet ettiler. Bu davet daha önce kızıma vermek için utandığım tavsiyeyi bir açık mektup olarak yazmak için beni kamçıladı. Şeyler Na
sı/dır isimli kitabın amacı derleme sırasında değişti. Max'a adanmış olarak kaldı fa kat alt başlığı Zihin İçin Bir Bilim Araç Kutusu oldu ve sonraki katılımcılar, genç bir insan için yazmaları gerektiği şeklinde
kısıtlanmadı.

Sekiz yıl sonra, bu derlemenin hazırlanması sırasında Juliet'in yasal olarak yetişkin olma çağı geldi ve bu kitap ona on sekizinci yaş günü hediyesi olarak, bir babanın sevgisiyle adandı.

İnanmak İçin İyi ve Kötü Nedenler

Sevgili Juliet
Artık on yaşına geldiğin için sana benim için önemli olan bazı şeyleri yazmak istiyorum. Bildiğimiz şeyleri nasıl bildiğimizi daha önce hiç merak ettin mi? Örneğin gökyüzündeki minik iğne uçları gibi
görünen yıldızların aslında Güneş gibi muazzam ateş topları olduğunu ve çok uzaklarda olduğunu nasıl biliyoruz? Ve biz Dünyanın, bu yıldızların bir tanesinin, yani Güneşin etrafında dolanan daha küçük bir top olduğunu nasıl biliyoruz?
Bu soruların cevabı 'kanıt'tır. Bazen bir şeyin gerçek olduğuna kanıt, o şeyi gerçekten görmek (veya duymak, hissetmek, koklamak. .. ) anlamına gelir. Dünyanın yuvarlak olduğunu kendi gözleri ile görmek için astronotlar dünyadan yeteri derecede uzağa seyahat etmişlerdir. Bazen gözlerimizin yardıma ihtiyacı olur. 'Öğlen yıldızı' gökyüzünde parlak bir ışıltı gibi görünür fa kat bir teleskopla bunun çok güzel bir top olduğunu, bizim Venüs adını verdiğimiz gezegen
olduğunu görebilirsin. Doğrudan görerek (veya duyarak veya hissederek. .. ) öğrendiğin şeylere gözlem adı verilir.
Sıklıkla kanıt tek başına gözlemden oluşmaz fakat gözlem her zaman kanıtın arkasında yatar. Eğer bir cinayet işlenmişse çoğu durumda hiç kimse (katil ve öldürdüğü kişi hariç!) gerçekten bunu gözlemlememiştir. Fakat dedektifler, belirli bir şüpheliyi işaret edebilecek olan birçok diğer gözleınİ bir araya getirebilirler. Eğer bir kimsenin parmak izi hançer üzerinde bulunanlada eşleşirse bu onun hançere dokunduğunun kanıtıdır. O kişinin cinayeti işlediği
ni kanıtlamaz fakat diğer birçok kanıtla birleşince yardımcı olabilir.
Bazen bir dedektif birçok gözleınİ bir bütün olarak düşün ür ve aniden, eğer cinayeti falanca işlemişse her şeyin yerine oturduğunu ve anlam kazandığını fark eder.
Bilim insanları (dünya ve evren hakkında neyin gerçek olduğunu bulmakta uzman kişiler) sıklıkla dedektifler gibi çalışırlar. Neyin doğru olabileceği ile ilgili bir tahmin (hipotez adı verilen) yaparlar.
Ve sonra kendilerine şöyle derler: eğer bu gerçekten doğru olsaydı şunu ve bunu görmemiz gerekirdi. Buna tahmin denir. Örneğin eğer dünya gerçekten yuvarlaksa, aynı yönde durmadan ilerleyen
bir seyyahın en sonunda kendisini ilk başladığı noktada bulması gerektiğini tahmin edebiliriz. Bir doktor sana kızamık hastalığına yakalandığını söylediğinde sana bir bakış atıp kızamığı görmez. İlk
bakışı ona senin kızamık olmuş olabileceğin/e ilgili bir hipotez verir.
Sonrasında kendisine şöyle söyler: eğer o gerçekten kızamık olmuşsa görmemiz gereken şeyler ... Sonra yaptığı tahminleri gözden geçirir ve kendi gözleriyle (noktaların var mı?), elleriyle (alnın sıcak mı?), ve kulaklarıyla (nefes alırken göğsü hırıltılı biçimde ses çıkarıyor musun?) onları sınar. Sadece bu sınamaların ardından kararını verir ve 'Çocukta kızamık olduğunu teşhis ettim' der. Bazen doktorların gözlem yapmak için, gözlerine, ellerine ve kulaklarına yardımcı olacak kan testi veya röntgen gibi diğer testleri yapması gerekir.
Bilim insanlarının dünya hakkında bilgiler edinmek için kanıtları kullanma yöntemi kısa bir mektupta anlatabileceğimden daha zekice ve karmaşıktır. Ama şimdi bir şeye inanmak için iyi bir sebep olan kanıttan ilerlemek ve bir şeye inanmak için üç yanlış sebep
hakkında seni uyarmak istiyorum. Bunlar 'gelenek', 'otorite' ve 'vahiy' olarak adlandırılır.
İlk olarak, gelenek. Birkaç ay önce yaklaşık so çocuk ile bir tartışma programına katılmak için televizyona çıktım. Bu çocuklar davet edilmişierdi çünkü çeşitli fa rklı dinlerde yetiştirilmişlerdi. Bazıları Hıristiyan olarak bazıları da Yahudi, Müslüman, Hindu veya Si h ola
rak yetiştirilmişti. Mikrofonu olan adam çocuktan çocuğa dolaştı ve neye inandıklarını sordu. Söyledikleri şey tam olarak 'gelenek' demekle kastettiğim şeyi gösterir. İnançlarının hiçbir kanı ta dayanma
dığı ortaya çıktı. Sadece anne babalarının ve onların anne babalarının inançlarını sergilediler. Onlara öğretilen bu inançlar da kanıtlara dayanmıyordu. Söyledikleri 'Biz Hindular falan fılana inanırız',
'Biz Müslümanlar şuna ve buna inanırız', 'Biz Hıristiyanlar başka bir şeye inanırız' gibi şeylerdi.
Hepsi fa rklı şeylere inandığı için tabi ki hepsi birden haklı olamazdı. Elinde mikrofonu tutan adam bunun oldukça normal olduğunu düşünüyor gözüküyordu ve çocukları birbirlerinin fa rklılıklarını tartıştırmaya bile çalışmadı. Fakat göstermek istediğim nokta
bu değil. Ben basitçe inançlarının nereden geldiğini sormaya çalışıyorum. Gelenekten geliyor. Gelenek, inançların büyük anne ve babalardan çocuğun anne ve babasına, onlardan da çocuğa miras bırakıldığı ve zincirin böyle sürüp gittiği anlamına gelir. Veya yüzyıllar boyunca miras kalan kitaplardan. Geleneksel inançlar sıklıkla bir hiçten başlar; belki de başlangıçta bazıları bunları uydurur. Tıpkı Thor ve Zeus hakkındaki hikayeler gibi. Fakat birkaç yüzyıl boyunca aktanldıktan sonra bunların tam da çok eski olmaları gerçeği onları çok özel görünür kılar. İnsanların yüzyıllar boyunca aynı şeye inanmış olması gibi basit bir nedenle insanlar bu şeylere inanırlar.
Gelenek budur.
Gelenek ile ilgili sorun, ne kadar uzun süre önce uydurulduğundan bağımsız olarak, hikayenin, hala tam olarak orijinal hikaye kadar doğru veya yanlış olmasıdır. Eğer sen doğru olmayan bir hikaye uydurursan, bunun birkaç yüzyıl boyunca aktarılması onu daha fazla doğru yapmaz!
İngiltere'deki çoğu insan Anglikan Kilisesinde vaftiz edilmiştir
fa kat bu Hıristiyan dininin birçok mezhebinden sadece bir tanesidir. Rus Ortodoks, Roma Katalik ve Metodist kiliseleri gibi diğer mezhepler vardır. Hepsi farklı şeylere inanırlar. Ya hudi ve Müslüman dinleri de biraz daha farklıdır ve değişik çeşitte Yahudiler ve Müslümanlar vardır. Birbirinden çok az bile olsa fa rklı şeylere ina
nan insanlar sıklıkla bu ayrılıklar yüzünden savaşırlar. Bu yüzden inandıkları şeye inanmak için oldukça iyi nedenleri (kanıtları) olması gerektiğini düşünebilirsin. Fakat aslında değişik inançları tamamen değişik geleneklerden kaynaklanır.
Haydi, belirli bir gelenek hakkında konuşalım. Roma Katalikleri İsa'nın annesi olan Meryem'in çok özel olduğunu ve bu yüzden ölmeyip bütün vücuduyla birlikte Cennete yükseldiğine inanırlar.
Diğer Hıristiyan gelenekleri Meryem'in diğer herkes gibi öldüğünü söyleyerek bu görüşe karşı çıkarlar. Bu diğer mezhepler onunla ilgili çok konuşmazlar ve Roma Kataliklerinin tersine onu 'Cennetin Kraliçesi' olarak adlandırmazlar. Meryem'in vücudunun Cennete
yükselmesi eski bir gelenek değildir. İncil Meryem'in nasıl veya ne zaman öldüğü hakkında hiçbir şey söylemez; hatta zavallı kadın İncil'de neredeyse hiç anılmaz. Vücudunun cennete yükseldiği inancı İsa'nın zamanından altı yüzyıl sonrasına kadar icat edilmemiştir.
İlk başta bu tıpkı Pamuk Prenses benzeri herhangi bir hikaye ile aynı şekilde uydurulmuştu. Fakat yüzyıllar boyunca bir gelenek haline geldi ve insanlar bunu ciddiye almaya başladılar çünkü basitçe
öykü çok fazla nesil boyunca aktarılmıştı. Bir gelenek ne kadar eski olursa o kadar çok insan onu ciddiye aldı. Sonunda bu ancak 1950 gibi yakın bir tarihte resmi Roma Katalik inancı olarak kaydedildi.
Fakat bu öykü 195o'de, ilk icat edildiği tarih olan Meryem'in ölümünün altı yüz yıl sonrasında olduğundan daha doğru değildi.
Mektubumun sonunda geleneğe geri dönecek ve ona farklı bir açıdan bakacağım. Fakat bir şeye inanmak için diğer yanlış iki ne dene değinmeliyim: otorite ve vahiy.
Bir şeye inanmak için bir neden olarak otorite, önemli bir insan tarafından sana inanman söylendiği için bir şeye inanman anlamına gelir. Roma Katalik Kilisesi'nde Papa en önemli kişidir ve insanlar onun haklı olması gerektiğini, sadece o Papa olduğu için düşünür.
Müslüman dininin bir mezhebinde önemli insanlar Ayetullahlar denilen sakallı yaşlı adamlardır. Epey genç Müslüman, sırf uzak bir ülkedeki Ayetullahlar söyledi diye cinayet işlemeye hazırdır. 1
Roma Katoliklerine sonunda Meryem'in vücudunun Cennete yollandığına inanmalarının zorunlu olduğu ancak 195o'de söylenmişti derken kastettiğim şey, 195o'de Papa'nın insanlara buna inanmaları
gerektiğini söylemesiydi. Bu kadar. Papa doğru olduğunu söylüyordu, o halde doğru olmalıydı! Şimdi, muhtemelen Papa'nın hayatı boyunca söylediği bazı şeyler doğru ve bazıları da yanlıştı. Sırf o Pa pa olduğu için söylediği her şeye, diğer insanların söylediği birçok
şeyden daha fazla inanmam gerektirecek herhangi iyi bir sebep yok.
Şimdiki Papa, takipçilerine çocuk sahibi olmak için kendilerine bir sınır koymamalarını emretti. Eğer insanlar onun otoritesine, onun ı Salman Rüşdi için çıkarılan fe tva o zaman dikkat çekici bir şekilde gündemdeydi.
istediği gibi köle gibi itaat etseydi sonuç aşırı nüfus yüzünden korkunç kıtlıklar, hastalıklar ve savaşlar olabilirdi.
Tabii ki bilirnde bile bazen kanıtı kendimigörmemişizdir ve başka birinin sözüne güvenmek zorunda kalırız. Kendi gözlerimle ışığ!n saniyede 30o.ooo kilometre hızla ileriediğinin kanıtlarını görmedim. Bunun yerine bana ışık hızını anlatan kitaplara güvenirim.
,Bu 'otorite' gibi gözükür. Fakat aslında otoriteden çok da.ha iyidir çünkü kitapları yazan insanlar kanıtı görmüştür ve görmek isteyen herkesin kanıta istediği zaman dikkatli bir biçimde bakması tamamen serbesttir. Bu çok rahatlatıcıdır. Fakat papazlar bile Meryem'in vücudunun cennete doğru uzaklaştığı hikayelerine dair bir kanıt olduğunu iddia etmezler.
Herhangi bir şeye inanmak için üçüncü bir tür kötü sebebe 'va hiy' ismi verilir. Eğer Papa'ya 195o'de, Meryem'in vücudunun cennete doğru kaybolduğunu nasıl bildiğini sormuş olsaydın muhtemelen sana bunun kendisine 'vahiy' geldiğini söyleyecekti. Kendisini odasına kapattı ve yol gösterilmesi için dua etti. Hep kendi kendine düşündü ve düşündü ve kendi içinde gittikçe daha fa zla emin oldu.
Dindar insanlar kendi içlerinde bir şeyin doğru olması gerektiğini hissederlerse, bunun doğru olması için hiçbir kanıt olmasa bile, bu hislerine 'vahiy' ismini verirler. Va hiy aldıklarını iddia edenler sade
ce papalar değildir. Birçok dindar insan eder. Bu, inandıkları şeylere inanmalarının temel sebeplerinden birisidir. Ama bu doğru bir se bep mi?
Farzet ki sana köpeğinin öldüğünü söyledim. Çok üzülür ve muhtemelen 'Emin misin? Nereden biliyorsun? Nasıl oldu?' derdin.
Şimdi şöyle bir cevap verdiğimi düşün: 'Pepe'nin öldüğünü gerçek ten bilmiyorum. Hiç kanıtım yok. Sadece içimde öldüğüne dair garip bir his var.' Seni korkuttuğum için bana çok kızardın, çünkü içsel
'hislerin' tek başına bir tazı köpeğinin öldüğüne inanmak için ye terli bir sebep olmadığını bilirdin. Kanıta ihtiyaç d uyarsın. Hepimizin zaman zaman içsel hisleri olur ve bazen bunların doğru olduğu
bazen de olmadığı ortaya çıkar. Zaten değişik insanların zıt hisleri olduğuna göre kimin hissinin doğru olduğuna nasıl kararverebiliriz ki? Bir köpeğin öldüğünden emin olmanın tek yolu onun ölü oldu
ğunu görmek veya kalbinin artık atmadığını duymaktır; veya onun ölü olduğuna dair gerçek bir kanıtı görmüş veya işitmiş birilerini sana söylemesidir.
İnsanlar bazen içindeki derin hislere inanmalısın, aksi takdirde 'Karım beni seviyor' gibi şeylerden hiçbir zaman emin olamazsın derler. Fakat bu kötü bir argümandır. Bir insanın seni sevdiğini gös
teren bir sürü kanıt olabilir. Seni seven birisiyle birlikte olduğun gün boyunca birçok küçük kanıt kırıntısı görür ve işitirsin ve hepsi bir araya gelerek anlamlı bir bütün oluşturur. Bu papazların vahiy adını verdikleri his gibi sırf içsel bir his değildir. İçsel hisleri destekleyen
dışsal şeyler vardır: gözlerdeki bakışlar, sesteki sevecen tonlamalar, küçük iyilikler ve kibarlıklar. Bunların hepsi gerçek kanıtiard ır.
Bazen insanlar, herhangi bir kanıta dayanmadığı halde birisinin onları sevdiğine dair kuvvetli içsel hislere sahip olurlar ve sonra büyük bir ihtimalle bu hislerin yanlış olduğu ortaya çıkar. Hiç tanışma
mış olmalarına rağmen ünlü bir film yıldızının onları sevdiğine dair kuvvetli bir içsel hisse sahip olan insanlar vardır. Bu gibi insanlar ruhsal olarak problemlidir. İçsel hisler kanıtlarla desteklenmelidir.
Aksi halde bunlara güvenemezsin.
İçsel sezgiler bilirnde de değerlidir, fa kat sadece, daha sonra kanıtlar arayarak sınayacağın fikirler vermesi için. Bir bilim adamı doğru olduğunu 'hissettiği' bir fikir hakkında 'önseziye' sahip olabi lir. Tek başına bu bir şeye inanmak için iyi bir neden değildir. Ama
bu belirli bir deneyi gerçekleştirme veya kanıt bulmak için belli bir yönteme başvurma amacıyla zaman harcamak için iyi bir neden olabilir. Bilim insanları fikir bulmak için her zaman içsel sezgilerini kullanırlar. Ama bunların kanıtla desteklenmediği sürece değerleri
yoktur.
Geleneğe geri dönüp ona farklı bir açıdan bakmaya söz vermiş tim. Geleneğin bizim için neden bu kadar önemli olduğunu açıklamaya çalışmak istiyorum. Her hayvan, kendi türünün yaşadığı normal yerde hayatta kalmak için (evrim adı verilen süreç tarafın
dan) inşa edilmiştir. Aslanlar Afrika düzlüklerinde hayatta kalmak için inşa edilmiştir. Kerevitler tatlı suda hayatta kalmak üzere inşa edilmişken yengeçler tuzlu suda hayatta kalmak için inşa edilmiş tir. İnsanlar da hayvandır ve bizler, diğer birçok insanın doldurduğu
dünyada hayatta kalmak için inşa edildik. Birçoğumuz, aslanlar ve yengeçlerin aksine, kendi yiyeceğimizi avlamayız. Bunu diğer in sanlardan satın alırız. Hatta onlar da bu yiyecekleri başkalarından almışlardır. Bir 'insan denizi' içinde 'yüzeriz.' Tıpkı bir balığın suda
hayatta kalmak için solungaçlara ihtiyacı olması gibi, insanların diğer insanlarla ilgilenebilmesi için beyiniere ihtiyaçları vardır. Tıpkı denizin tuzlu suyla dolu olması gibi insan denizi de öğrenmesi zor olan şeylerle doludur. Örneğin dil gibi. Sen İngilizce konuşuyorsun ama arkadaşın Ann-Kathrin Alman
ca konuşuyor. Her ikiniz de kendi özel 'insan denizinizde' 'etrafta yüzmenize' uygun dilleri konuşursunuz. Dil nesilden nesile gelenekle aktarılır. Başka bir yolu yoktur. İngiltere'de Pepe bir köpektir.
Almanya'da ise ei n h und dur. Bu kelimelerin hiç biri diğerinden daha doğru veya daha hatasız değildir. Her ikisi de basitçe nesilden nesile aktarılmıştır. 'İnsan denizinde etrafta yüzme' konusunda iyi olmak için çocukların kendi ülkelerinin dilini ve kendi insanları hakkında birçok şeyi öğrenmesi gerekir; ve bu da onların muazzam miktardaki geleneksel bilgiyi kağıt havlu gibi emmek zorunda olması anlamına
gelir. (Geleneksel bilginin sadece büyükanne ve büyükbabalardan anne ve babaya ve onlardan da çocuğa aktarılan şeyler olduğunu hatırla.) Çocuğun beyni geleneksel bilgileri emmelidir. Ve çocuktan.
dilin kelimeleri gibi iyi ve yararlı geleneksel bilgiyi, cadılara. şeytanIara ve ölümsüz bakirelere inanmak gibi kötü ve aptalca geleneksel bilgiden ayırt etmesi beklenemez.
Çocukların, geleneksel bilgiyi emmek zorunda olmaları sebebiy le, doğru veya yanlış, haklı veya haksız, büyüklerin onlara söyleyeceği her şeye muhtemelen İnanacak olmaları çok acıdır. ama başka
türlüsü de mümkün değildir. Yetişkinlerin onlara söylediği birçok şey doğrudur ve kanıtiara dayanır veya en azından mantıklıdır. Fakat eğer bu söylenenlerin bir kısmı yanlış, aptalca Ye hatta ahlaksızcaysa çocukları bunlara da inanmaktan koruyacak hiçbir şey yoktur.
Peki, çocuklar büyüdüklerinde ne yaparlar? Tabi ki bunu bir sonraki çocuk nesiine anlatırlar. Bu yüzden bir şeye kuvvetli bir şekilde bir defa inanıldığında (tamamen yanlış olsa ve ilk ortaya çıktığında ona
inanmak için herhangi bir neden olmasa bile) o şey sonsuza kadar gidebilir.
Dinlerde olmuş olan şey bu olabilir mi? Bir tanrı veya tanrılar olduğu inancı, Cennet inancı, Meryem'in hiç ölmediği inancı, isa'nın hiç insan babasının olmadığı inancı, dualara cevap verildiği inancı, şarabın kana dönüştüğü inancı; bu inançların hiçbiri düzgün bir
kanıta dayanmaz. Yine de milyonlarca insan bunlara inanır. Belki de bunun sebebi, her şeye İnanacak kadar küçük yaştayken bunlara inanmalarının söylenmesidir.
Milyonlarca diğer insan oldukça fa rklı şeylereinanır çünkü onlara çocukken farklı şeyler söylenmiştir. Müslüman çocuklara Hıristiyan çocuklardan farklı şeyler söylenmiştir ve her iki grup da kendilerinin haklı diğerlerinin haksız olduğuna tamamen ikna olarak büyümüştür. Hıristiyanlar içinde bile Roma Katolikleri, Anglikan Kilisesi insanlarından veya Episcopalcılardan veya Shakercılardan veya Quakerlerden veya Mormonlardan veya Holy Rollerlerden farklı şeyle
re inanırlar ve bunların hepsi de kendilerinin haklı ve diğerlerinin haksız olduğuna tamamen ikna olmuştur. Senin İngilizce, Ann Kathrin'in ise Almanca konuşmasıyla tamamen aynı türden sebep ler yüzünden fa rklı şeylere inanırlar. Her iki dil de kendi ülkelerinde konuşmak için doğru dildir. Fakat değişik dinlerin kendi ülkelerinde doğru olduğu doğru olamaz çünkü değişik dinler zıt şeylerin doğru olduğunu iddia ederler. Meryem, Katalik Cumhuriyeti'nde canlı, Protestan Kuzey İrlanda'da ölü olamaz.
Bütün bunlar hakkında ne yapabiliriz? Bu konuda senin bir şey yapman kolay değil çünkü sen sadece on yaşındasın. Ama şunu deneyebilirsin. Bundan sonra birisi sana önemliymiş gibi gözüken bir şey söylerse, kendi kendine şöyle düşün: 'Bu, insanların muhteme
len kanıtlar sayesinde bildiği türden bir şey mi? Veya bu, insanların sadece gelenek, otorite veya vahiy yüzünden inandığı türden bir şey mi?' Ve bundan sonra birisi sana bir şeyin doğru olduğunu söyledi
ğinde, neden onlara şunu sormayasın: 'Bunun için ne gibi bir kanıt var?' Ve eğer sana iyi bir cevap veremezlerse, umarım sana söylediklerinin tek kelimesine bile inanmadan önce çok dikkatli düşünürsün.
Seni seven
Baban

Kynk: BİR ŞEYTAN'IN PAPAZI (Richard Dawkins)

Psikofizik yeni nesil bir bilimdir. Psikofizik biliminin konusu zihinsel dünyayla maddesel dünya arasındaki etkileşimlerdir. Duygular ve düşünceler zihinsel varlıklardır. Zihin bedenin yöneticisidir. Örneğin kas sistemi duygusal sıcaklığı gravitasyonel harekete dönüştürür. Sinir sistemiyse düşünsel soğukluğu elektriksel sinyallere dönüştürür. Süpersimetri teorisine göre fotinolar ve gravitinolar duygu parçacıklarıdır, antifotinolar ve antigravitinolar düşünce parçacıklarıdır.

Sicim teorisindeki sonsuz uzunluk ifadesi zaman niceliğine karşılık gelir. Sicimler zaman ve frekans parçacıklarıdır. Zaman değişimi evrensel olduğu için sicimler de evrenseldir. Sicim uzunluğunun alt sınırı planck uzunluğudur. Sonsuz uzunluk ifadesiyse sicim uzunluğunun üst sınırı için kullanılır. Sonsuz uzunluğa sahip olan şey uzay boşluğudur. Uzay boşluğu pozitronlardan ve pozitronlar sicimlerden oluşur.

Nötrik alan gerçektir. Nötrik alan görünmez bir duvar gibidir. Nötrik alan nötronlar tarafından üretilen jeolojik bir niceliktir. Bazı jeologlara göre karadenizin altında büyük bir boşluk vardır. Karadenizi çevreleyen nötrik alan deniz suyunun bu boşluğa doğru akmasına engel olmaktadır. Bu nötrik alanın zayıflaması karadeniz kıyısındaki şehirlerin çökmesine neden olabilir.

Eskimo uygarlığı amazon uygarlığının eril formudur. Amazon uygarlığının merkezi iskandinav denizleridir. Amazon uygarlığı atlantis amazonları ve pontos amazonları şeklinde ikiye bölünmüştür. Eskimo uygarlığının merkeziyse himalaya dağlarıdır. Eskimo uygarlığı hyperborea eskimoları (agartalılar) ve lemurya eskimoları (şambalalılar) şeklinde ikiye bölünmüştür.

Kuantum kütleçekimi teorisine göre gravitonlar kütleçekim kuvvetinin taşıyıcısı olan parçacıklardır. Gravitonlar fotonlar gibi ışık hızında hareket ederler. Elektronlar fotonların eşdeğeridir. Fotonlar enerji ve momentum taşırlar. Atmosferik ışık foton enerjisinden oluşur. Benzer şekilde nötronlar gravitonların eşdeğeridir. Gravitonlar güç ve kuvvet taşırlar. Magmatik ışık graviton gücünden oluşur.