efelsefe

Düşünce özgürlüğü modası kapitalizmin eteklerinin tutuştuğu yirminci yüzyılın başlarında peydahlandı. Bunu da "Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler" temeline dayanarak yaptılar. Devrim ve devrimci yükselişi karşısında zayıflayan karşıdevrimcileri, dincileri, ırkçıları geride bırakmamak, özgür düşünce adıyla onları piyasadan koparmamak için yaptılar. Zaten Sovyetler yıkıldıktan sonra özgür düşünceye pek ihtiyaçları kalmayınca dünyaya karşı devrimi dayadılar. Bugün dünyada sağ iktidarların yükselişi de buna dayanıyor. Yani kapitalizmin baştacı ettiği ve işi bitince de yok etmeye çalıştığı özgür düşünce, kafaları karıştırmak için yapılmış bir projeden ibaretti. Örneğin bir işçiye eziliyorsun, sömürülüyorsun dediğinde "Allah patronları başımızdan eksik etmesin" dediğinde güya özgür düşünce oluyor. İşte özgür düşünce bunun içindi, "Allah patronları başımızdan eksik etmesin" diyen bir işçi sınıfı yaratmak içindi.

Felsefe tarihinde indeterminizmin savı şudur: Güneşin her gün doğudan doğuyor olmasının bir nedeni yoktur, batıdan da doğabilir ama nedensiz olarak doğudan doğuyor. Biz de bunu bir belirlenim zannedip determinist düşünceye kapılıyoruz. Halbuki yarın batıdan doğabilir, doğmaması determinizmi kanıtlamaz. Determinizmin buna yanıtı şu olmuştur: Güneşin her gün doğudan doğmasının nedenleri vardır, yarın batıdan doğarsa bunun da nedenleri olacaktır. Bugün ise bilim sayesinde biliyoruz ki güneş asla ve hiç bir zaman batıdan doğmayacaktır. Bu tümüyle olanaksızdır. Böyle bir şey göremeyiz ve olmayacaktır, çünkü olanaksız.