• Az sayıda olsa da Türkiyede filozof çıkmış. Ancak bunların yüzde doksan dokuzu Cumhuriyet döneminde olmuş.
    Nasrettin hoca, Yunus Emre, Pir sultan abdal, Şeyh bedrettin gibi isimler filozof olarak geçmese de bana göre onlar da birer filozoflardı.

    Bu konu hakkında Ekşi sözlükte thrax adlı bir yazar bana göre işin bam telini gayet güzel vurgulamış.

    *bu konu son zamanlarda ciddi ciddi taktigim bir olgu oldu. aslinda hic böyle kaygilarim da yoktu, taa ki alman forumlarinda ab baglaminda türkiye karsitlarina laf yetistirmeye calismaya baslayana kadar, ne güzel her almanin argümanini bir sekilde cürütüyordum ki, günün birinde adamin biri cikip sunu demez mi: peki güzel kardesim, siz avrupa uygarligina felsefi anlamda nasil bir katki yaptiniz? kimi cikardiniz? biz, tamam hitler gibi bir utanc abidesini de cikardik, ama onun yani sira kant, feuerbach, hegel, marx, weber ve adorno da bizden demez mi? ben de, eh o da bir sey mi, biz... dedim ve kaldim orada ve aklima seyh bedrettin ve varidat'indan baska hic bir kimse gelmedi, gelemedi ve halen de gelemiyor...
    baktim ki bu is böyle cözülecek gibi degil, bu sefer de düsünmeye basladim, adam hakli, bizden filozof cikmiyor, gerci litvanyali filozof da pek duymadim, ama soru bu degil, soru neden türklerden filozof cikmadigi...
    bu konu hakkinda biraz düsündügümde hepsi elestiriye acik su sonuclara vardim:

    müslüman halklardan genelde filozof cikmaz, cünkü felsefe her seyden önce süpheciligi beraberinde getirir, incil gibi ölümlü insanlarin yazdigi ve yoruma acik bir kutsal kitabin tersine kuran gibi dogrudan tanri sözü olan ve dünyevi bir cok seyin hic bir kuskuya yer birakmayacak bir bicimde tanri tarafindan düzenlendigi kutsal bir kitaba sahip olan halklarin süpheciligi bu fenomenden süphelenenlerle sinirlidir, bunlar da bir sekilde öldürülmek veya dislanmak suretiyle giderilir. nasil olmussa cikan filozoflar da, ya bunu bir sekilde kurana ve islama uydurmustur veya bir sekilde ortadan kaldirilmistir. mesela, ibni haldun bol bol kurana basvurmak suretiyle bir sekilde pacayi kurtarmistir, ama en el hak ögretisinin sahibi el hallac ki, yeni platonculugun plotinos yorumunu islami sosa büründürmekten baska felsefeye fazla da bir katkisi yoktur, derisi yüzülerek saf disi edilmistir.

    köken itibariyle dogu halklarindan biri olan türklerde, sosyolojik bir görüngü oldugu üzere tüm dogu halklarindaki gibi basbugun, yani yönetim mekanizmasinin en tepesindekinin yüceltilmesi ve ona karsi kosulsuz itaat duygusu hakimdir (veya hakim idi). mezopotamya toplumlarinda tarima gerekli su ihtiyacinin karsilanmasi icin toplumsal düzenegin denetim altinda tutulma gereksinimiyle aciklanan bu olgu, türklerde göcebe toplumun varliginin devami ve yeni yagma ve göc alanlarinin yaratilip, boyun bekaasini saglama ile gerekcelendirilebilir. bu basbuga itaat olgusu türklerin basbug, kagan, sultan, önder zinciri icerisinde basbug ve devamindakilerinden farkli düsünenlere ve düsüncelere hosgörü ortalamasini en aza indirgemistir.

    tabii asil büyük ve yikici füzyon basbug yüceltmesini zaten kafalarinda tasiyan türklerin, bir de tanri sözü kitaba sahip müslümanlarla karsilasmasi ve islami kabul etmeleriyle yasanmistir. öyle bir sosyokültürel alan düsünün ki, tanrinin buyurduklari zaten kuranda ve hadislerde fazlasiyla var, olmayanlar da kosulsuz itaat edilmesi gereken sultanin fermanlariyla acikliga kavusuyor. eh artik sikiysa felsefe yapin, kurandan, sultanin veya önderin fermanlarindan, yasalarindan süphelenin, gercek dogruyu arayin ki, az gidip, uz gidip, dere tepe düz gidip bir arpa boyu yol alamadigimiz sivas'ta yanan canlarla suratimiza bir samar gibi vuruyor.*


  • İslam'da felsefe şeytan işi olarak görülür. Çünkü İslam öğretisine göre İblis Adem'e secde etmeyişini akıl yürüterek açıklamıştır. O topraktan yaratıldı ben ateşten, ateş topraktan üstündür, o halde ben Adem'den üstünüm ve ona secde etmem.

    Bu kafada giden insanlar felsefeden bucak bucak kaçar. Ben kendi kulağımla bizzat duymamış olsam neyse. Felsefe kitabı okuduğumu gören bir yobaz niye bunu okuyorsun dedi. Niye okumayayım dedim. Bu küfür, insanı kafir yapar deyince hiç bir yanıt vermeyip en güzel yanıtı verdim, okumaya devam ettim.

    Kim anlatacak yobaza senin kutsal olduğunu sandığın kitabında göğün yedi kat olduğu yazıyor ve bu Aristo'nun görüşü, yani felsefedir diye. Bunlar laftan anlasa şimdiye kadar anlarlardı.


Benzer Konular

  • 2
  • 2
  • 5
  • 8
  • 1